Një letër personale e udhëheqësit suprem iranian, Mojtaba Khamenei, drejtuar presidentit rus Vladimir Putin, është pjesë e përpjekjeve të Teheranit për të marrë armatime të avancuara nga Moska. Sipas gazetës britanike “The Telegraph”, bisedimet mes palëve përqendrohen te sistemet e mbrojtjes ajrore S-400.
Irani kërkon prej vitesh t’i blejë këto sisteme ruse, por ende nuk ka siguruar dorëzimin e tyre. Interesi për pajisjet e avancuara të mbrojtjes ajrore lidhet me synimin për të ringritur kapacitetet ushtarake të dëmtuara nga sulmet amerikane dhe izraelite.
Të lidhura
None found
Një zyrtar i lartë iranian, i cituar nga media britanike, tha se Teherani tani është “optimist” për një përgjigje pozitive të Putinit ndaj kërkesës së paraqitur prej kohësh. Të enjten, Khamenei dërgoi në Kremlin përgjegjësin e tij të sigurisë, Mohsen Rezaei, i cili mbante letrën për presidentin rus.
Zyrtari iranian shpjegoi se mesazhi kishte si kërkesë kryesore pajisjen e Iranit me sisteme të caktuara armësh.
Rezaei bëri të ditur se takimi me Putinin në Moskë përfshiu diskutime mbi sigurinë rajonale, zhvillimet që pritet t’i japin formë periudhës pas luftës dhe mundësitë për marrëveshje sigurie në rajon. Palët trajtuan edhe projektin për një tubacion të ri gazi mes Rusisë dhe Iranit.
Bisedimet zhvillohen ndërsa presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka pohuar publikisht se Moska nuk po e ndihmon “aspak” Iranin.
Rindërtimi i mbrojtjes ajrore e vendos S-400 mes përparësive të Teheranit
Një pjesë e madhe e mjeteve iraniane të mbrojtjes ajrore është shkatërruar gjatë goditjeve amerikane dhe izraelite, ndaj sigurimi i sistemeve S-400 renditet ndër objektivat kryesorë të Teheranit.
Sulmet ekspozuan mangësitë në mbrojtjen e hapësirës ajrore iraniane, të objekteve bërthamore dhe të figurave më të larta të regjimit. Lufta i mori jetën edhe ish-udhëheqësit suprem Ali Khamenei.
Për vite, megjithatë, Moska ka mbajtur një qëndrim të kujdesshëm ndaj shitjes së S-400 Iranit. Analistë dhe zyrtarë të rajonit e lidhin mungesën e një marrëveshjeje përfundimtare me dëshirën e Rusisë për të mos cenuar raportet me Izraelin dhe shtete të tjera rajonale.
Vështirësi të tjera mund të burojnë nga nevojat ushtarake ruse. Sulmet e vazhdueshme ukrainase, me raketa dhe dronë me rreze të gjatë veprimi, vënë nën presion rafineritë, bazat ajrore dhe objekte të tjera të Rusisë. Si pasojë, rezervat e Moskës dhe aftësia e saj për t’iu përgjigjur kërkesave të Teheranit mund të jenë të kufizuara.
Pajisje ruse për Iranin në dokumentet e industrisë së mbrojtjes
Dokumente të bëra publike së fundmi nga industria ruse e mbrojtjes dëshmojnë, ndërkohë, se ka filluar prodhimi i pajisjeve të destinuara për Iranin, të cilat shërbejnë për raketa që lëshohen nga helikopterët.
Gazeta “The Telegraph” raporton se ndërmarrjet shtetërore ruse po ndërtojnë lëshues të posaçëm raketash sipas një kontrate eksporti të koduar “K-10”. Në njërin prej dokumenteve sqarohet se pas këtij kodi qëndron Irani.
Në këto pajisje përfshihen lëshues për raketën me precizion LMUR, që njihet edhe me emërtimin Produkti 305. Sipas një plani dorëzimi të vitit 2024, një fabrikë ruse do të furnizohej me njësi fuqie për 90 lëshues të dyfishtë. Irani shënohej si marrësi përfundimtar, ndërsa dorëzimi duhej të kryhej deri në dhjetor 2025.
