Shtëpia e Bardhë ka nisur përgatitjet për mundësinë që demokratët të marrin kontrollin e Kongresit amerikan në zgjedhjet e mesit të mandatit, duke shqyrtuar mënyrat se si presidenti Donald Trump mund të vijojë zbatimin e agjendës së tij politike pa pasur nevojë për miratimin e ligjvënësve.
Sipas një raportimi të Reuters, zyrtarë të lartë të administratës amerikane prej muajsh po identifikojnë fushat ku Trump mund të ndërmarrë veprime përmes kompetencave ekzekutive, edhe në rast se demokratët fitojnë shumicën në njërën ose të dyja dhomat e Kongresit.
Në këtë proces janë përfshirë zëvendësshefi i stafit të Shtëpisë së Bardhë, Stephen Miller, drejtori i Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit, Russell Vought, si dhe këshilltarët ligjorë të presidentit.
Sipas burimeve të cituara nga Reuters, ndër masat që po shqyrtohen janë politika të reja për imigracionin, tarifat ndaj importeve, ulja e kostove të banimit dhe administrimi i shpenzimeve federale. Paralelisht, administrata po analizon kufijtë e autoritetit presidencial pa miratimin e Kongresit dhe mënyrat për të mbrojtur ligjërisht vendimet e Trump në rast se ato kundërshtohen në gjykatë.
Trump synon të vijojë agjendën përmes urdhrave ekzekutivë
Që prej rikthimit në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit 2025, Trump ka përdorur gjerësisht kompetencat ekzekutive, duke ndërmarrë masa në fushën e tarifave tregtare, imigracionit, administratës federale dhe politikës së jashtme.
Sipas zyrtarëve të njohur me planet, në shqyrtim janë edhe tarifa të reja për importet e mineraleve kritike dhe turbinave me erë, kufizime më të rrepta për vizat e studentëve ndërkombëtarë dhe punëtorëve të huaj, si dhe masa që synojnë uljen e kostove të ndërtimit dhe të banimit.
Ndërkohë, Russell Vought po shqyrton mundësinë e zbatimit të prioriteteve të administratës përmes fondeve që Kongresi i ka miratuar tashmë. Një tjetër objektiv është ndryshimi i rregullave për grantet federale, në mënyrë që zyrtarët e emëruar nga presidenti të kenë më shumë ndikim në administrimin e programeve qeveritare.
Trump është informuar për këto përgatitje dhe, sipas burimeve të Reuters, ka marrë pjesë edhe në diskutimet për strategjinë e ardhshme.
Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë ka minimizuar mundësinë e humbjes së shumicës republikane, duke deklaruar se administrata pret të vijojë zbatimin e prioriteteve të saj politike.
Çfarë ndodh nëse demokratët marrin kontrollin e Kongresit?
Zgjedhjet e mesit të mandatit, të njohura si Midterm Elections, mund të ndryshojnë ndjeshëm raportin e forcave në politikën amerikane.
Demokratëve u nevojiten katër vende për të përmbysur shumicën republikane në Dhomën e Përfaqësuesve dhe po aq për të marrë kontrollin e Senatit. Sondazhet e përmendura në raportimin e Reuters tregojnë se gara për Dhomën e Përfaqësuesve është në favor të demokratëve, ndërsa beteja për Senatin mbetet më e ndërlikuar.
Nëse demokratët marrin kontrollin e njërës ose të të dyja dhomave, ata do të kenë mundësi të bllokojnë projektligje të mbështetura nga Trump, të kundërshtojnë disa prej prioriteteve të tij buxhetore dhe të pengojnë konfirmimin e emërimeve në poste të rëndësishme federale dhe gjyqësore.
Megjithatë, presidenti do të ruante kompetencat ekzekutive që i mundësojnë të marrë vendime në fusha të caktuara pa pasur nevojë për miratimin e Kongresit.
Demokratët mund të nisin hetime ndaj administratës
Një tjetër sfidë për administratën Trump do të ishte mundësia e nisjes së hetimeve parlamentare.
Sipas Reuters, ligjvënësit demokratë kanë diskutuar përdorimin e seancave dëgjimore, thirrjeve zyrtare për paraqitjen e dokumenteve dhe kërkesave për dëshmi, me qëllim shqyrtimin e mundësisë nëse presidenti i ka përdorur kompetencat e tij për të favorizuar veten, aleatët apo donatorët e tij.
Për këtë skenar, Shtëpia e Bardhë prej muajsh po përgatit zyrtarët dhe drejtuesit e agjencive federale, duke i këshilluar se si të veprojnë në rast se përballen me hetime nga Kongresi.
Burimet bëjnë të ditur se këshilltarët ligjorë po shqyrtojnë gjithashtu mundësinë e përdorimit të privilegjit ekzekutiv për të mbrojtur komunikimet e presidentit me këshilltarët e tij nga kërkesat e Kongresit për shqyrtimin e tyre.
Megjithatë, çdo veprim i administratës që tejkalon kompetencat ligjore të presidentit mund të përballet me kundërshtime dhe të bllokohet nga gjykatat.
Në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit, Shtëpia e Bardhë po përgatitet kështu për mundësinë e një Kongresi të kontrolluar nga demokratët, ndërsa Trump synon të vijojë zbatimin e agjendës së tij përmes kompetencave presidenciale.