“Është thelbësore t’i tregojmë popullit amerikan se ku qëndrojmë,” tha senatori Chris Van Hollen, një kandidat i mundshëm presidencial për vitin 2028
Të pasurit janë rikthyer në shënjestër në Uashington.
Pas fitores dërrmuese të demokratëve në zgjedhjet e mesmandatit të së martës, propozimet për një taksë federale mbi pasurinë dhe rritje të tjera të ndjeshme të taksave për njerëzit me të ardhura të larta po rikthehen fuqishëm në Capitol Hill, pas vitesh që kishin mbetur në heshtje. shkruan Politico.
Demokratët nuk shqetësohen domosdoshmërisht as nga fakti se Presidenti Donald Trump — i cili tani premton të bëhet “Zoti Veto” — do të vazhdojë të jetë në një pozicion ku mund të rrëzojë çdo nismë që ata miratojnë. Shumë prej tyre tashmë po e shohin përtej mandatit të tij, ndërsa partia po ndërton platformën për zgjedhjet presidenciale të vitit 2028, duke thënë se duhet të përqendrohen te paraqitja e prioriteteve të tyre përpara votuesve.
Demokratët duhet ta mirëpresin gjithashtu një përballje përmes vetos vitin e ardhshëm me një Trump të dobësuar, lidhur me taksimin e të pasurve dhe përmirësimin e përballueshmërisë së jetesës, tha senatori Chris Van Hollen (demokrat nga Maryland), duke argumentuar se kjo vetëm do ta ndihmojë partinë ta përcjellë më qartë mesazhin te publiku.
“Është thelbësore t’i tregojmë popullit amerikan se ku qëndrojmë”, tha Van Hollen, i cili mund të jetë një kandidat i mundshëm për zgjedhjet presidenciale të vitit 2028. “Nëse Trump e vë veton, kjo thjesht do t’u tregojë njerëzve se ai është në anën e miliarderëve.”
Demokratët morën një shtysë të madhe të martën në mbrëmje, duke fituar shumica vendimtare si në Dhomën e Përfaqësuesve, ashtu edhe në Senat, me diferenca shumë më të mëdha sigurie sesa ato që republikanët kanë pasur gjatë dy viteve të fundit. Për më tepër, rritja e numrit të njerëzve jashtëzakonisht të pasur vetëm sa i ka forcuar ambiciet e tyre për të goditur të pasurit përmes taksave, ndërsa gjigantët e inteligjencës artificiale, si Anthropic dhe OpenAI, përgatiten të dalin në bursë — pa përmendur faktin se antagonisti i tyre i shpeshtë, Elon Musk, po bëhet personi i parë në botë me një pasuri prej një trilion dollarësh.
Fakti që kompanitë e mëdha të teknologjisë po ndërtojnë pasuritë e tyre mbi teknologjinë e inteligjencës artificiale, e cila pritet gjerësisht të shkaktojë humbje të konsiderueshme të vendeve të punës — dhe të cilën votuesit e kundërshtuan fuqishëm në zgjedhje — mund t’i japë edhe më shumë forcë thirrjeve të demokratëve për taksa më të larta. Përtej të gjitha këtyre, ekziston edhe një nevojë urgjente për të ardhura buxhetore.
Rreziku i falimentimit financiar të Sigurimeve Shoqërore, që po afrohet, do t’i detyrojë ligjvënësit të kërkojnë burime financiare, ashtu siç do të bëjë edhe dëshira e demokratëve për t’u treguar votuesve se janë në gjendje të përballojnë problemin e kostos së jetesës. Shumë prej prioriteteve të tyre, si rikthimi i subvencioneve të zgjeruara tatimore për sigurimet shëndetësore, do të kushtojnë shtrenjtë, ndërsa deficiti prej 2 trilionë dollarësh i qeverisë do t’i detyrojë ligjvënësit të përballen me koston e këtyre masave.
“Ata do të duhet të përcaktojnë nëse dhe si dëshirojnë të financojnë këto ndryshime në politika”, tha Anna Taylor, ish-këshilltare e lartë demokrate për çështjet tatimore në Senat. “Kjo do të jetë një pjesë e rëndësishme e diskutimit.”
Mbështetja në rritje dhe pikëpyetjet kushtetuese
Pjesa që lidhet me mënyrën se si do të bëhet kjo do të jetë një debat i madh mes demokratëve në Kongres.
Një taksë mbi pasurinë, që dikur ishte një ide e preferuar e së majtës, po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një ide të zakonshme mes demokratëve, edhe pse votuesit në Kaliforni po e refuzojnë një propozim të tillë. Aktualisht, në Kongres janë paraqitur disa propozime të këtij lloji, ndërsa Van Hollen dhe një numër kandidatësh të tjerë të mundshëm për zgjedhjet presidenciale e kanë përqafuar këtë ide, duke garantuar që ajo do të mbetet në qendër të vëmendjes.
Van Hollen e minimizoi rëndësinë e humbjes së dukshme të masës në Kaliforni, duke sugjeruar se ishte jopraktike që një shtet i vetëm të vepronte i pavarur, kur njerëzit e pasur mund t’i shmangeshin lehtësisht taksës duke u zhvendosur në një shtet tjetër. Kjo është ajo që bëri bashkëthemeluesi i Google, Sergey Brin, kur u transferua në Nevada. Propozimet e demokratëve në nivel federal do të ishte shumë më e vështirë të shmangeshin.
“Unë mendoj se mbështetja po rritet”, thotë Van Hollen. “Njerëzit po e kuptojnë se kemi një sistem tatimor që u lejon individëve të grumbullojnë sasi jashtëzakonisht të mëdha pasurie.”
