Një valë kërcënimesh me bomba kundër fluturimeve të pasagjerëve ka detyruar devijime, ulje emergjente dhe shoqërime ushtarake në të gjithë hapësirën ajrore evropiane këtë javë, duke nxitur frikë mes pasagjerëve dhe duke rritur presionin mbi linjat ajrore. Autoritetet i kanë përshkruar më shumë se dy duzina kërcënimesh si mashtrime dashakeqe, dhe asnjë sulm i vërtetë nuk është kryer. Megjithatë, incidentet kanë nxjerrë në pah ndikimin e madh që edhe pretendimet e rreme mund të kenë në një rrjet aviacioni me orare të ngjeshura.
Wilfried Covent, kreu i firmës së sigurisë Covent Consulting, i specializuar në aviacion, e përshkroi situatën si “vërtet të jashtëzakonshme”, duke theksuar se nuk kishte parë kurrë diçka të tillë. Ai shpjegoi se ndërsa kërcënimet me bomba ndaj fluturimeve dhe aeroporteve nuk janë të reja, zakonisht ato janë raste të izoluara, ndërsa ajo që po shihet tani është një “sulm sistematik ndaj linjave ajrore dhe aeroporteve”. Covent sugjeroi se “kriminelët”, të cilët shumë analistë sigurie besojnë se janë aktorë të mbështetur nga shteti, janë të vetëdijshëm se pika më e dobët e aviacionit është shënjestrimi i tij gjatë fluturimit. Kjo shkakton rregullore ndërkombëtare që sigurojnë se kërcënimi nuk mund të injorohet, duke detyruar ulje të shpejta, evakuime dhe kërkime, pavarësisht besueshmërisë. Siguria e pasagjerëve dhe ekuipazhit është prioriteti numër një.
Përgjegjësia për trajtimin e sulmeve mashtruese është e ndarë mes agjencive ndërkombëtare. Vlerësimi i kërcënimeve të sigurisë dhe zbatimi i masave u takon kryesisht autoriteteve kombëtare, në koordinim me operatorët e aeroporteve, linjat ajrore dhe agjencitë e zbatimit të ligjit. Kontrolli i trafikut ajror është gjithashtu i përfshirë, ndërsa Agjencia Evropiane e Sigurisë së Aviacionit (EASA) dhe Autoriteti i Aviacionit Civil i Mbretërisë së Bashkuar përcaktojnë rregullat e sigurisë. Brenda Bashkimit Evropian, Komisioni Evropian është i përfshirë në politikën dhe koordinimin e sigurisë së aviacionit.
Vendimet operacionale varen nga vendi ku lind kërcënimi. Joji Waites, drejtor në Shoqatën Britanike të Pilotëve të Linjave Ajrore, shpjegoi se vlerësuesit e linjave ajrore e klasifikojnë një kërcënim si të kuq, të verdhë ose jeshil, por një verdikt i verdhë nuk jepet kurrë nëse avioni është në ajër. Nëse kërcënimi gjykohet i besueshëm, kapiteni merr komandën e vendimeve, me prioritet uljen sa më shpejt dhe sa më sigurt të jetë e mundur.
Përveç frikës dhe ndërprerjes së fluturimeve, çdo devijim mund të ndikojë në fluturimet pasardhëse, orët e punës së ekuipazhit dhe pasagjerët me lidhje. Efekti në rrjet mund të jetë i rëndësishëm. Philip Baum, profesor vizitor i sigurisë së aviacionit, tha se një devijim i vetëm mund t’i kushtojë një linje ajrore deri në 250,000 dollarë. Një zëdhënës i EASA-s shtoi se devijimet janë një shqetësim për një sistem të projektuar për parashikueshmëri dhe efikasitet, duke rritur ngarkesën e punës për pilotët, kontrollorët e trafikut ajror dhe aeroportet. Megjithëse stafi është trajnuar, numri më i lartë i devijimeve vendos një tendosje shtesë në sistem.
Qeveritë kombëtare tashmë po shqyrtojnë rregulloret dhe kornizat e tyre, dhe do të ketë diskutime në nivel evropian dhe global, sipas John Edwards, konsulent i lartë në Gates Aviation. Ai theksoi nevojën për të kuptuar “çfarë është ndryshe” këtë herë, pse ka pasur kaq shumë kërcënime dhe pse janë konsideruar mjaftueshëm të besueshme. Në teori, shumica dërrmuese duhet të vlerësohen si jo të besueshme bazuar në procedurat rutinë.
Megjithatë, Eric Schouten, ish-oficer inteligjence dhe CEO i Dyami, paralajmëroi se ndryshimet në rregulloret ekzistuese do të kërkonin kohë dhe balancim të pikëpamjeve të vendeve, aeroporteve, autoriteteve të sigurisë dhe BE-së, me gjeopolitikën që luan rol. Ai parashikoi një probabilitet të lartë që edhe më shumë fluturime do të anulohen ose devijohen, dhe se objektivat e ardhshëm mund të jenë hekurudhat dhe autostradat. Schouten shtoi se masat e reja nuk do të ndahen publikisht. Wilfried Covent përfundoi duke thënë se nëse kjo situatë vazhdon, diçka do të duhet të ndryshojë ose fluturimi do të ndalojë plotësisht. Ai theksoi nevojën që evropianët të jenë të përgatitur, pasi llojet e sulmeve mund të ndryshojnë, siç u pa me sulmet kibernetike ndaj infrastrukturës tjetër.
Marrë nga CNBC