Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe rivali i tij, Gadi Eisenkot, kanë paraqitur pretendime të kundërta për drejtimin e vendit pas zgjedhjeve të së martës. Netanyahu kërkon formimin e një qeverie të fortë të krahut të djathtë, ndërsa Eisenkot deklaron se votuesit kanë refuzuar vazhdimin e qeverisjes së tij. Megjithatë, sondazhet paraprake i lënë të dy kampet pa shumicën e nevojshme parlamentare.
Rezultatet e para të parashikuara përbëjnë një goditje për Netanyahun dhe koalicionin e tij nacionalist-fetar. Por mungesa e një fituesi të qartë mund të jetë në favor të kryeministrit 77-vjeçar, i cili mund të qëndrojë në detyrë si kryeministër në detyrë gjatë negociatave të gjata për formimin e qeverisë, ose deri në zhvillimin e zgjedhjeve të reja.
Ndërsa numërimi i votave ka nisur, sondazhet e publikuara nga Kan 11 dhe Channel 13 parashikojnë 51 vende për secilin prej dy blloqeve kryesore. Ndërkohë, Channel 12 i jep një avantazh të ngushtë kampit të udhëhequr nga partia Likud e Netanyahut, me 52 vende kundrejt 49 për rivalët.
Asnjëri kamp nuk arrin pragun prej 61 mandatesh, të nevojshme për të siguruar shumicën në Knesset, parlamentin izraelit me 120 vende. Në këto kushte, as Netanyahu dhe as Eisenkot nuk kanë shpallur fitoren.
Zgjedhjet e së martës ishin të parat që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 dhe luftërat që pasuan në Gaza, Liban dhe Iran, duke e vendosur sigurinë kombëtare në qendër të debatit politik.
Partitë fetare të ekstremit të djathtë, të udhëhequra nga Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich, parashikohet të sigurojnë së bashku 13 vende brenda bllokut të Netanyahut, pa shënuar rritje të ndjeshme të mbështetjes.
Ndërkohë, partitë arabe, të cilat qëndrojnë jashtë dy blloqeve kryesore, mund të bëhen përcaktuese për krijimin e shumicës. Megjithatë, Eisenkot, drejtues i partisë Yashar dhe ish-shef i ushtrisë izraelite, pothuajse e ka përjashtuar mundësinë e formimit të një qeverie me mbështetjen e tyre, duke vështirësuar rrugën e tij drejt pushtetit.
Netanyahu kërkon qeveri të djathtë, Eisenkot i kërkon të largohet
Duke iu drejtuar mbështetësve të tij pas orës 03:00 të së mërkurës, në selinë e Likud-it në Jerusalem, Netanyahu bëri thirrje për krijimin e “një qeverie kombëtare të fortë të krahut të djathtë”.
Kryeministri vuri në pah sukseset ushtarake të Izraelit dhe la të hapur mundësinë e një veprimi të përbashkët me presidentin amerikan Donald Trump kundër Iranit.
“Izraeli përballet me një mundësi të vetme historike, së bashku me partnerin tonë, Presidentin Trump, për të hequr kërcënimin ekzistencial të Iranit një herë e përgjithmonë. Por motivet e fshehta nuk duhet të na devijojnë nga ky mision i shenjtë”, deklaroi Netanyahu.
Nga ana tjetër, Eisenkot pretendoi se votuesit kishin kundërshtuar vazhdimin e mandatit të kryeministrit dhe i kërkoi atij të largohej nga politika. Ai paralajmëroi gjithashtu kundër përdorimit të çështjeve të sigurisë kombëtare për interesa politike.
“Netanyahu është një kryeministër në detyrë, pa mandat dhe pa besimin e popullit”, tha Eisenkot.
Ai i bëri thirrje strukturave të sigurisë që të “qëndrojnë të vendosura” përballë çdo përpjekjeje për të vendosur interesat politike mbi sigurinë e Izraelit.
Pjesëmarrja në zgjedhje arriti në 77.7%, sipas Komitetit Qendror të Zgjedhjeve të Izraelit. Kjo është pjesëmarrja më e lartë në më shumë se dy dekada dhe rreth shtatë pikë përqindjeje më e lartë se në zgjedhjet e vitit 2022.
Rezultatet përfundimtare pritet të shpallen të enjten ose të premten. Sistemi politik i fragmentuar i Izraelit u jep partive të vogla një rol të rëndësishëm në negociatat për koalicionin, të cilat në zgjedhjet e mëparshme kanë zgjatur me javë ose muaj.
Nëse asnjëra palë nuk arrin të formojë qeverinë, vendi mund të detyrohet të zhvillojë zgjedhje të reja. Eisenkot e kundërshtoi këtë mundësi, duke vënë në dukje pjesëmarrjen e lartë të qytetarëve në votime.
Yohanan Plesner, president i Institutit të Demokracisë së Izraelit, i cilësoi rezultatet e parashikuara si një humbje të rëndë për koalicionin e Netanyahut. Megjithatë, ai paralajmëroi se Eisenkot nuk kishte dalë ende si fitues i qartë dhe se situata mund të ndryshojë gjatë numërimit të votave.
