Presidenti i Finlandës dhe kryeministri i Norvegjisë telefonuan të martën presidentin rus Vladimir Putin për t’i kërkuar t’i japë fund luftës në Ukrainë, duke thyer praktikën e kahershme të udhëheqësve të Evropës Perëndimore për të shmangur kontaktet e drejtpërdrejta me Kremlinin.
Telefonata e presidentit finlandez Alexander Stubb dhe kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Stoere ishte një përpjekje për të ndikuar në procesin diplomatik, pasi presidenti amerikan Donald Trump ndryshoi qëndrimin në favor të Rusisë dhe marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Ukrainës arritën pikën më të ulët në 18 muajt e fundit, shkruan Reuters.
Stoere tha se ai dhe Stubb kishin biseduar me Putinin për rreth 90 minuta dhe më pas kishin zhvilluar një bisedë me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskiy.
Në një deklaratë të përbashkët, të dy liderët e lidhën këtë nismë me diskutimet e planifikuara për paqen mes zyrtarëve rusë, ukrainas dhe amerikanë, që pritet të zhvillohen në Abu Dhabi muajin e ardhshëm. Këto do të jenë bisedimet e tyre të para të këtij lloji që nga shkurti.
Moska dhe Kievi vazhdojnë të kenë qëndrime shumë të largëta për mënyrën se si duhet t’i jepet fund luftës, e cila nisi me pushtimin rus në shkurt të vitit 2022. Këtë vit janë shtuar sulmet ajrore me rreze të gjatë veprimi nga të dyja palët, ndërsa vijat e frontit kanë mbetur kryesisht të pandryshuara.
“Diskutimi me Putinin ishte i drejtpërdrejtë dhe përmbajtësor. Ne jemi vende fqinje me Rusinë. Përfundimi i kësaj lufte do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në sigurinë tonë dhe në atë të Evropës në tërësi. Për t’i dhënë fund luftës nevojiten diskutime të drejtpërdrejta”, tha Stubb.
Stoere tha se ai dhe Stubb kishin “theksuar rëndësinë e uljes së tensioneve”. Të dy shprehën mbështetje të fortë për Ukrainën.
Në deklaratat e mëvonshme për gazetarët finlandezë, Stubb tha se të gjithë aleatët perëndimorë ishin konsultuar për këtë nismë. Ai shtoi se Ukraina kishte kërkuar hapjen e një kanali të ri komunikimi dhe se Evropa nuk mund të vazhdonte të qëndronte spektatore në përpjekjet për paqe, duke i trajtuar Rusinë me “heshtje diplomatike”.
Asnjë shenjë kompromisi nga Kremlini
Njoftimi i Kremlinit për bisedën nuk dha shenja se Putini kishte zbutur qëndrimin e tij.
“U theksua se arritja e një paqeje të drejtë dhe afatgjatë është e mundur vetëm nëse interesat legjitime të Federatës Ruse merren plotësisht dhe pa kushte në konsideratë”, thuhej në njoftim.
“Në të njëjtën kohë, vëmendja u përqendrua te politikat konfrontuese të vendeve të BE-së dhe NATO-s, të cilat po kontribuojnë në zgjatjen e luftimeve.”
Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, tha të martën se telefonata nuk kishte sjellë asgjë të re për konfliktin në Ukrainë. Ai paralajmëroi se lufta informative ka gjasa të përshkallëzohet dhe tha se vendet evropiane thjesht po përpiqen të sigurojnë një rol në procesin e negociatave.
Udhëheqësit e Evropës Perëndimore kryesisht kanë refuzuar të bisedojnë me Putinin, me shpresën për ta izoluar atë. Por ata janë lënë mënjanë në përpjekjet për paqe të udhëhequra nga presidenti amerikan Donald Trump, i cili në shumë kryeqytete evropiane shihet si i paparashikueshëm dhe i prirur të mbajë anën e Putinit në dëm të Ukrainës.
Ky perceptim është përforcuar nga marrëveshjet e këtij muaji, sipas të cilave Putini ra dakord t’i furnizojë Shtetet e Bashkuara me naftë dizel ruse, ndërsa Trump lehtësoi sanksionet ndaj Rusisë. Ukraina është ankuar gjithashtu për ndërprerjen e shkëmbimit të informacioneve të inteligjencës nga SHBA-ja dhe të shërbimeve të internetit satelitor, nga të cilat varet ushtria ukrainase.
Gerhard Mangott, analist politik austriak, tha se qeveritë evropiane “e kanë futur veten në një rrugë pa krye” sa i përket gjetjes së një zgjidhjeje për luftën. Sipas tij, telefonata e së martës ishte një përpjekje për të krijuar një kanal dialogu.
Ai vuri në dukje komentet e bëra të dielën nga Yuri Ushakov, këshilltar i Kremlinit, i cili sugjeroi se Evropa duhet të jetë pjesë e diskutimeve.
“Unë e interpretoj këtë si një ndryshim në qëndrimin e Rusisë, duke qenë se Moska më parë e kishte kundërshtuar vazhdimisht idenë e diskutimit të një zgjidhjeje për luftën në Ukrainë me evropianët”, tha Mangott.
Kritika nga kryeministrja daneze
Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, tha se telefonata ishte koordinuar me Kievin dhe se përbënte “qasjen e duhur”.
“Ne e mirëpresim këtë mbështetje aktive për përpjekjet tona diplomatike dhe procesin e paqes”, tha ai, duke shtuar se shpresonte gjithashtu që një armëpushim lokal pranë qytetit Oleshky, të pushtuar nga Rusia, të mund të “hapte rrugën për hapa të tjerë në procesin e paqes”.
Por kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha se nuk shihte shenja që Rusia të dëshironte paqen, duke shtuar: “Mendoj se Evropa duhet të qëndrojë e bashkuar, në vend që secili të veprojë i vetëm.”
Kryeministri suedez Ulf Kristersson tha se udhëheqësit e tjerë evropianë nuk ishin informuar për bisedimet.
“Përshtypja ime është se të gjithë duan paqe, përveç vetë Putinit. Kam pritshmëri mjaft të ulëta për këtë lloj bisede”, tha Kristersson për të përditshmen suedeze DN.
Kryeministri polak Donald Tusk tha se u kishte thënë Stubb dhe Stoere se “në kontakte të tilla nevojiten kujdes dhe vigjilencë maksimale”.
Stubb dhe Stoere thanë se kishin vepruar si udhëheqës të vendeve të tyre përkatëse dhe jo në emër të Evropës. Ata shtuan se kishin “konsultuar gjerësisht të gjithë partnerët tanë”.
Rusia i ka akuzuar shpesh qeveritë evropiane se po nxisin luftën, duke armatosur Ukrainën dhe duke refuzuar bisedimet e drejtpërdrejta.
Një burim pranë Kremlinit tha se presidenti francez Emmanuel Macron ishte udhëheqësi i fundit i një vendi të BE-së që kishte biseduar me Putinin. Telefonata e tyre u zhvillua gjatë verës, nuk solli rezultate dhe nuk u bë publike.
Sipas të njëjtit burim, Putini u tha Stubb dhe Stoere se përfshirja evropiane ishte e mirëpritur dhe se luftës duhej t’i jepej fund “duke marrë parasysh realitetet në terren”.
I pyetur se çfarë nënkuptonte kjo, burimi tha se Rusia nuk do të bënte kompromis për synimin e saj për të pushtuar të gjithë rajonin e Donbasit në Ukrainë.
Sipas burimit, udhëheqësit evropianë iu përgjigjën se nevojitej një paqe “e drejtë”.
