Agjencitë amerikane të inteligjencës dyshojnë se Alice Huang, një drejtuese e lartë e kompanisë Megaspeed me seli në Singapor, ka mbledhur informacione për shërbimet kineze dhe ua ka përcjellë autoriteteve në Pekin. Sipas një investigimi të The New York Times, biznesmenja ishte gjithashtu nën hetim për dyshime se kishte ndihmuar në anashkalimin e kufizimeve amerikane për eksportin e çipave të avancuar të inteligjencës artificiale drejt Kinës.
Mbikëqyrja e saj nga autoritetet amerikane zbuloi edhe kontaktet e afërta me Jensen Huang, drejtorin ekzekutiv të Nvidia-s, një prej kompanive më të rëndësishme në garën globale për teknologjinë e inteligjencës artificiale. Gjetjet shkaktuan shqetësim në Uashington, veçanërisht për shkak të ndikimit të Huang në debatet mbi politikat amerikane të eksportit të gjysmëpërçuesve dhe marrëdhënieve të tij me presidentin Donald Trump.
Sipas personave të informuar për raportet konfidenciale, Trump ishte vënë në dijeni të gjetjeve të inteligjencës rreth një vit më parë, por nuk kishte ndërmarrë veprime. Sipas The New York Times, kjo lidhet edhe me rëndësinë ekonomike të Nvidia-s dhe dëshirën e administratës amerikane për të shmangur përshkallëzimin e tensioneve tregtare me Kinën.
Megjithatë, raportimi nuk pretendon se Jensen Huang është shpallur fajtor për ndonjë shkelje. Sipas burimeve të gazetës, drejtuesi i Nvidia-s nuk ishte paralajmëruar zyrtarisht nga autoritetet amerikane se mund të ishte shënjestër e një shërbimi të huaj inteligjence.
Nvidia mohon kontakte të pazakonta
Nvidia i ka hedhur poshtë aludimet se kontaktet e drejtuesit të saj me Alice Huang kishin karakter të pazakontë. Zëdhënësi John Rizzo deklaroi se takimet me klientët janë pjesë normale e punës së një drejtori ekzekutiv.
“Kontaktet e Jensen-it me zonjën Huang nuk janë të pazakonta apo të papritura. Takimet me klientët janë pjesë e punës së një drejtori ekzekutiv. Jensen bisedon me mijëra drejtues të kompanive-kliente çdo vit”, tha Rizzo.
Ai shtoi se klientët si Megaspeed marrin informacione të zakonshme tregtare dhe jo sekrete të ndjeshme të biznesit apo të dhëna që lidhen me sigurinë kombëtare. Sipas tij, Nvidia pret që qeveria amerikane ta njoftojë nëse e konsideron ndonjë person kërcënim për industrinë amerikane.
Shtëpia e Bardhë, CIA dhe Agjencia e Sigurisë Kombëtare (NSA) nuk pranuan të komentojnë. Alice Huang nuk iu përgjigj kërkesave të gazetës, ndërsa ambasada kineze në Uashington i cilësoi akuzat si të pabazuara dhe i akuzoi Shtetet e Bashkuara për shpifje ndaj Kinës.
Nga ana tjetër, Megaspeed deklaroi se i trajton pretendimet me seriozitet dhe ka angazhuar këshilltarë ligjorë të jashtëm për një hetim të brendshëm. Kompania tha se synon të bashkëpunojë plotësisht me autoritetet amerikane. Sipas një personi të njohur me aktivitetin e saj, Alice Huang e ka kufizuar angazhimin në kompani që nga nisja e hetimeve.
Dyshimet për eksportin e çipave drejt Kinës
Hetimi ndaj Megaspeed nisi në fund të vitit 2024, kur autoritetet amerikane shqyrtuan nëse kompania kishte ndihmuar grupe kineze të siguronin akses në teknologji që i nënshtrohet kufizimeve të eksportit. Dyshimet u shtuan pas një inspektimi në një qendër të dhënash të kompanisë në Malajzi, ku një zyrtar amerikan konstatoi se pajisjet Nvidia ndodheshin ende të paketuara në arka. Kjo ngriti pikëpyetje nëse pajisjet do të instaloheshin në atë objekt apo do të transportoheshin diku tjetër.