Në të njëjtën kohë, është larg të qenit e qartë nëse shumica e demokratëve e mbështesin një taksë mbi pasurinë, pjesërisht për shkak të pikëpyetjeve lidhur me kushtetutshmërinë e saj.
Megjithëse Amendamenti i Gjashtëmbëdhjetë krijoi një përjashtim që lejon taksimin e të ardhurave, një dispozitë pak e njohur e Kushtetutës kërkon që “taksat e drejtpërdrejta” — një term i vjetruar, që zakonisht interpretohet si një taksë që nuk mund t’i kalohet dikujt tjetër — të shpërndahen mes shteteve, në mënyrë që ato të paguhen në përpjesëtim me popullsinë e tyre. Një test të cilin një taksë mbi pasurinë ka shumë gjasa të mos e kalojë.
Disa demokratë shqetësohen gjithashtu se do t’i përkeqësojnë edhe më shumë problemet buxhetore të qeverisë nëse përpiqen të financojnë nisma të kushtueshme shpenzimesh përmes një takse mbi pasurinë, e cila më pas ka të ngjarë të rrëzohet nga Gjykata e Lartë.
Këtë herë, shanset janë më të mira
Por demokratët e nivelit të lartë kanë nisur tashmë të paraqesin në mënyrë diskrete ide për rritje të tjera, më tradicionale, të taksave ndaj të pasurve.
Senatori i Nju Jorkut, Chuck Schumer, i cili pritet të rikthehet në shumicën e re demokrate si udhëheqës i shumicës në Senat, propozoi së fundmi katërfishimin e një takse mbi riblerjen e aksioneve. Senatori Ron Wyden nga Oregoni, i cili pritet të rimarrë drejtimin e Komitetit të Financave, përgjegjës për hartimin e legjislacionit tatimor, ka një sërë propozimesh, përfshirë një plan për të kufizuar përdorimin e instrumenteve financiare derivative nga investitorët e pasur.
“Komiteti do t’i intensifikojë përpjekjet për të siguruar që miliarderët të paguajnë pjesën e tyre të drejtë dhe për t’i mbajtur përgjegjës ata që mashtrojnë me taksat”, tha Wyden në një deklaratë të mërkurën.
Përfaqësuesi Richard Neal (demokrat nga Massachusetts), i cili pritet të marrë drejtimin e Komitetit të Mënyrave dhe Mjeteve në Dhomën e Përfaqësuesve, dëshiron të kufizojë shumën që njerëzit e pasur mund të depozitojnë në llogaritë e pensionit. Van Hollen ka propozuar gjithashtu një shkallë progresive të taksave shtesë për personat që fitojnë më shumë se 1 milion dollarë, një ide që është miratuar nga gati gjysma e grupit parlamentar demokrat në Senat, përfshirë edhe senatorë të moderuar si Mark Kelly (Arizona) dhe Angus King (i pavarur nga Maine) — dhe që tashmë është zbatuar në disa shtete.
Ligjvënësit mund të rikthejnë gjithashtu në diskutim ide që u shqyrtuan, por u hodhën poshtë gjatë administratës Biden, siç është rritja e një takse shtesë mbi investimet, e vendosur gjatë administratës Obama.
Demokratët mund të përfitojnë njëfarë mbështetjeje politike edhe nga republikanë si senatori Bernie Moreno nga Ohio dhe përfaqësuesi Tom Cole nga Oklahoma, të cilët kohët e fundit janë shprehur në favor të rritjes së taksave për të ndihmuar në financimin e Sigurimeve Shoqërore — ndonëse pa shkuar deri aty sa të mbështesin një taksë mbi pasurinë.
Taylor, e cila tani drejton Grupin e Politikave Tatimore në Deloitte, tha se mbetet e paqartë se si mund të duket mbështetja brenda grupit të ardhshëm parlamentar demokrat, i cili do të ketë një përfaqësim shumë më të larmishëm gjeografik pas fitimit të vendeve në shtete si Karolina e Jugut, Kansas dhe Iowa.
“Do të jetë interesante të shihet nëse disa prej këtyre demokratëve që vijnë nga shtete republikane do të ndihen rehat me disa prej këtyre propozimeve, apo nëse do të kenë një qëndrim të ndryshëm”, tha ajo. “Mendoj se ende nuk e dimë.”
Edhe kur demokratët kontrollonin të gjithë qeverinë gjatë administratës Biden, ata arritën të miratonin vetëm disa rritje të rëndësishme të taksave, siç ishte një taksë e re minimale për korporatat, dhe asnjëra prej tyre nuk synonte drejtpërdrejt personat me të ardhura të larta, për shkak të kundërshtimeve nga demokratët e moderuar.
“Ishte një dështim i madh”, tha Alex Jacquez, nënkryetar i lartë për politikat në Groundwork Collaborative, një organizatë që mbron rritjen e taksave për të pasurit.
Por Jacquez mendon se këtë herë ata kanë shumë më tepër shanse për sukses.
“Do të keni një grup parlamentar më mbështetës në të dyja dhomat e Kongresit për taksimin e të pasurve sesa në vitet 2022 dhe 2023”, tha ai. Sipas tij, edhe opinioni publik është në anën e demokratëve, pasi sondazhet përpara zgjedhjeve të mesmandatit tregonin se votuesit kishin një mbështetje të fortë për taksimin e njerëzve më të pasur.
“Njerëzit janë të zemëruar dhe po e drejtojnë zemërimin e tyre ndaj korporatave të mëdha dhe të pasurve”, tha ai. “Sa i përket opinionit publik, ky është momenti më i përshtatshëm që mund të keni për të rritur taksat ndaj të pasurve.”
