Oerd Bylykbashi, bashkëkryetar i Komisionit për Reformën Zgjedhore, kërkon që rekomandimet e OSBE/ODIHR të udhëheqin punën për ndryshimet zgjedhore. Sipas tij, kushti themelor për një proces të lirë dhe të ndershëm është që subjektet të konkurrojnë në rrethana të barabarta.
Ai vuri në dukje se komisioni, i krijuar një vit më parë, tashmë ndodhet në muajin përmbyllës të mandatit. Bylykbashi nënvizoi se detyra për të cilën ky komision është mandatuar lidhet me zbatimin e rekomandimeve të OSBE/ODIHR, ndaj ato duhet të kenë përparësi në veprimtarinë e tij.
Të lidhura
None found
Në vlerësimin e tij, pabarazia në konkurrimin zgjedhor mbetet problemi kryesor që kërkon zgjidhje. Ai kujtoi se kjo çështje është evidentuar jo vetëm në raportin e OSBE/ODIHR, por edhe në raportet e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës, Parlamentit Europian dhe, më së fundi, Komisionit Europian.
Për Bylykbashin, sigurimi i kushteve të barabarta kalon përmes një shkëputjeje reale të shtetit nga partia që qeveris. Ai kërkoi të pengohet shfrytëzimi i pushtetit, administratës publike dhe burimeve shtetërore në dobi të Partisë Socialiste apo të cilësdo forcë politike që mund të jetë në pushtet në të ardhmen. Po ashtu, theksoi se shkelësit, patronazhistët dhe të gjithë autorët e krimeve zgjedhore duhet të përballen me ndëshkim të rreptë dhe efektiv.
Një tjetër drejtim që ai e konsideron përparësi është ndryshimi rrënjësor i sistemit zgjedhor. Bylykbashi tha se këtë kërkesë opozita e ka ngritur prej vitesh, ndërsa prej muajsh asaj i janë bashkuar edhe studentët dhe protestuesit. Sipas tij, vendit i duhet një sistem tërësisht i ri, i mbështetur te proporcionaliteti kombëtar për përfaqësimin e partive, te listat e hapura që u japin votuesve mundësinë të përcaktojnë deputetët përfaqësues dhe te sa më pak pengesa për partitë që synojnë të hyjnë në garë.
Ai kërkoi që listat e hapura të përdoren edhe për zgjedhjen e këshillave bashkiakë. Në këtë mënyrë, sipas tij, do të zëvendësoheshin listat e mbyllura, të cilat janë në zbatim që prej Kodit Zgjedhor të vitit 2000, të miratuar njëanshmërisht nga Partia Socialiste.
Bylykbashi bëri të ditur se Partia Demokratike dhe ekspertët e saj kanë hartuar një paketë të plotë e të gjerë propozimesh për shkëputjen e shtetit nga partia në pushtet. Ai shtoi se PD i ka paraqitur tashmë publikisht qëndrimet mbi çështjet thelbësore të reformës zgjedhore.
Duke u ndalur te financimi politik, ai tha se ligji për financimin e partive politike dhe për ndarjen e shtetit nga partia gjatë periudhës jozgjedhore, siç kërkojnë BE dhe OSBE/ODIHR, duhet të jetë plotësisht në përputhje me rregullat që përcaktojnë financimin e partive dhe ndalojnë abuzimin me burimet shtetërore gjatë fushatës zgjedhore.
Ai e cilësoi të rëndësishëm këtë ligj, ndonëse sqaroi se ai nuk përbën rekomandim të OSBE/ODIHR dhe se zbatimi i tij do të nisë vetëm pas zgjedhjeve të 9 majit 2027. Për këtë arsye, sipas Bylykbashit, ai lidhet në mënyrë të ndërvarur me miratimin në Kodin Zgjedhor të rregullave për financimin e partive.
Bashkëkryetari i komisionit deklaroi se PD mbetet tërësisht e angazhuar për t’u dhënë përparësi rekomandimeve të OSBE/ODIHR, që përbëjnë mandatin kryesor të këtij organi, përmes një angazhimi të hapur dhe konsensusit. Në funksion të kësaj pune, ai njoftoi paraqitjen e propozimeve dhe amendamenteve konkrete.
Ndërkohë, ai akuzoi Partinë Socialiste se deri tani është marrë me tema që nuk rrjedhin nga rekomandimet e OSBE/ODIHR dhe që nuk janë prioritare për zhvillimin e zgjedhjeve të lira e të ndershme më 9 maj 2027. Bylykbashi theksoi se përgjegjësia për zbatimin me konsensus të këtyre rekomandimeve dhe për garantimin e një procesi me standarde i takon mazhorancës, jo vetëm opozitës.
Sipas tij, kjo mënyrë veprimi rrezikon të sjellë sërish ndryshime të njëanshme zgjedhore. Ai e krahasoi qëndrimin e mazhorancës me rrugën që, siç u shpreh, solli dështimin e qëllimshëm të Komisionit për Reformën Territoriale, me synimin për t’u hapur rrugë ndërhyrjeve të njëanshme në Kodin Zgjedhor, duke përmendur rastin e zhdukjes së 15 bashkive.
