Ishulli norvegjez që donte të shfuqizonte kohën, çfarë zbuloi BBC shtatë vjet më vonë

Shtatë vjet më vonë, BBC rikthehet në ishull për të zbuluar të vërtetën pas fushatës dhe për të treguar se si jetohet në një vend ku dielli nuk perëndon për më shumë se dy muaj.

Një ishull i vogël në Arktikun norvegjez tërhoqi vëmendjen e mediave ndërkombëtare në vitin 2019, kur u përhap lajmi se banorët e tij dëshironin të çliroheshin nga kufizimet e orës. Sommarøy, rreth 56 kilometra në perëndim të Tromsø-s, u prezantua si komuniteti që synonte të bëhej i pari në botë që do të jetonte pa kohë.

Ideja lidhej me një veçori të jashtëzakonshme natyrore të ishullit: gjatë verës, dielli qëndron mbi horizont për javë të tëra, duke zhdukur dallimin e zakonshëm mes ditës dhe natës. Banorët do të mund të organizonin aktivitetet e tyre me më shumë liri, pa u kushtëzuar nga oraret tradicionale të punës dhe të jetës së përditshme.

Në atë kohë, në një urë pranë ishullit u varën orë si simbol i kësaj nisme, ndërsa një pronar hoteli i dorëzoi një peticion një përfaqësuesi të parlamentit norvegjez. Historia u përhap me shpejtësi në mediat botërore, duke e paraqitur Sommarøy-n si një vend që synonte të braktiste varësinë nga ora.

Megjithatë, siç rikujton BBC në një reportazh të publikuar shtatë vjet më vonë, e vërteta pas kësaj fushate ishte më e ndërlikuar nga sa u paraqit fillimisht.

Shumë banorë u habitën nga vëmendja e madhe ndërkombëtare dhe nga ideja se ishulli mund të funksiononte pa asnjë referencë ndaj kohës. Në praktikë, një sistem i tillë do të sillte vështirësi të shumta, nga organizimi i punës dhe oraret e dyqaneve deri te funksionimi i shkollave dhe shërbimeve turistike.

Më vonë u zbulua se pas fushatës qëndronte Innovation Norway, agjencia shtetërore përgjegjëse për promovimin e turizmit dhe biznesit në vend. Ndërsa disa banorë kishin marrë pjesë në nismë, të tjerë thuhej se nuk ishin informuar për të. Pas zbulimit të rolit të agjencisë, drejtuesi i saj kërkoi falje publikisht.

Orët u hoqën nga ura dhe fushata u braktis, por historia e pazakontë vazhdoi të tërhiqte vizitorë. Përtej qëllimit promovues, ajo ngriti një pyetje interesante: a mund të ndryshojë mënyra se si e përjetojmë kohën kur jetojmë në një vend ku dielli nuk perëndon për javë të tëra?

Në Sommarøy, që ndodhet në veri të Rrethit Arktik, dielli qëndron mbi horizont afërsisht nga 18 maji deri më 26 korrik. Gjatë kësaj periudhe, errësira e natës mungon, ndërsa në dimër ndodh e kundërta: dielli nuk lind për një periudhë të gjatë dhe banorët mund të kalojnë ditën në errësirë.

Për të kuptuar se si kjo dukuri ndikon në jetën e përditshme, një gazetar i BBC-së udhëtoi drejt ishullit. Udhëtimi nisi me një kujtesë të thjeshtë se koha vazhdon të ketë rëndësi: autobusi nga Tromsø nisej saktësisht në orën 11:30 dhe humbja e tij nënkuptonte pritjen deri ditën tjetër. Udhëtimi zgjat rreth një orë e 40 minuta, duke kaluar ura, fjorde dhe vendbanime të vogla.

Në fund të rrugës shfaqet një peizazh tipik arktik, me shtëpi shumëngjyrëshe, porte të vogla dhe male që ruajnë borën edhe në mes të verës.

Ishulli ka rreth 300 banorë të përhershëm, por popullsia rritet gjatë verës dhe në fundjavë, kur norvegjezët mbërrijnë për të kaluar kohë në shtëpitë e tyre verore.

Për disa vizitorë, fama e Sommarøy-t ishte pikërisht arsyeja për ta përfshirë atë në udhëtimet e tyre.

