omisioni Evropian po kërkon të ndalë rënien e kapaciteteve të përpunimit të naftës në Bashkimin Evropian, duke paralajmëruar se mungesa e rafinerive po e bën Evropën më të cenueshme ndaj krizave energjetike dhe tensioneve gjeopolitike.
Komisioneri evropian për Energjinë, Dan Jørgensen, tha se paqëndrueshmëria ndërkombëtare dhe vështirësitë e zgjatura në furnizimin me naftë dizel duhet të shërbejnë si një “këmbanë alarmi” për BE-në, transmeton Telegrafi.
Lufta e zgjatur në Lindjen e Mesme, sulmet ndaj rafinerive në Gjirin Persik dhe goditjet ukrainase ndaj rafinerive ruse kanë shtuar presionin mbi tregun global të dizelit, duke kontribuar në rritjen e çmimeve të energjisë.
“Duhet ta kundërshtojmë këtë prirje dhe të sigurohemi që Evropa të ketë kapacitete të mjaftueshme dhe fleksibile për përpunimin e naftës, si sot ashtu edhe në të ardhmen. Kjo nuk është vetëm çështje e konkurrueshmërisë ekonomike, por edhe e sigurisë”, deklaroi Jørgensen të mërkurën.
Gjermania, Italia, Spanja, Holanda, Franca dhe Belgjika përbëjnë pjesën më të madhe të kapaciteteve të rafinimit në BE. Megjithatë, sipas Komisionit Evropian, rreth një e katërta e rafinerive të bllokut janë mbyllur gjatë 20 viteve të fundit, duke ulur kapacitetin e përgjithshëm me afërsisht 10 për qind.
Të mërkurën, Komisioni nisi bisedimet me kompanitë evropiane të rafinimit për të shqyrtuar mënyrat e rritjes së prodhimit të karburanteve në objektet ekzistuese. Diskutime të tjera teknike janë planifikuar në vijim, ndërsa një takim i radhës pritet të mbahet në fillim të vitit 2027 për të vlerësuar përparimin.
Sipas Jørgensen, industria ka paraqitur disa propozime që Komisioni do t’i shqyrtojë, por ende nuk është bërë e ditur nëse ato përfshijnë rihapjen e rafinerive të mbyllura, zgjerimin e objekteve ekzistuese apo ndërtimin e kapaciteteve të reja.
Komisioni pret që tregu global i dizelit të mbetet i shtrënguar deri në vitin 2027, bazuar në vlerësimet më të fundit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Kjo mund të vazhdojë të ushtrojë presion mbi çmimet e karburanteve edhe nëse tregjet e naftës bruto stabilizohen.
Edhe pse rafineritë kanë ndihmuar deri më tani në ruajtjen e furnizimeve, përfshirë ato me karburant për aviacionin, zyrtarët evropianë shqetësohen se BE-ja mund të mos ketë kapacitete të mjaftueshme fleksibile për t’iu përgjigjur krizave të reja.
Dizeli është thelbësor për transportin e mallrave, bujqësinë dhe industrinë, ndërsa karburanti i aviacionit është i domosdoshëm për transportin ajror. Furnizimi me karburante ndikon gjithashtu në lëvizshmërinë ushtarake dhe gatishmërinë mbrojtëse të bllokut.
Megjithatë, rritja e prodhimit brenda Evropës nuk garanton automatikisht ulje të çmimeve, nëse nafta bruto mbetet e shtrenjtë ose ndërprerjet e furnizimit vazhdojnë.
Përpjekjet për të ruajtur kapacitetet e rafinimit ngrenë gjithashtu pikëpyetje për përputhshmërinë me objektivat klimatike të BE-së. Brukseli synon të zvogëlojë varësinë nga karburantet fosile të importuara, por gjatë tranzicionit energjetik duhet të sigurojë ende furnizimin me karburantet që përdor ekonomia evropiane.
Rafineritë evropiane përballen me kosto të larta operative, konkurrencë nga objektet më të mëdha jashtë Evropës dhe perspektivën e rënies afatgjatë të kërkesës për karburantet tradicionale të transportit, për shkak të përhapjes së automjeteve elektrike.
Rikthimi i kapaciteteve të humbura mund të kërkojë investime të mëdha, por Komisioni ende nuk ka përcaktuar stimuj financiarë, ndryshime rregullatore apo objektiva konkrete për rritjen e kapaciteteve. Për momentin, fokusi është te masat që mund të rrisin prodhimin në rafineritë që janë ende në funksion.
Zgjerimi i prodhimit në objektet ekzistuese mund të jetë një zgjidhje më e shpejtë sesa ndërtimi i rafinerive të reja, proces që kërkon vite investimesh dhe lejesh. Ndërkohë, rihapja e objekteve të mbyllura ose ndërtimi i të rejave do të kërkonte garanci më të mëdha për investitorët, veçanërisht për shkak të pasigurisë mbi kërkesën e ardhshme për karburante fosile.
Përpara takimit të ministrave të energjisë të BE-së, të planifikuar për 29 tetor, Polonia, Çekia dhe Sllovakia i kanë kërkuar Brukselit të hartojë një strategji afatgjatë për mbrojtjen e rafinerive evropiane. Sipas një dokumenti të parë nga Euronews, të tria vendet paralajmërojnë se mbyllja e mëtejshme e rafinerive mund ta thellojë varësinë e BE-së nga karburantet e importuara.
Në dokument, këto vende theksojnë se siguria e furnizimit me naftë bruto nuk është e njëjtë me sigurinë e furnizimit me produkte të rafinuara.
“Nafta bruto nuk mund ta zëvendësojë dizelin apo karburantin e aviacionit pa kapacitetet e përshtatshme të përpunimit”, thuhet në dokument.
Të tria qeveritë argumentojnë se aviacioni, transporti detar, bujqësia, mbrojtja dhe shërbimet emergjente do të vazhdojnë të kenë nevojë për karburante të lëngshme.
Ato e mirëpresin vlerësimin e Komisionit për kapacitetet e rafinimit, por kërkojnë masa konkrete për ta mbajtur industrinë konkurruese dhe për ta mbrojtur nga ndërprerjet e ardhshme të furnizimit. /Telegrafi/
