Në Raportin e Zgjerimit, Bashkimi Evropian rendit shqetësime për përkeqësimin demokratik në Turqi, mospërputhjen me të drejtën ndërkombëtare dhe përplasjet e vazhdueshme me Greqinë.
Dokumenti i publikuar së fundmi kritikon gjithashtu politikën e Ankarasë për luftën në Ukrainë, shmangien e sanksioneve të BE-së ndaj Rusisë, si dhe pretendimet turke në Egje e në Mesdheun Lindor.
Të lidhura
None found
Raporti e vlerëson si shumë të kufizuar përputhjen e politikës së jashtme të Turqisë me parimet dhe qëndrimet e Bashkimit Evropian. Një zyrtar i BE-së ka vënë në dukje se shmangia e sanksioneve evropiane kundër Rusisë mbetet e konsiderueshme dhe se Ankaraja duhet të shënojë më shumë përparim.
Brukseli kritikon edhe memorandumin turko-libian, të cilin raporti e konsideron të papajtueshëm me të drejtën ndërkombëtare dhe të Drejtën e Detit. Komisioni Evropian mbështet qëndrimin e Greqisë se marrëveshja cenon të drejtat sovrane të vendeve të treta dhe nuk mund të krijojë pasoja juridike për to.
Përkrahja e Komisionit për pozicionin e Athinës u shpreh edhe në OKB, gjatë fjalës së ministrit të Jashtëm grek, Giorgos Gerapetritis. Përfaqësuesi i BE-së, Stavros Lambrinidis, e bëri të qartë këtë mbështetje.
Raporti rendit një varg çështjesh që vazhdojnë të pengojnë afrimin e Turqisë me Bashkimin Evropian dhe përmirësimin e marrëdhënieve mes tyre. Ato përfshijnë qëndrimin e Ankarasë për Qipron Veriore, fluturimet mbi ishujt grekë, shkeljet e hapësirës ajrore dhe të ujërave territoriale të Greqisë, si dhe mosmarrëveshjet në Egje e në Mesdheun Lindor.
Komisioni vëren se marrëdhëniet greko-turke janë përmirësuar në përgjithësi që nga viti 2023 dhe se nuk janë kryer shpime të paautorizuara turke në Mesdheun Lindor. Megjithatë, situata në Egje vijon të jetë shqetësuese.
Mes problemeve të veçanta përmendet edhe casus belli, i shpallur nga Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë më 1995, në rast se Greqia i zgjeron ujërat territoriale në Egje deri në 12 milje detare.
Brukseli rikujton se neni 3 i Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit (UNCLOS) ia njeh Greqisë këtë të drejtë. Sipas raportit, kërcënimi i Turqisë vazhdon të rëndojë raportet dypalëshe.
Dokumenti trajton edhe pretendimet turke se ishujt grekë duhet të çmilitarizohen, njoftimet e lundrimit të lëshuara nga Ankaraja dhe sfidat që, sipas Komisionit, prekin sovranitetin, të drejtat sovrane dhe juridiksionin e Greqisë. BE-së i shqetëson po ashtu përfshirja në tekstet shkollore turke e doktrinës së quajtur “Atdheu Blu”.
Raporti ndalet gjithashtu te Great Sea Interconnector (GSI), projekti që synon të krijojë ndërlidhje elektrike në rajon.
Sipas Komisionit Evropian, Turqia ka vazhduar të pengojë punët kërkimore të nevojshme për realizimin e projektit, ndonëse ai përfshin pjesëmarrje dhe financim evropian. Raporti e paraqet këtë si pjesë të pengesave më të gjera ndaj bashkëpunimit energjetik në Mesdheun Lindor.
Një tjetër zhvillim i përmendur është reagimi i Ankarasë ndaj dërgimit të një baterie të sistemit Patriot në Karpathos, ishull grek, si pjesë e masave për t’iu përgjigjur kërcënimit raketor iranian.
Raporti përmend edhe tensionet pas dërgimit të avionëve grekë F-16 në Qipro, pas sulmit me dron ndaj bazave britanike. Vlerësimi i Brukselit është se krizat në rajon mund të ndikojnë lehtësisht në marrëdhëniet mes Greqisë dhe Turqisë.
Komisioni Evropian shpreh shqetësime edhe për Maqedoninë e Veriut dhe për zbatimin e Marrëveshjes së Prespës me Greqinë.
Brukseli vlerëson se të dyja vendet bashkëpunojnë në ekonomi, infrastrukturë, ndërlidhje energjetike, turizëm dhe kulturë. Megjithatë, thekson se marrëveshjet dypalëshe duhet të zbatohen me mirëbesim dhe se Marrëveshja e Prespës ka rëndësi të veçantë.
Sipas dokumentit, pjesëtarë të qeverisë dhe zyrtarë të lartë maqedonas ndonjëherë e anashkalojnë marrëveshjen, edhe duke mos përdorur emrin kushtetues të shtetit, Maqedonia e Veriut.
Komisioni i lidh kritikat me deklaratat publike të kryeministrit Hristijan Mickoski dhe të zyrtarëve të tjerë të partisë në pushtet, VMRO-DPMNE, të cilët përdorin emrin “Maqedoni” pa shtuar përcaktimin “e Veriut”.
Brukseli nënvizon se respektimi i Marrëveshjes së Prespës është i rëndësishëm si për marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë, ashtu edhe për përparimin e integrimit evropian.
