Tragjedia hekurudhore në Spanjë/ 69 të vdekur, zbardhen minutat para përplasjes: Treni u lejua të ecte me shpejtësi normale pavarësisht defektit

Bilanci i aksidentit tragjik hekurudhor në Spanjë ka shkuar në 69 viktima, ndërsa 57 të plagosur ndodhen ende në spital. Hetimet paraprake ngrenë pikëpyetje serioze mbi vendimin e kontrollit hekurudhor për të lejuar një tren të lëvizte me shpejtësi normale, pas një defekti në sistemin e sinjalizimit. Autoritetet kanë shpallur tri ditë zie kombëtare.

Një nga tragjeditë më të rënda hekurudhore në Evropë gjatë viteve të fundit ka tronditur Spanjën. Të paktën 69 persona kanë humbur jetën pas përplasjes së dy trenave të shpejtësisë së lartë në provincën e Toledos, ndërsa ekipet e shpëtimit vijojnë punën mes vagonëve të shkatërruar, në kërkim të viktimave të tjera.

Sipas raportimit të Reuters të enjten, më 29 tetor, 57 persona të plagosur vijonin të merrnin trajtim në spitale. Në operacionin e kërkim-shpëtimit janë angazhuar qindra efektivë të policisë, personel ushtarak dhe ekipe të specializuara.

Aksidenti ndodhi të mërkurën, më 28 tetor, në linjën hekurudhore të shpejtësisë së lartë që lidh Madridin me rajonin jugor të Andaluzisë. Një tren i kompanisë shtetërore Renfe u përplas me pjesën e pasme të një treni të palëvizshëm të kompanisë Iryo.

Të dy trenat po udhëtonin nga Madridi në drejtim të Seviljes. Treni Renfe transportonte 397 persona, ndërsa treni Iryo kishte 147 pasagjerë në bord.

Përplasja ndodhi në një segment të ngritur të hekurudhës, pranë zonës së Urda-s. Disa vagonë dolën nga shinat, ndërsa pjesë të tyre përfunduan në një shpat anësor. Pamjet nga vendngjarja tregojnë dëme të rënda materiale dhe vështirësi të mëdha për ekipet e shpëtimit, të cilat po përdorin makineri të rënda për të zhvendosur mbetjet metalike.

Defekti në sistemin e sinjalizimit dhe vendimi që po hetohet

Vëmendja e hetuesve është përqendruar te një defekt në sistemin e sinjalizimit dhe te vendimet e marra nga qendra e kontrollit të trafikut hekurudhor në Madrid.

Sipas kronologjisë paraprake të publikuar nga mediat spanjolle, rreth orës 08:30 të mëngjesit, një defekt në sistemin automatik të sigurisë LZB ndërpreu funksionimin normal të sinjalizimit në një segment hekurudhor prej rreth 63 kilometrash.

Për shkak të problemit, disa trena u ndalën automatikisht. Mes tyre ishin edhe treni Renfe dhe ai Iryo.

Në orën 08:36, kontrollorët autorizuan trenin Renfe të rifillonte lëvizjen me shpejtësi normale, sipas të dhënave paraprake të publikuara nga mediat spanjolle. Ndërkohë, treni Iryo nuk po arrinte të lëvizte.

Sipas të njëjtave raportime, drejtuesja e trenit Iryo njoftoi qendrën e kontrollit se treni vijonte të ishte i ndaluar, fillimisht rreth orës 08:41 dhe më pas përsëri rreth orës 08:48.

Në orën 08:53 ndodhi përplasja.

Kjo kronologji është në qendër të hetimit për të përcaktuar se përse treni Renfe u lejua të vazhdonte udhëtimin me shpejtësi normale, ndërkohë që sistemi automatik i sigurisë nuk funksiononte dhe treni përpara tij mbetej i ndaluar.

Ministri spanjoll i Transportit, Óscar Puente, e ka cilësuar vendimin për lejimin e lëvizjes si të pashpjegueshëm. Sipas tij, treni nuk duhej të ishte autorizuar të vazhdonte me shpejtësi normale në këto kushte.

Megjithatë, përgjegjësia përfundimtare nuk është përcaktuar ende. Hetuesit duhet të analizojnë regjistrimet e komunikimeve, të dhënat teknike të trenave dhe funksionimin e sistemeve të sigurisë përpara se të nxjerrin përfundimet përfundimtare.

🇪🇸 Spain high-speed train crash kills at least 68, injures over 100

A high-speed train collision south of Madrid has killed 68 people and injured scores more, with the toll likely to rise, authorities say, in one of Europe's deadliest such disasters this century. https://t.co/GDmn2gfQvZ

— AFP News Agency (@AFP) October 29, 2026

Pse nuk funksionoi sistemi i sigurisë?

Sistemi LZB monitoron lëvizjen e trenave dhe ndihmon në ruajtjen e distancës së sigurisë mes tyre. Kur sistemi pëson defekt, procedurat e sigurisë parashikojnë kufizime të posaçme për rifillimin e lëvizjes.