Eisenkot sfidon Netanyahun, por nuk ka ende një rrugë të qartë drejt pushtetit
Nëse sondazhet paraprake konfirmohen, blloku i djathtë i Netanyahut, i cili në kulmin e tij kishte 68 vende në parlament, do të mbetet shumë poshtë pragut prej 61 mandatesh të nevojshme për të qeverisur.
Kjo do ta linte kryeministrin pa një rrugë të qartë për krijimin e një qeverie të re.
Eisenkot, 66 vjeç, është shfaqur si sfiduesi më i fortë i Netanyahut. Ai ka vënë theksin te përvoja e tij në fushën e sigurisë dhe është pozicionuar si një kandidat i qendrës politike. Gjatë luftës në Gaza, ai humbi djalin dhe dy nipërit e tij.
Ish-shefi i ushtrisë hyri në politikë vetëm katër vjet më parë. Pas sulmit të Hamasit në vitin 2023, ai iu bashkua kabinetit të luftës të Netanyahut, por dha dorëheqjen tetë muaj më vonë, duke kritikuar mënyrën se si kryeministri po e drejtonte konfliktin.
Eisenkot ofron një alternativë ndaj udhëheqjes së Netanyahut dhe aleatëve të tij të ekstremit të djathtë, por jo një ndryshim rrënjësor në politikën e sigurisë. Ai kundërshton krijimin e një shteti palestinez dhe kërkon shkatërrimin ose shpërbërjen e krahut ushtarak të Hamasit.
Sipas Eisenkot, përgjigjja ushtarake e Izraelit ka dështuar në objektivat e saj, pasi Hamasi vazhdon të mbetet në pushtet në Gaza. Lufta ka shkaktuar më shumë se 74 mijë viktima palestineze, sipas autoriteteve shëndetësore të Gazës.
Ndërkohë, në selinë e Listës së Përbashkët, një aleancë e disa partive arabe, publikimi i sondazheve të para u prit me fishkëllima dhe duartrokitje. Pjesëmarrja e lartë e qytetarëve palestinezë të Izraelit u konsiderua një zhvillim i rëndësishëm për aleancën.
“Ne e refuzojmë pushtimin dhe racizmin, dhe do të qëndrojmë këtu”, deklaroi Faten Gattas, kandidate e Listës së Përbashkët, gjatë një fjalimi në selinë e aleancës në Nazaret.
Kandidatët shpresojnë se mobilizimi i votuesve arabë do t’u japë mundësinë të ndikojnë në formimin e shumicës parlamentare dhe të pengojnë rikthimin e koalicionit të Netanyahut në pushtet.
Zgjedhjet pas luftës, Netanyahu përballet me bilancin e sigurisë
Votuesit izraelitë u përballën me pasojat e sulmit të 7 tetorit 2023, ditës më vdekjeprurëse në historinë e Izraelit, kur Hamasi vrau 1,200 njerëz dhe mori peng 251 të tjerë. Pas sulmit, Izraeli u përfshi në luftëra në Gaza dhe me Hezbollahun në Liban, si dhe në konfliktin me Iranin.
Netanyahu është përballur me kritika të ashpra për dështimin më të madh të sigurisë së vendit, i cili lejoi militantët e udhëhequr nga Hamasi të kryenin sulmin. Kryeministri, nga ana e tij, ka mbrojtur bilancin e tij, duke argumentuar se operacionet ushtarake kanë rritur sigurinë e Izraelit dhe kanë eliminuar drejtues të rëndësishëm të Hamasit, Hezbollahut dhe Iranit.
Politikat e koalicionit të tij të krahut të djathtë kanë shkaktuar përçarje brenda vendit dhe kanë thelluar izolimin ndërkombëtar të Izraelit. Megjithatë, Netanyahu e ka paraqitur veten si udhëheqësin e aftë për t’u përballur me armiqtë e vendit.
Në moshën 77-vjeçare, ai ka shërbyer si kryeministër për gati 19 vjet gjatë tri dekadave të fundit dhe ka mbijetuar disa kriza politike. Që nga viti 2009, kundërshtarët kanë arritur ta largojnë nga pushteti vetëm një herë, pas katër palë zgjedhjesh të papërfunduara brenda dy vjetësh. Tetëmbëdhjetë muaj më vonë, ai u rikthye në krye të qeverisë.
Këtë herë, Netanyahu hyri në garë mes akuzave për korrupsion, të cilat i mohon, si dhe kritikave për dështimet e inteligjencës që paraprinë sulmin e Hamasit.
Rezultati i zgjedhjeve mbetet i hapur, por një gjë është e qartë: edhe nëse Netanyahu pëson humbje politike, mungesa e një shumice të qëndrueshme mund ta mbajë atë në detyrë përmes një periudhe të gjatë negociatash, duke e lënë Izraelin përballë pasigurisë politike në një kohë kur çështjet e sigurisë vazhdojnë të dominojnë debatin publik./Reuters
The post Zgjedhjet në Izrael! Netanyahu dhe Eisenkot pretendojnë epërsi, por asnjëri nuk siguron shumicën appeared first on Euronews Albania.
Burimi: Botë
