Pas humbjes historike të republikanëve në zgjedhjet e mesit të mandatit në SHBA dhe valës së demokratëve, të ashtuquajturës “vala blu”, që përfshiu vendin, gazeta The New York Times raportoi të enjten se mund të jetë i mundur një përparim në negociatat për t’i dhënë fund luftës mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit.
Duke iu referuar pesë zyrtarëve të njohur me bisedimet, përfshirë zyrtarë amerikanë dhe iranianë, gazeta shkroi se Teherani po shqyrtonte një sërë propozimesh të paraqitura nga ndërmjetësit, të cilat mund të përcaktojnë të ardhmen e programit të tij bërthamor, shkruan Ynet.
Sipas raportit, i cili vuri në pah përpjekjet ndërmjetësuese të Katarit mes Teheranit dhe Uashingtonit, gatishmëria e Iranit për t’u rikthyer në negociatat bërthamore, pas disa javësh refuzimi për të zbutur qëndrimin e tij, sugjeron se përpjekjet e fundit diplomatike të udhëhequra nga Katari për të parandaluar rikthimin e një lufte në shkallë të gjerë kanë arritur njëfarë suksesi. Zyrtarët i thanë gazetës se kushtet që po shqyrtohen aktualisht për t’i dhënë fund konfliktit përbëjnë “propozime konkrete”.
Ndërkohë, mediat ruse raportuan se presidenti Vladimir Putin u takua në Moskë me Mohsen Rezaei, sekretarin e Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare të Iranit. “Zhvilluam konsultime me Putinin për çështje të rëndësishme rajonale”, tha Rezaei pas takimit, sipas raportimeve. “Udhëheqësi suprem më kërkoi t’ia përcillja mesazhin e tij Putinit sa më shpejt të ishte e mundur. Presidenti rus i përcolli udhëheqësit suprem përshëndetje të ngrohta dhe të sinqerta”. Rezaei i referohej Mojtaba Khameneit, i cili nuk është shfaqur publikisht që prej vrasjes së babait të tij në fillim të luftës.
Rezaei mban një nga postet më të fuqishme dhe me më shumë ndikim në Republikën Islamike. Ai zëvendësoi Mohammad Bagher Zolghadr, i cili kishte marrë këtë detyrë në mars, pas vrasjes së Ali Larijanit, një prej figurave qendrore të udhëheqjes iraniane për një kohë të gjatë, në një sulm izraelit gjatë operacionit “Luani Ulëritës”. Rezaei ka shërbyer më parë si këshilltar i Udhëheqësit Suprem Mojtaba Khamenei, konsiderohet i afërt me të dhe ka drejtuar Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike për 16 vjet.
“Zhvilluam diskutime të rëndësishme lidhur me periudhën pas luftës dhe marrëveshjet për sigurinë rajonale”, tha Rezaei. “Presidenti Putin dënoi sulmet ndaj objekteve bërthamore iraniane dhe e konsideroi luftën kundër Iranit të padrejtë. Ai deklaroi se do të bënte gjithçka që kishte në dorë për të ndihmuar në përfundimin e luftës”. Rezaei shtoi se takimi trajtoi gjithashtu mundësinë e ndërtimit të tubacioneve të gazit nga Rusia drejt Iranit. Ky projekt synon të lehtësojë mungesat e gazit në tregun e brendshëm iranian, duke i mundësuar njëkohësisht Rusisë t’ua shesë gazin vendeve fqinje.
Një burim iranian, i përshkruar si i mirëinformuar për bisedimet, i tha rrjetit televiziv libanez Al Mayadeen, i lidhur me Hezbollahun, se Rezaei kishte bërë të qartë se Teherani nuk do ta rihapë Ngushticën e Hormuzit derisa të plotësohen kushtet e tij dhe se nuk do të negociojë për këtë vendim.
Çfarë do të bëjë Trump?