Sipas ekspertëve të cituar nga mediat ndërkombëtare, në rastin e ndërprerjes së sistemit LZB, trenat duhet të lëvizin me shpejtësi të reduktuar, deri në 40 kilometra në orë, sipas rregullave përkatëse, në mënyrë që drejtuesit të kenë mundësi të dallojnë pengesat dhe të ndalojnë në kohë.

Një sistem rezervë mund të ndihmojë në identifikimin e sinjaleve dhe pozicionit të trenave, por nuk ofron të njëjtin nivel monitorimi të vazhdueshëm si sistemi kryesor.

Ekspertët e cituar nga agjencia spanjolle EFE kanë argumentuar se një sistem automatik funksional, i aftë të identifikojë një tren të ndaluar përpara dhe të aktivizojë frenimin, mund të kishte parandaluar përplasjen.

Këto elemente janë pjesë e hetimit dhe nuk përbëjnë ende një përfundim zyrtar mbi shkakun e vetëm të aksidentit.

Spanja shpall tri ditë zie kombëtare

Kryeministri spanjoll, Pedro Sánchez, vizitoi vendin e aksidentit dhe premtoi një hetim të plotë për të zbardhur shkaqet e tragjedisë.

Ai deklaroi se çdo dështim që do të zbulohet gjatë hetimeve do të trajtohet dhe se autoritetet do të marrin masat e nevojshme për të forcuar sigurinë e transportit hekurudhor.

Qeveria ka shpallur tri ditë zie kombëtare, nga 29 deri më 31 tetor. Institucionet publike dhe qytetarët kanë mbajtur minuta heshtjeje në nderim të viktimave.

Autoritetet kanë kufizuar gjithashtu hyrjen në zonën e aksidentit për të lejuar punën e ekipeve të shpëtimit dhe hetuesve. Në operacion janë angazhuar më shumë se 800 efektivë të ushtrisë dhe policisë, sipas raportimeve të Reuters.

Ndërkohë, institucionet spanjolle u kanë bërë thirrje qytetarëve të dhurojnë gjak për të ndihmuar të plagosurit. Reagimi i qytetarëve ka qenë i madh, duke bërë që autoritetet shëndetësore të kërkojnë që dhurimet të vijojnë edhe në ditët pasuese.

Një tjetër tragjedi hekurudhore brenda të njëjtit vit

Aksidenti i fundit vjen vetëm disa muaj pas një tjetër katastrofe hekurudhore në Spanjë.

Më 18 janar 2026, një tren doli nga shinat pranë Adamuzit, në provincën e Kordobës, dhe u përplas me një tren që po vinte nga drejtimi i kundërt. Aksidenti i janarit shkaktoi 46 viktima.

Të dyja tragjeditë kanë përfshirë trena të kompanive Renfe dhe Iryo dhe kanë rritur shqetësimet mbi mirëmbajtjen e infrastrukturës dhe sigurinë e transportit hekurudhor.

Kryeministri Sánchez ka deklaruar se, sipas vlerësimeve fillestare, shkaqet e dy aksidenteve duket se janë të ndryshme. Megjithatë, ai e ka cilësuar të papranueshme që një vend si Spanja të përballet me dy aksidente të rënda të trenave të shpejtësisë së lartë brenda të njëjtit vit.

Spanja ka një rrjet hekurudhor të shpejtësisë së lartë prej rreth 4 mijë kilometrash, një nga më të mëdhenjtë në botë. Megjithatë, të dhënat e cituara nga Reuters tregojnë se investimet për mirëmbajtjen e linjave kanë mbetur prapa atyre të disa vendeve të tjera të mëdha evropiane.

Linja Madrid-Sevilje, e hapur në vitin 1992, është gjithashtu linja e vetme e shpejtësisë së lartë në Spanjë që vijon të përdorë sistemin LZB. Procesi i zëvendësimit të tij me sistemin standard evropian të sinjalizimit është ende në zhvillim.

Hetimi dhe pasojat politike

Tragjedia ka hapur debat edhe mbi përgjegjësinë institucionale dhe investimet në sigurinë hekurudhore, në një moment kur Spanja po përgatitet për zgjedhjet e parakohshme të 29 nëntorit.

Partia Popullore, forca kryesore opozitare, ka anuluar aktivitetet elektorale gjatë periudhës së zisë dhe ka kërkuar hetim të plotë. Ndërkohë, përpara Ministrisë së Transportit në Madrid janë zhvilluar protesta ku është kërkuar dorëheqja e ministrit Óscar Puente.

Ministri ka kundërshtuar pretendimet se rrjeti hekurudhor spanjoll është në tërësi i pasigurt, duke argumentuar se sistemi është i besueshëm, por se çdo aksident duhet të hetohet dhe të nxirren mësimet e nevojshme.

Përplasja e fundit ka shtuar presionin mbi qeverinë për të shpjeguar se si u mor vendimi për rifillimin e lëvizjes së trenave pas defektit në sistemin e sinjalizimit.

Përgjigjet përfundimtare pritet të dalin nga hetimi teknik dhe gjyqësor. Deri atëherë, pyetja kryesore mbetet se përse një tren i shpejtësisë së lartë u lejua të vazhdonte udhëtimin me shpejtësi normale, kur një tjetër tren që ndodhej përpara tij ishte ende i ndaluar në të njëjtën linjë.