Strategjia konfidenciale për një përballje me Shtetet e Bashkuara
Raportimi britanik nuk kufizohet te marrëveshjet e armatimit, por përshkruan edhe planifikimin më të gjerë të udhëheqjes iraniane për ruajtjen e regjimit në kushtet e një konflikti të madh ushtarak me Shtetet e Bashkuara.
“The Telegraph” thotë se ka në dispozicion dokumente konfidenciale me propozime që i janë dorëzuar udhëheqjes së Iranit për përballimin e një lufte të mundshme. Ato janë përgatitur nga një komitet sekret i parlamentit iranian, përpara se të niste lufta mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit në shkurtin e kaluar.
Në dokumente, afrimi ushtarak me Rusinë dhe Kinën paraqitet si veçanërisht i rëndësishëm për të kundërbalancuar ndikimin e Shteteve të Bashkuara.
Hartuesit propozojnë rritjen e aftësive raketore, përmirësimin e mbrojtjes ajrore dhe zhvillimin e mjeteve ajrore pa pilot. Paralelisht, ata kërkojnë lidhje strategjike me fuqi botërore që nuk ndjekin vijën politike të Uashingtonit.
Sipas memorandumit, qëndresa e iranianëve përballë presionit të jashtëm në katër dekadat e fundit dëshmon vështirësinë e zbatimit të një strategjie që synon ta dobësojë regjimin nga brenda.
Propozimet përfshijnë gjithashtu konsolidimin e asaj që quhet “ekonomi e rezistencës”, pakësimin e mbështetjes te të ardhurat e naftës dhe intensifikimin e lidhjeve ekonomike e ushtarake me Moskën dhe Pekinin.
Për të shmangur formimin e një fronti të përbashkët kundër tij, Teherani kërkon edhe marrëdhënie më të forta me fqinjët. Një tjetër synim është zgjerimi i rolit iranian në organizatat ndërkombëtare, mes tyre Organizata e Bashkëpunimit të Shangait.
Roli i Ngushticës së Hormuzit në llogaritjet e Teheranit
Dokumentet trajtojnë gjerësisht peshën strategjike të Lindjes së Mesme, duke u ndalur sidomos te kontrolli i korridoreve kryesore për transportin e energjisë dhe tregtinë ndërkombëtare.
Memorandumi i atribuon rajonit rreth 60% të rezervave të naftës në botë dhe 40% të atyre të gazit natyror. Ai evidenton edhe praninë e tri kalimeve ndër më të rëndësishmet në shkallë botërore: Ngushticës së Hormuzit, Ngushticës Bab el-Mandab dhe Kanalit të Suezit.
Sipas vlerësimit në dokument, këto rrugë përshkohen nga afërsisht një e treta e tregtisë detare botërore të naftës dhe kontejnerëve. Për këtë arsye, ato përshkruhen si nyje me peshë të jashtëzakonshme për ekonominë globale dhe sigurinë e furnizimit me energji.
Analiza e botuar nga “The Telegraph” e lidh pikërisht me këtë rol strategjik vendimin iranian për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit në fund të shkurtit.
Dokumenti shprehet se, për Uashingtonin, diplomacia mbetet rruga përfundimtare e zgjidhjes së çështjes bërthamore të Iranit. Njëkohësisht, ai vëren se strategjia e SHBA-së përfshin nxitjen e bashkëpunimit mes Izraelit dhe shteteve të tjera të rajonit.
Autorët analizojnë edhe pasojat e sanksioneve ndërkombëtare, duke argumentuar se ato kanë frenuar përparimin e teknologjisë ushtarake iraniane dhe kanë krijuar vështirësi për sigurimin e avionëve luftarakë e të pjesëve të këmbimit.
Nga ana tjetër, memorandumi pohon se të njëjtat kufizime kanë shërbyer si shtysë për industrinë vendase të mbrojtjes. Për ta ilustruar këtë, ai përmend sistemin iranian të mbrojtjes ajrore Bavar-373, si edhe dronët Shahed-136 dhe Ababil.
Në këtë kuadër, kërkesa ndaj Rusisë për sistemet S-400 përfaqëson një element të përpjekjes më të gjerë iraniane për të rimëkëmbur forcën ushtarake dhe për të përmirësuar aftësinë për t’u përballur me një konflikt të mundshëm me Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre.