Të mërkurën, pas humbjes dërrmuese të republikanëve në zgjedhjet e mesit të mandatit, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance publikoi një postim të gjatë në platformën X, ku renditi atë që ai i konsideronte katër arsyet kryesore të humbjes së partisë. Në krye të tyre ishte lufta me Iranin, e ndjekur nga rritja e kostos së jetesës, dështimi për të zbatuar atë që votuesit prisnin nga politika “Amerika e Para” dhe marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. Trump pranoi më vonë se zëvendësi i tij kishte kryesisht të drejtë, por këmbënguli se lufta ia kishte vlejtur koston.
“Unë mendoj se kjo është kryesisht e vërtetë, sepse lufta shkaktoi një rritje të caktuar të çmimeve të benzinës në afat të shkurtër”, tha Trump lidhur me vlerësimin e Vance. “Por, në të njëjtën kohë, nëse do të më duhej ta merrja sërish vendimin, do të bëja pikërisht të njëjtën gjë, sepse në planin afatgjatë kjo është e vetmja zgjidhje. Irani nuk duhet lejuar të ketë armë bërthamore”.
Megjithatë, zyrtarë dhe punonjës të Shtëpisë së Bardhë i thanë Reuters gjatë natës se postimi i Vance kishte befasuar shumë njerëz në Uashington. Sipas raportit, zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë ishin informuar për postimin përpara publikimit të tij, por njëri prej tyre e përshkroi atë si një largim nga qëndrimi i Trump, ndonëse presidenti pranoi se zëvendësi i tij kishte kryesisht të drejtë. Zyrtarë amerikanë që folën për Reuters thanë se mundësia e rifillimit të sulmeve ndaj Iranit mbetej ende në shqyrtim, pavarësisht humbjes së republikanëve në zgjedhjet e mesit të mandatit, madje ndoshta edhe për shkak të saj.
Sipas dy burimeve të njohura me çështjen, Trump mori javën e kaluar një informim nga admirali Brad Cooper, komandant i Komandës Qendrore të SHBA-së, lidhur me alternativat e mundshme për rifillimin e operacioneve ushtarake kundër Iranit, në një kohë kur nuk duket një rrugë e qartë diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit. Vlerësimet e inteligjencës amerikane gjatë muajve të fundit, sipas një zyrtari të inteligjencës dhe dy zyrtarëve të tjerë të lartë amerikanë, tregojnë se sulmet e reja nuk do ta ndryshonin në mënyrë thelbësore qëndrimin negociues të Teheranit dhe do të kishin edhe më pak gjasa të çonin në rrëzimin e regjimit iranian.
Pavarësisht këtyre vlerësimeve, zyrtarë të njohur me diskutimet paralajmëruan se Trump mund të urdhërojë sërish veprime ushtarake. Ata vunë në dukje se ai kishte qenë në dijeni të rreziqeve politike përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit, por “thjesht nuk i interesonte”. Një burim i tha Reuters se mundësia e rifillimit të luftimeve mund të jetë tashmë më e madhe, pasi Trump “nuk ka asgjë për të humbur politikisht”, tani që zgjedhjet kanë përfunduar. Burimi vlerësoi se presidenti mund të mbajë një qëndrim më të ashpër ndaj Iranit dhe të vendosë rifillimin e sulmeve.
Një tjetër burim u shpreh dakord se rifillimi i operacioneve ushtarake ishte tashmë skenari më i mundshëm, duke thënë: “Ai po planifikon të bombardojë Iranin. Mos dëgjoni atë që thotë. Ai u përmbajt për shkak të zgjedhjeve të mesit të mandatit. Ne i kërkuam të priste deri pas zgjedhjeve”.
Në çdo rast, Izraeli po përgatitet për çdo mundësi dhe IDF ka nisur tashmë përgatitjet për një rikthim të mundshëm në luftë me Republikën Islamike. Zyrtarët izraelitë paralajmërojnë kundër përpjekjeve për të deshifruar synimet e presidentit amerikan. Një zyrtar i lartë izraelit tha se Trump “mund t’i shpërfillë të gjithë dhe të sulmojë thjesht për të treguar se është i fortë dhe se nuk i interesojnë rezultatet e zgjedhjeve”. Një tjetër burim izraelit, i njohur me situatën, theksoi: “Nuk ka asnjë mënyrë për të parashikuar sjelljen e Trump”.
