A mund të ndikojë ajo që mbani në kuzhinë në shëndetin dhe jetëgjatësinë tuaj? Sipas studiuesit Dan Buettner, i njohur për kërkimet mbi të ashtuquajturat “zona blu”, zakonet e përditshme të të ushqyerit luajnë një rol të rëndësishëm në shëndetin afatgjatë.
Buettner ka studiuar komunitete në vende të ndryshme të botës, ku njerëzit kanë tendencë të jetojnë më gjatë dhe të ruajnë shëndetin në moshë të thyer. Një nga këshillat e tij është të mos mbahen vazhdimisht në shtëpi disa produkte që konsumohen lehtësisht në sasi të mëdha.
1. Mishi i përpunuar
Proshuta e përpunuar, sallamet, salçiçet dhe produkte të tjera të mishit të përpunuar janë ndër ushqimet që Buettner këshillon të kufizohen ndjeshëm.
Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), pjesë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, e klasifikon mishin e përpunuar si kancerogjen për njerëzit, bazuar në prova të mjaftueshme për lidhjen me kancerin kolorektal. Kjo nuk do të thotë se çdo konsumim shkakton kancer, por se rreziku rritet me konsumimin e tij.
Në vend të konsumit të shpeshtë të këtyre produkteve, mund të zgjidhni fasule, thjerrëza, vezë, peshk ose burime të tjera proteinash.
2. Ëmbëlsirat e paketuara dhe pijet me sheqer
Një tjetër kategori që eksperti këshillon të mos mbahet vazhdimisht në shtëpi janë ëmbëlsirat industriale, pijet e gazuara me sheqer dhe produktet e tjera me sasi të lartë sheqernash të shtuara.
Konsumimi i tepërt i sheqerit mund të kontribuojë në shtimin e peshës dhe të rrisë rrezikun për diabetin e tipit 2, sëmundjet kardiovaskulare dhe probleme të tjera metabolike.
Frutat e freskëta mund të jenë një alternativë për dëshirën për diçka të ëmbël, ndërsa uji është zgjedhje e mirë për hidratim të përditshëm.
3. Patatet e skuqura dhe ushqimet e kripura
Patatet e skuqura, patatinat dhe disa lloje biskotash të kripura mund të përmbajnë sasi të konsiderueshme kripe, yndyrnash dhe kalorish.
Marrja e tepërt e natriumit lidhet me rritjen e presionit të gjakut, një faktor i rëndësishëm rreziku për sëmundjet e zemrës dhe goditjen në tru.
Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon që të rriturit të konsumojnë më pak se 2 gramë natrium në ditë, ekuivalent me më pak se 5 gramë kripë. Në këtë sasi përfshihet edhe kripa që gjendet në produktet e gatshme, jo vetëm ajo që shtohet gjatë gatimit.
4. Produktet që nxisin konsumimin e tepërt
Këshilla e Buettner-it nuk lidhet vetëm me përbërjen e ushqimit, por edhe me mënyrën se si organizojmë kuzhinën. Kur ëmbëlsirat, patatinat dhe pijet me sheqer janë gjithmonë të arritshme, mund të jetë më e lehtë t’i konsumojmë shpesh, edhe pa pasur uri.
Eksperti sugjeron që këto produkte të mos blihen në sasi të mëdha për t’u mbajtur në shtëpi, por të konsumohen vetëm herë pas here.
Kjo nuk do të thotë se duhet të ndaloni çdo ushqim që ju pëlqen. Qëllimi është të krijoni një mjedis që e bën më të lehtë zgjedhjen e ushqimeve të shëndetshme.
Çfarë hanë njerëzit në zonat blu?
Në komunitetet që Buettner ka studiuar, ushqyerja tradicionale përfshin shpesh fasule, thjerrëza, drithëra integrale, perime, fruta, arra dhe fara. Ushqimet me origjinë bimore zënë një pjesë të rëndësishme të dietës, ndërsa produktet e përpunuara konsumohen më pak.
Megjithatë, jetëgjatësia nuk përcaktohet vetëm nga ushqimi. Aktiviteti fizik, marrëdhëniet shoqërore, gjumi, gjenetika dhe qasja në kujdesin shëndetësor ndikojnë gjithashtu në shëndetin afatgjatë.
Nuk ekziston një listë ushqimesh që garanton jetesë të gjatë, por kufizimi i mishit të përpunuar, sheqerit të shtuar dhe kripës së tepërt mund të ndihmojë në uljen e rrezikut për disa sëmundje kronike.
Në vend të ndalimeve ekstreme, një qasje më e qëndrueshme është të mbushni kuzhinën me ushqime të larmishme dhe ushqyese dhe t’i lini produktet më pak të shëndetshme për konsum të rastësishëm.
