Vendet evropiane po shtojnë përpjekjet për të siguruar furnizimin me minerale kritike nga Azia Qendrore, ndërsa prodhuesit e rajonit kërkojnë investime të huaja dhe transferim teknologjie për të zhvilluar industrinë e përpunimit brenda vendeve të tyre, përcjell Euronews.
Kjo çështje ishte në qendër të diskutimeve në Forumin Ndërkombëtar të Minierave dhe Metaleve, të zhvilluar në Tashkent, ku përfaqësues të industrisë shqyrtuan mundësitë për bashkëpunim tregtar dhe industrial.
Evropa po kërkon të diversifikojë burimet e furnizimit me lëndë të para, veçanërisht me minerale si litiumi dhe volframi, të cilat konsiderohen strategjike për shkak të rëndësisë së tyre ekonomike dhe rreziqeve që lidhen me furnizimin. Nga ana tjetër, vende si Kazakistani dhe Uzbekistani synojnë të mos kufizohen vetëm në eksportin e lëndëve të para, por të zhvillojnë kapacitetet e tyre për përpunim dhe prodhim industrial.
“Brukseli nuk pret vetëm marrëveshje. Ai pret zhvillimin e partneriteteve të qarta investimi me vende si Uzbekistani dhe Kazakistani”, deklaroi Marat Terterov, themelues i Brussels Energy Club.
Ai theksoi gjithashtu rëndësinë e investimeve në përpunimin e mineraleve, zinxhirët industrialë të furnizimit dhe infrastrukturën e transportit, përfshirë Korridorin e Mesëm, që lidh Azinë Qendrore me tregjet evropiane.
Gjermania dhe Kazakistani thellojnë bashkëpunimin
Gjermania është ndër ekonomitë evropiane që po kërkojnë të diversifikojnë burimet e furnizimit me minerale kritike. Ambasadori gjerman në Uzbekistan, Matthias Vollert, tha se këto lëndë të para janë të domosdoshme për zhvillimin e energjisë së rinovueshme, automjeteve elektrike dhe teknologjive të avancuara.
Në një deklaratë të përbashkët të publikuar më 29 shtator, Gjermania dhe Kazakistani miratuan një plan bashkëpunimi për periudhën 2026–2028. Dokumenti parashikon bashkëpunim industrial, nxjerrjen dhe përpunimin e mineraleve, si dhe rritjen e prodhimit të mallrave me vlerë më të lartë brenda Kazakistanit.
Ndërkohë, kompania gjermane HMS Bergbau AG po zhvillon një projekt për nxjerrjen dhe përpunimin e litiumit në lindje të Kazakistanit. Investimi i mundshëm mund të arrijë në 500 milionë dollarë, por kjo shumë mbetet e kushtëzuar nga konfirmimi i rezervave ekonomikisht të shfrytëzueshme. Projekti ndodhet ende në fazën e kërkimit dhe zhvillimit.
Uzbekistani synon të rrisë përpunimin vendas
Edhe Uzbekistani po ndjek një strategji të ngjashme, duke synuar të zhvillojë industrinë vendase të përpunimit të mineraleve, në vend që të mbështetet kryesisht te eksporti i lëndëve të para dhe koncentrateve.
Kompania shtetërore Uzbekistan Technological Metals Complex (TMK), e krijuar në vitin 2024, është angazhuar në zhvillimin e këtij sektori. Ajo përpunon materiale si volframi dhe molibdeni, duke prodhuar oksid volframi, karbid volframi, shufra dhe briketa molibdeni.
“Qëllimi kryesor është krijimi i vlerës. Në çdo hap dhe në çdo fazë ne shtojmë vlerë dhe më pas eksportojmë”, deklaroi Timur Khikmatullaev, përfaqësues i posaçëm i kompanisë për integrimin global.
Sipas tij, Gjermania ishte tregu i parë ku kompania eksportoi produktet e saj. TMK raporton gjithashtu eksporte drejt Belgjikës, Holandës, Turqisë, Shteteve të Bashkuara, Kanadasë, Koresë së Jugut dhe Japonisë.
Në shtator, kompania zhvilloi një takim prezantues në Berlin me përfaqësues të rreth 20 kompanive gjermane dhe institucioneve financiare ndërkombëtare. Gjatë takimit u diskutua për furnizimin me minerale kritike, transferimin e teknologjisë dhe pjesëmarrjen në projekte të reja prodhuese.
TMK prezantoi një portofol me më shumë se 140 projekte të propozuara investimi, me vlerë të përgjithshme të parashikuar prej 4.2 miliardë dollarësh.
Më 16 tetor, kompania dhe banka franceze Société Générale nënshkruan një dokument paraprak për financimin përmes eksporteve. Diskutimet vijojnë pas një marrëveshjeje të qershorit për sigurimin e 50 milionë eurove financim, që synon të mbështesë kapacitetet prodhuese dhe aktivitetin eksportues. Një marrëveshje përfundimtare kredie ende nuk është njoftuar.
Bashkëpunimi shtrihet edhe përtej Evropës
Partneritetet në sektorin minerar të Uzbekistanit nuk kufizohen vetëm te investitorët evropianë. Kompania shtetërore e Azerbajxhanit, AzerGold, krijoi në tetor filialin e saj të parë jashtë vendit, në Uzbekistan.
Kompania po kërkon lejet për të nisur një program kërkimi 18-mujor në vendburimin e arit Akba, në rajonin e Kashkadaryas. Nëse rezultatet rezultojnë pozitive, synohet krijimi i një sipërmarrjeje të përbashkët për zhvillimin e vendburimit.
Gjithashtu, AzerGold po punon për krijimin e një partneriteti trepalësh me kompaninë uzbeke Uzbekgeologorazvedka dhe Azerbaijan–Uzbekistan Investment Company, për kërkimin e arit dhe mineraleve të rralla në rajonin e Navoi.
