Pentagoni po i trajton si një sulm të dyshuar kibernetik defektet e pazakonta në sistemet e ngrirjes, të cilat shkaktuan prishjen e ushqimeve në disa baza ushtarake në Shtetet e Bashkuara gjatë muajit gusht.
Sipas katër zyrtarëve të njohur me çështjen, hetuesit ushtarakë po shqyrtojnë mundësinë që sistemet e ftohjes të jenë manipuluar nga hakerë.
Njëri prej zyrtarëve bëri të ditur se hetuesit amerikanë kanë qenë në kontakt me homologët francezë për një sulm të ngjashëm kibernetik, i cili goditi sistemet e ngrirjes në supermarkete në Francë në fillim të këtij muaji.
Reuters raporton se nuk ka mundur të përcaktojë se në çfarë faze ndodhet hetimi amerikan, nëse janë nxjerrë përfundime apo kush mund të jetë përgjegjës për incidentet.
I pyetur për hetimin, Pentagoni deklaroi se një njësi e Komandës Kibernetike të ushtrisë amerikane po “punon në koordinim të ngushtë me partnerët ndërinstitucionalë dhe të zbatimit të ligjit”, pa dhënë detaje të tjera.
Edhe Divizioni i Hetimeve Kriminale të Ushtrisë Amerikane konfirmoi përfshirjen e zyrës së tij të posaçme për çështjet kibernetike, duke bërë të ditur se po bashkëpunon me autoritetet franceze për të kuptuar më mirë “ndërprerjet e sistemeve të ftohjes në Evropë”.
Sipas një shqyrtimi të Reuters të njoftimeve të publikuara në faqet e internetit dhe llogaritë në Facebook të bazave ushtarake, defektet e fundit të gushtit prekën të paktën gjashtë dyqane ushqimore brenda bazave ushtarake amerikane.
Në të paktën një rast, ngrirësit nuk u fikën thjesht, por temperatura e njësive të ftohjes u rrit gjatë natës, duke lënë në mëngjes sasi të mëdha ushqimesh të shkrira dhe të prishura.
Më 26 gusht, llogaria në Facebook e bazës Fort Huachuca, në Arizona, njoftoi se ngrirësi “kaloi në modalitetin e shkrirjes, duke ngrohur të gjitha ushqimet. Na besoni kur themi se ato ishin të prishura”.
Sjellja e pazakontë e ngrirësve dhe mundësia e sabotimit kibernetik u raportuan fillimisht më 28 gusht nga blogu Signal and Silence, i krijuar së fundmi.
Përfshirja e hetuesve ushtarakë dhe kontaktet e tyre me autoritetet franceze ishin raportuar më parë nga gazeta Stars and Stripes dhe britanikja Daily Telegraph. Reuters bën të ditur se po raporton për herë të parë se ushtria amerikane po i trajton këto incidente si një sulm të dyshuar kibernetik.
Ambasada e Francës në Uashington deklaroi se nuk do të komentonte mbi çështjen.
Sulmi ndaj ngrirësve në Francë shkaktoi dëme në qindra supermarkete
Nëse konfirmohet se defektet në bazat amerikane janë shkaktuar nga një sulm kibernetik, ky do të ishte një tjetër shembull i cenueshmërisë së infrastrukturës kritike ndaj hakerëve. Në këtë rast, objektiv do të ishin sistemet e ruajtjes së ushqimeve në temperatura të ulëta.
Sulmi kibernetik në Francë ndërhyri në kontrollet e temperaturës së pajisjeve komerciale të ftohjes në më shumë se 350 objekte. Si pasojë, supermarketet u detyruan të largonin nga raftet sasi të mëdha ushqimesh të ngrira që ishin prishur.
Edhe në Francë, sulmi duket se ka ndryshuar temperaturën e brendshme të pajisjeve, në vend që thjesht t’i nxirrte ato jashtë funksionit. Një skenar i ngjashëm u raportua në bazën Fort Huachuca, në Arizona. Në disa raste në Francë, temperatura u ngrit aq shumë sa disa pajisje frigoriferike morën flakë. Një pronar supermarketi vlerësoi më herët këtë muaj se dëmi i përgjithshëm nga sulmi mund të arrijë në dhjetëra miliona euro në shkallë kombëtare.
Ekspertët i thanë më parë Reuters se sulmi në Francë dukej se ishte relativisht i lehtë për t’u realizuar. Kompania daneze Danfoss, prodhuesi i kontrollorëve që drejtonin shumë prej pajisjeve të prekura, deklaroi se një pjesë e madhe e tyre ishin të vjetruara ose përdornin versione të vjetra të programeve të brendshme, të njohura si firmware. Kjo mund ta ketë bërë më të lehtë depërtimin e hakerëve në sisteme.
Reuters nuk arriti të përcaktojë nëse në bazat ushtarake amerikane të prekura përdoreshin kontrollorë të prodhuar nga Danfoss apo nga kompani të tjera. Danfoss nuk iu përgjigj kërkesave për koment.
Rreziku i sulmeve kibernetike ndaj sistemeve të ftohjes
Ftohja luan një rol thelbësor në shpërndarjen dhe ruajtjen e ushqimeve të freskëta. Sabotimi në distancë i sistemeve të ruajtjes në të ftohtë është konsideruar prej kohësh një skenar shqetësues për sigurinë, krahas ndërprerjes së energjisë elektrike apo të furnizimit me ujë.
Në fillim të këtij viti, Iniciativa Globale për Sigurinë Ushqimore, një organizatë e sektorit, u bëri thirrje profesionistëve të sigurisë ushqimore dhe drejtuesve të teknologjisë së informacionit të bashkëpunojnë për të garantuar “siguri të fortë kibernetike” në teknologjitë e ftohjes. Organizata paralajmëroi se “një sistem ftohjeje i sulmuar nga hakerët është po aq i rrezikshëm sa një sistem i prishur”.
Raste të sabotimit të frigoriferëve dhe ngrirësve janë raportuar më parë në Shtetet e Bashkuara dhe në vende të tjera. Danfoss ka deklaruar se në vitin 2022, hakerët shënjestruan ose depërtuan në sisteme supermarketesh në Rusi dhe Izrael, të cilat përdornin versione të vjetruara të kontrollorëve të saj për ruajtjen në të ftohtë.
Në dhjetor të vitit të kaluar, prokurorët federalë në Los Anxhelos akuzuan një shtetase ukrainase se ishte pjesë e një grupi hakerësh që në vitin 2024 ndërpreu funksionimin e sistemeve të ftohjes në një fabrikë për përpunimin e mishit, duke shkaktuar prishjen e më shumë se 2 000 paundëve mish, rreth 907 kilogramë.
Sipas Bill Moore, drejtues i kompanisë Xona Systems, e specializuar në sigurinë kibernetike industriale, problemi kryesor qëndron te fakti se kontrollorët, të projektuar fillimisht për të funksionuar si ndërfaqe të izoluara dhe për t’u mirëmbajtur nga teknikë në vend, po lidhen gjithnjë e më shumë me internetin.
Ai theksoi se ekspozimi ndaj internetit nuk përbën rrezik vetëm për sistemet e ftohjes, por pasojat në këtë sektor mund të jenë veçanërisht serioze.
“Kjo mund të shkaktojë patjetër ndërprerje në zinxhirin e furnizimit me ushqime”, deklaroi Moore.