Ewa Kaczynski, një turiste polake, vendosi ta vizitonte ishullin sepse kishte dëgjuar për fushatën e vitit 2019. Ajo dëshironte të përjetonte diellin e mesnatës dhe të kalonte disa ditë larg presionit të vazhdueshëm të orarit.

Përshtypja e saj e parë, megjithatë, nuk ishte plotësisht ajo që priste. Restorantet dhe dyqanet vazhdonin të mbylleshin sipas orareve të zakonshme, ndërsa recepsioni i hotelit nuk qëndronte i hapur gjatë gjithë natës.

Me kalimin e ditëve, ajo vendosi ta fikte telefonin celular dhe të shijonte ritmin më të qetë të ishullit. Për të, ndoshta vetë ideja e të jetuarit pa u shqetësuar vazhdimisht për kohën ishte e mjaftueshme për të ndryshuar mënyrën se si e përjetonte qëndrimin.

Një përvojë të ngjashme përjetoi edhe holandezi Wouter De Wit, i cili shfrytëzoi dritën e vazhdueshme për të notuar në mesnatë, ndërsa dielli ishte ende lart në qiell. Ai e përshkroi përvojën si të pabesueshme, megjithëse uji ishte mjaft i ftohtë.

Për vendasit, megjithatë, historia e vitit 2019 mbetet një temë që trajtohet me më shumë kujdes. Fushata e solli ishullin në qendër të vëmendjes botërore, por njëkohësisht e shndërroi jetën e tij të përditshme në një spektakël mediatik.

Një punonjës hoteli, i cili foli për BBC-në në kushte anonimiteti, shpjegoi se ideja e të jetuarit pa kohë kishte qenë më tepër një bisedë mes banorëve sesa një plan konkret.

“ Në verë, ne jetojmë jashtë kohës gjithsesi”, tha ai, duke përshkruar një mënyrë jetese më të relaksuar. Kur nuk ka klientë, një shitës mund ta mbyllë dyqanin për të shkuar për peshkim. Fëmijët mund të qëndrojnë zgjuar deri vonë, pasi nuk kanë shkollë të nesërmen dhe shumë familje janë me pushime.

Por publiciteti i madh ndryshoi përkohësisht mënyrën se si vizitorët e shihnin komunitetin. Sipas banorit, në fillim shumë turistë interesoheshin pothuajse ekskluzivisht për historinë e shfuqizimit të kohës, duke lënë në hije jetën reale të ishullit.

Me kalimin e viteve, situata është normalizuar. Banorët kanë rifilluar rutinën e tyre të zakonshme, ndërsa fama e fituar vazhdon të sjellë turistë.
Për të kuptuar më mirë ndjesinë e të jetuarit në një vend ku nata nuk sjell errësirë, gazetari i BBC-së vendosi të bënte një eksperiment të vogël. Gjatë qëndrimit në ishull, ai vuri re se qetësia ishte aq e madhe, sa kalimi i kohës dukej i vështirë për t’u dalluar.

Ai vendosi alarmin për në orën 03:30 të mëngjesit dhe doli për një shëtitje. Rrugët ishin të zbrazëta, nuk dëgjohej zhurma e zakonshme e trafikut dhe banorët flinin, ndërsa ai ecte drejt bregdetit.

Pulëbardhat fluturonin mbi ujë dhe zogjtë shtegtarë lëviznin në ujërat e cekëta. Shtëpitë ishin të heshtura dhe nuk kishte pothuajse asnjë shenjë aktiviteti njerëzor.

Në këtë qetësi, gazetari përjetoi një valë të papritur euforie. Ai nuk mund ta përcaktonte nëse kjo ndjesi vinte nga bukuria e pazakontë e peizazhit apo nga ideja se, të paktën për një moment, ishte çliruar nga kufizimet e kohës.

Në fund, Sommarøy nuk u bë zona e parë pa kohë në botë. Orët vazhdojnë të përcaktojnë oraret e autobusëve, të dyqaneve dhe të jetës së përditshme. Megjithatë, ishulli ofron diçka që nuk mund të matet lehtë, mundësinë për të ngadalësuar ritmin, për të fikur telefonin dhe për ta përjetuar ditën pa ndjesinë e vazhdueshme se koha po mbaron.

Top Channel