Bulgarët votojnë këtë të diel në raundin përfundimtar të zgjedhjeve presidenciale, në një periudhë kur vendi përballet me pasiguri të shtuara në rajon, sulme me dronë ndaj mjeteve të transportit detar në Detin e Zi dhe probleme ekonomike të brendshme.
Për postin e presidentit garojnë Iliana Jotova, kreu aktual i shtetit, dhe Andrej Gjurov, kandidati i opozitës, ish-kryeministër i përkohshëm dhe përfaqësues i forcave pro-perëndimore. Nëse fiton, Jotova do të bëhet gruaja e parë e zgjedhur drejtpërdrejt presidente në historinë e Bullgarisë.
Të lidhura
None found
Në raundin e parë, të zhvilluar më 25 tetor, Jotova doli përpara me 34,76% të votave, ndërsa Gjurov mori 31,95%. Megjithatë, pjesëmarrja ishte jashtëzakonisht e ulët: vetëm 23% e votuesve me të drejtë vote morën pjesë, sipas të dhënave të autoriteteve zgjedhore.
Votimi nisi në orën 07:00, ndërsa sondazhet e para në dalje priteshin pas mbylljes së qendrave në orën 20:00. Shpallja e rezultateve zyrtare pritet të bëhet të hënën.
Përplasja për marrëdhëniet me Moskën
Fushata është zhvilluar në një klimë të fortë polarizimi, ku orientimi i politikës së jashtme dhe marrëdhëniet e Bullgarisë me Rusinë kanë qenë ndër temat kryesore të debatit.
Jotova kandidon si e pavarur, por ka mbështetjen e partisë “Bullgaria Progresive” të kryeministrit Rumen Radev, e cila favorizon përmirësimin e lidhjeve me Moskën.
Qëndrimi i saj pritet të jetë në vazhdën e politikave të Radevit: mbështetje për integrimin evropian të Bullgarisë, por edhe për afrimin me Rusinë dhe heqjen e sanksioneve ndaj saj.
Jotova dhe kryeministri Radev kanë kërkuar zgjidhje diplomatike për luftën në Ukrainë, ndërsa kanë shfaqur kujdes në lidhje me dyshimet për përfshirjen ruse në sulmet me dronë në zonën e Detit të Zi.
Në debatin televiziv të zhvilluar këtë javë, Jotova argumentoi se çdo marrëveshje duhet të përfshijë të dyja palët, Ukrainën dhe Rusinë.
“Paqja mund të arrihet vetëm përmes negociatave”, deklaroi ajo.
Kandidatja kërkoi gjithashtu një konferencë për sigurinë, ku të merrnin pjesë gjashtë shtetet që kanë dalje në Detin e Zi. Sipas saj, ky takim do të mund të çonte në një marrëveshje për moratoriumin e armiqësive në rajon.
Gjurov, ndërkohë, përfaqëson një linjë më të afërt me Perëndimin dhe kërkon që Sofja të mbajë një qëndrim më të prerë ndaj agresionit rus në Ukrainë.
Me profesion ekonomist, ish-zëvendësguvernator i Bankës Qendrore dhe ish-kryeministër i përkohshëm në fillim të vitit 2026, ai gëzon mbështetjen e forcave opozitare pro-evropiane dhe reformiste.
Gjatë drejtimit të qeverisë, Gjurov firmosi një marrëveshje bashkëpunimi për sigurinë me Ukrainën dhe ka shprehur në mënyrë të vazhdueshme mbështetjen për Kievin.
Ai synon që Bullgaria të konsolidohet si një aleate e besueshme e NATO-s, e cila mbron interesat e saj përmes diplomacisë aktive dhe një politike të vendosur.
Kandidati opozitar e ka akuzuar qeverinë për mungesë vendosmërie në përcaktimin e Rusisë si agresore në luftën ndaj Ukrainës. Gjurov kërkon që Sofja të identifikojë qartë kërcënimet ndaj saj dhe të marrë pjesë që në fazat e para në vendimmarrjen e Bashkimit Evropian.
“Kur nuk ke një qëndrim dhe nuk je në tryezë, në fakt je në menu”, u shpreh ai, duke nënvizuar nevojën që Bullgaria të luajë rol më aktiv në vendimmarrjen ndërkombëtare.
Votimi i së dielës shihet edhe si sprova e parë e rëndësishme elektorale për partinë “Bullgaria Progresive” të kryeministrit Rumen Radev, e cila ka dalë në mbështetje të Jotovës.
Analistët politikë vlerësojnë se një fitore e saj do ta linte presidencën në duart e shumicës që qeveris aktualisht. Përqendrimi i tillë i pushtetit mund të ndikojë në kontrollin institucional dhe në balancat gjatë hartimit të vendimeve politike.
Megjithatë, në sistemin bullgar presidenti nuk ka të njëjtat kompetenca me kryeministrin. Kreu i shtetit mban një rol të rëndësishëm në përfaqësimin ndërkombëtar dhe në çështjet që lidhen me sigurinë kombëtare.
Procesi zgjedhor zhvillohet ndërkohë që shqetësimet për sigurinë detare janë rritur. Sulmet e fundit me dronë ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi kanë shkaktuar viktima dhe persona të zhdukur mes ekuipazheve.
Incidentet kanë shtuar trysninë mbi autoritetet bullgare për forcimin e masave të sigurisë dhe rritjen e bashkëpunimit me aleatët ndërkombëtarë.
Dallimet mes kandidatëve për mënyrën se si duhet trajtuar Rusia janë shfaqur edhe në debatet për këto sulme. Në të njëjtën kohë, qytetarët vazhdojnë të përballen me vështirësi ekonomike dhe me shqetësime për rritjen e kostos së jetesës.
Pjesëmarrja prej vetëm 23% në zgjedhjet e 25 tetorit ka ngritur pikëpyetje të reja mbi besimin e publikut te institucionet dhe te procesi politik.
Rezultati i raundit të dytë do të përcaktojë presidentin e ardhshëm, por pritet të ndikojë edhe në ekuilibrat institucionalë dhe në orientimin e Bullgarisë ndaj Bashkimit Evropian, NATO-s, Rusisë dhe luftës në Ukrainë.
