Chatbotët e inteligjencës artificiale mund të marrin nga përdoruesit rrëfime për vepra penale, por mungesa e qartësisë mbi detyrimet ligjore dhe mekanizmat që do t’i detyronin këto platforma të njoftonin autoritetet ka ngritur pikëpyetje për mënyrën dhe shpejtësinë e zhvillimit të IA-së.
Veglat e inteligjencës artificiale janë bërë pjesë e përditshmërisë për miliona njerëz në mbarë botën. Përdorimi i tyre, por edhe keqpërdorimi, ka sjellë vazhdimisht raste që kanë tërhequr vëmendje ndërkombëtare.
Të lidhura
None found
Në gusht, një student 19-vjeçar i Universitetit të Misurit raportohet se i shkroi ChatGPT-së se kishte dëmtuar 17 makina të parkuara në kampus gjatë natës dhe e pyeti: “A do të shkoj në burg?”.
Sipas dokumenteve të policisë, chatbot-i i dha këshilla mbi pasojat e mundshme në rast kapjeje, por më vonë, kur mesazhet u bënë gjithnjë e më agresive, i kërkoi të telefononte 911.
Mesazhet u bënë të njohura pasi studenti u lejoi hetuesve të kontrollonin telefonin e tij. Historiku i bisedës u përdor më pas si provë në gjykatë dhe luajti rol të rëndësishëm në akuzat për dëmtim prone.
Një tjetër rast i përmendur në të dhënat gjyqësore të Floridës lidhet me dy studentë kolegji, të cilët u zhdukën në prill dhe më vonë u gjetën të vdekur. Disa ditë para zhdukjes së tyre, shoku i dhomës kishte pyetur ChatGPT-në: “Çfarë ndodh nëse një njeri ka futur një qese të zezë mbeturinash në një kontenier?”.
Ndërkohë, qeveria provinciale e Kolumbisë Britanike në Kanada ka paditur OpenAI-n, kompaninë që zhvillon ChatGPT-n.
Padia, e paraqitur në shkurt, lidhej me një të shtënë masive në një shkollë, ku humbën jetën nëntë persona, shumica prej tyre fëmijë, ndërsa 27 të tjerë u plagosën.
Sipas pretendimeve në këtë çështje, kompania nuk e kishte raportuar te forcat e ligjit bisedën e autorit të armatosur me ChatGPT-në. Paditësit argumentuan se sulmi mund të ishte parandaluar nëse OpenAI do t’i kishte paralajmëruar autoritetet.
Drejtori ekzekutiv i OpenAI, Sam Altman, kërkoi falje përmes një letre. Megjithatë, denoncues i thanë The Wall Street Journal se biseda mes autorit të sulmit dhe ChatGPT-së ishte raportuar që në qershor 2025. Sipas tyre, Altman dhe drejtuesit e kompanisë nuk morën parasysh rekomandimet e ekipit të sigurisë për të kontaktuar policinë.
Pyetjet etike mbi këto ndërveprime po bëhen edhe më të ndërlikuara. Një studim i kryer në Australi tregoi se fëmijët kanë më shumë gjasa ta raportojnë abuzimin seksual në internet te chatbotët sesa te të rriturit përgjegjës.
Bisedat me chatbotët e IA-së nuk mbrohen nga të njëjtat rregulla konfidencialiteti që vlejnë për marrëdhëniet mes avokatëve dhe klientëve apo mjekëve dhe pacientëve. Për këtë arsye, kompanitë teknologjike mund t’ua dorëzojnë hetuesve regjistrat e komunikimeve.
Debati mbi detyrimin e chatbotëve për të raportuar krimet vështirësohet edhe nga fakti se algoritmet mund ta interpretojnë gabimisht qëllimin e përdoruesve.
Një shembull është Claude 5 i Anthropic, i cili në korrik dha informacion të rremë për një vrasje të pazgjidhur përmes një linje telefonike të policisë amerikane.
Chatbotët e inteligjencës artificiale nuk duhet të shërbejnë për parashikimin e krimit
Matthew Trail, studiues dhe studiues amerikan i drejtësisë në Universitetin Goethe në Gjermani, i tha Anadolu-t se kompanitë që krijojnë chatbotë të IA-së kanë rregulla të ndryshme. Sipas tij, këto sisteme nuk janë ndërtuar për t’iu përgjigjur pyetjeve që lidhen me planifikimin e vrasjeve apo veprimeve të ngjashme.
Trail shpjegoi se chatbotët trajnohen për të shmangur tema të caktuara, veçanërisht ato që lidhen me abuzimin seksual të fëmijëve, dhe për t’ua kaluar këto biseda moderatorëve njerëzorë. Megjithatë, përdoruesit mund t’i formulojnë kërkesat në mënyra që synojnë shmangien e filtrave, për shembull duke pretenduar se po kërkojnë ndihmë për shkrimin e një proze. Në këtë mënyrë, ata mund të marrin përgjigje për pyetje ose kërkesa që normalisht do të konsideroheshin të papërshtatshme.
Sipas Trail, autoritetet ligjzbatuese mund t’u kërkojnë kompanive të IA-së historikun e bisedave të një personi që dyshohet se ka kryer një krim. Megjithatë, ai theksoi se funksioni kryesor i chatbotëve nuk duhet të jetë parashikimi i veprave penale para se ato të ndodhin, pasi ligjet dhe politikat për këtë qasje mbeten shumë të paqarta.
Ai shtoi se nuk do të ishte e përshtatshme t’u lejohej këtyre modeleve të mblidhnin më shumë të dhëna se ato që mbledhin aktualisht, me synimin për të bërë vlerësime më të sakta mbi potencialin kriminal.
A mund të mbeten private bisedat me chatbotët e inteligjencës artificiale?
Përdoruesit në mbarë botën diskutojnë me chatbotët për tema të ndryshme, veçanërisht për çështje personale që nga problemet shëndetësore e deri te mbështetja psikologjike dhe këshillat për jetën.
Me rritjen e numrit të njerëzve që i drejtohen IA-së për biseda, çështja e privatësisë dhe dilemat etike që lidhen me të kanë marrë rëndësi të veçantë.
În korrik 2025, Altman deklaroi se komunikimet me chatbotët e IA-së duhet të mbështeten në parimin e konfidencialitetit.
Robert Diab, profesor i drejtësisë në Universitetin Thompson Rivers në Kanada, tha se ligjet nuk i konsiderojnë komunikimet mes bashkëpunëtorëve si konfidenciale. Ai argumentoi se i njëjti parim mund të zbatohet edhe për bisedat mes njerëzve dhe chatbotëve të inteligjencës artificiale.
Diab vlerësoi se modele si ChatGPT duket se mund të dallojnë rastet kur përdoruesit shfaqin prirje për sjellje kriminale. Sipas tij, zhvilluesit mund të ndihmojnë në parandalimin e krimeve duke njoftuar autoritetet.
Megjithatë, ai paralajmëroi se raportimi i çdo mesazhi të dyshimtë te forcat e ligjit mund të shtojë ndjeshëm ngarkesën e ekipeve njerëzore, për shkak të numrit të lartë të alarmeve të rreme.
Ai theksoi gjithashtu se përdoruesit do të gjejnë gjithmonë mënyra për të anashkaluar masat e sigurisë dhe për ta përdorur inteligjencën artificiale në kryerjen e një krimi. / AA.