Autoritetet e Singaporit nisën gjithashtu një hetim të veçantë dhe në vitin 2025 thirrën Alice Huang për t’u marrë në pyetje, por më pas e lanë të lirë. Sipas zyrtarëve qeveritarë, këtë vit hetimi amerikan për Megaspeed u transferua nga Departamenti i Tregtisë te Departamenti i Drejtësisë.
Megaspeed blen pajisje të avancuara për qendrat e të dhënave në Azinë Juglindore dhe u shet kapacitete kompjuterike klientëve të ndryshëm, përfshirë kompani kineze. Ajo ka siguruar çipa përmes degës amerikane të Inspur, prodhues kinez i serverëve, ndërsa më pas u ofron shërbime kompanive si Alibaba.
Kompania mëmë e Inspur është përfshirë në një listë sanksionesh amerikane për shkak të pretendimeve për lidhje me ushtrinë kineze, por dega amerikane nuk u nënshtrohet të njëjtave sanksione. Hetuesit po shqyrtojnë nëse një pjesë e çipave të blerë nga Megaspeed është transportuar në mënyrë të paligjshme drejt Kinës.
Blerje prej të paktën 4,8 miliardë dollarësh
Të dhënat tregtare të siguruara nga The New York Times përmes platformës ImportGenius tregojnë se një kompani e lidhur me Megaspeed në Malajzi ka blerë pajisje të avancuara të inteligjencës artificiale, përfshirë produkte Nvidia, me vlerë të paktën 4,8 miliardë dollarë. Transaksionet u kryen nga qershori i vitit 2024 deri në shkurt të vitit 2026, një shumë e konsiderueshme për një kompani relativisht të vogël dhe pak të njohur.
Megjithëse hetimet vijonin, Nvidia dhe Megaspeed vazhduan bashkëpunimin edhe gjatë vitit 2026. Sipas raportimit, kompanitë e lidhura me Megaspeed vijuan të blinin produkte Nvidia, shpesh përmes ndërmjetësve.
Që prej vitit 2022, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur kufizime mbi eksportin drejt Kinës të çipave më të avancuar të Nvidia-s, me synimin për të kufizuar aksesin e Pekinit në teknologjinë e përparuar. Megjithatë, disa kompani kanë krijuar biznese në Azinë Juglindore që blejnë pajisje për qendra të dhënash dhe u ofrojnë shërbime klientëve kinezë.
Administrata e Joe Biden u përpoq të kufizonte këto praktika, ndërsa Trump lehtësoi disa prej rregullave përkatëse. Sipas artikullit, administrata e tij po shqyrton mundësinë e rikthimit të kufizimeve më të rrepta.
Takimet mes Alice Huang dhe drejtuesit të Nvidia-s
Kontaktet mes Alice Huang dhe Jensen Huang ishin dokumentuar edhe publikisht. Në qershor të vitit 2024, fotografi të publikuara në LinkedIn i tregonin të dy në një bar në Taipei, pas një panairi teknologjik, në shoqërinë e drejtuesve të tjerë të industrisë.
Në maj të vitit 2025, ata u panë sërish së bashku në Taipei, teksa largoheshin nga një restorant ku ishte zhvilluar një darkë pune me furnizues të sektorit të teknologjisë.
Sipas The New York Times, hetimet për Megaspeed dhe dyshimet mbi aktivitetin e Alice Huang kanë ngritur shqetësime në Uashington për mënyrën se si rrjetet ndërkombëtare të qendrave të të dhënave mund të përdoren për të siguruar akses në procesorët e avancuar që u nevojiten kompanive kineze për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Megjithatë, pretendimet për spiunazh dhe shkelje të kufizimeve të eksportit mbeten objekt hetimi dhe nuk përbëjnë, në vetvete, prova të një faji të vërtetuar.