Kryeshefja ekzekutive e Agjencisë për Barazi Gjinore (ABGJ), Edi Gusia, ka paralajmëruar se mekanizmat komunalë për koordinimin e rasteve të dhunës ndaj grave nuk po veprojnë siç duhet dhe takimet e tyre mbahen shumë rrallë. Ajo i bëri këto komente gjatë raportimit në Komisionin për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore dhe Peticione, pas vrasjes së Arlinda Zekajt, ku foli për rolin e ABGJ-së, mbrojtjen ligjore të grave dhe përgjegjësitë institucionale.
Gusia sqaroi se ligji nuk i jep ABGJ-së kompetencë për të hetuar apo trajtuar drejtpërdrejt raste të veçanta të dhunës në familje ose të diskriminimit. Sipas saj, kuadri ligjor i Kosovës i ndan qartë detyrat mes institucioneve: Kuvendi ka komisionin përkatës, ABGJ-ja vepron si agjenci ekzekutive që harton politika dhe monitoron zbatimin e tyre, ndërsa trajtimi i rasteve të diskriminimit gjinor i takon Institucionit të Avokatit të Popullit.
Të lidhura
None found
Ajo rikujtoi se ABGJ-ja hartoi ligjin e parë për mbrojtjen nga dhuna në familje në vitin 2010, si dhe procedurat standarde të veprimit që përcaktojnë përgjegjësitë e institucioneve në trajtimin e këtyre rasteve. Procedurat janë ende në fuqi; këtë vit janë rishikuar dhe presin miratimin nga koordinatorja nacionale dhe Ministria e Drejtësisë.
Gusia tha se agjencia ka bashkëpunuar ngushtë me Ministrinë e Drejtësisë për rishikimin e legjislacionit lidhur me dhunën në familje, dhunën ndaj grave dhe dhunën me bazë gjinore. Gjatë katër vjetëve të fundit, sipas saj, ministria ka plotësuar, ndryshuar dhe hartuar 22 akte normative, përfshirë ligje, akte nënligjore dhe rregullore për trajtimin e këtyre formave të dhunës.
Në vitin 2013, ABGJ-ja i kishte propozuar Qeverisë krijimin e mekanizmit të koordinatorit nacional, me synimin që institucionet të bashkërendonin më mirë punën për barazinë gjinore dhe dhunën ndaj grave. Gusia tha se agjencia kërkoi që këtë funksion ta ushtronte një person me mandat politik, pasi drejtuesi i ABGJ-së është shërbyes civil dhe i përgjigjet drejtpërdrejt kryeministrit. Ajo shtoi se krijimi i një mekanizmi të pavarur rekomandohet edhe nga Platforma e Pekinit e vitit 1995, e cila e sheh atë si një nga katër mekanizmat krahas politikës.
Sa u përket trajnimeve të Policisë së Kosovës, Gusia tha se ABGJ-ja ka trajnuar rreth 11 mijë e 300 policë që nga hyrja në fuqi e procedurave standarde në vitin 2013. Ajo vlerësoi se ky numër nuk është i mjaftueshëm, por theksoi se mundësitë e agjencisë kufizohen nga burimet njerëzore: Divizioni për Legjislacion, i cili organizon trajnimet, ka vetëm tre punonjës dhe stafi i tij nuk është shtuar ndër vite.
Gusia vuri në dukje se komunat kanë për detyrë të krijojnë mekanizma koordinues, sipas rregullores së hartuar nga Ministria e Drejtësisë. Kryesues i këtij mekanizmi është kryetari i komunës, i cili duhet ta mbledhë atë të paktën tri herë në vit. Në takime duhet të marrin pjesë drejtori i Qendrës për Punë Sociale, përfaqësuesit e shëndetësisë, policisë, gjykatës themelore dhe prokurorisë, mbrojtësit e viktimave dhe shërbimi i ndihmës juridike falas, në mënyrë që të shqyrtohen rastet e dhunës ndaj grave në komunë.
Sipas kryeshefes së ABGJ-së, rregullorja nuk po zbatohet si duhet. Ajo u sugjeroi anëtarëve të komisionit që t’u drejtohen 38 kryetarëve të komunave për të mësuar sa herë i kanë thirrur mekanizmat koordinues, duke vlerësuar se takimet janë thuajse inekzistente.
Për financimin e strehimoreve, Gusia bëri të ditur se Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale ka ndarë 1.5 milion euro për dhjetë strehimoret në Kosovë. Njëra prej tyre, e dedikuar për viktimat e trafikimit me qenie njerëzore, udhëhiqet nga Qeveria, ndërsa nëntë të tjerat administrohen nga organizata të shoqërisë civile.
Ajo theksoi se komunat duhet të kontribuojnë financiarisht për strehimoret ku strehohen viktimat nga rajonet e tyre. Edhe pse nuk është e mundur që secila prej 38 komunave të ketë strehimore të vetën për shkak të mungesës së buxhetit, sipas Gusias, jo të gjitha komunat po japin mbështetje. Ajo tha se kjo çështje është jashtë kompetencave të ABGJ-së dhe mund të trajtohet përmes Ministrisë së Pushtetit Lokal, duke identifikuar komunat që nuk financojnë strehimoret.
