Nga Eljanos Kasaj*
Gjatë zgjedhjeve të së martës në Shtetet e Bashkuara, Partia Demokratike arriti që të siguronte kontrollin e Senatit dhe të Dhomës së Përfaqësuesve, duke u dhënë demokratëve ndikim të konsiderueshëm politik pas dy vitesh të dominuara prej një shumice republikane.
Kjo fitore historike u quajt prej mediave amerikane edhe si “Cunami Elektoral Blu“, i cili ka për të ri-formësuar politikisht dy vitet e mbetura të presidencës së Presidentit Donald Trump.
Por, cila do të jetë akgualisht influenca që demokratët do të kenë në mënyrën se si Presidenti Trump do të qeverisë më tej vendin i cili, së bashku me Republikën Popullore të Kinës dhe Rusinë, është një nga tri superfuqitë globale— le të përpiqemi që ta analizojmë:
Lufta në Lindjen e Mesme
Më 28 shkurt, Presidenti Trump nisi një fushatë të përbashkët ushtarake me Izraelin kundër Republikës Islamike të Iranit, pa autorizim nga Kongresi amerikan.
Demokratët votuan në mënyrë të përsëritur për t’i dhënë fund kësaj aventure të pakuptimtë dhe fort të kushtueshme ushtarake, duke kërkuar që Presidenti Trump të kërkonte zyrtarisht autorizim legjislativ për ndërhyrjen ushtarake në Lindjen e Mesme. Një rezolutë e tillë u miratua si nga Dhoma e Përfaqësuesve, ashtu edhe nga Senati, me mbështetjen e disa republikanëve, por Shtëpia e Bardhë e shpërfilli atë.
Ndërkohë gjatë këtij viti, Shtëpia e Bardhë kërkoi një rritje të paprecedentë prej 67% të buxhetit ushtarak amerikan, duke e çuar atë në 1,5 trilionë dollarë, por demokratët e bllokuan propozimin në Senat, duke e akuzuar Presidentin Trump se po refuzonte të konsultohej me Kongresin lidhur me luftën me Republikën Islamike të Iranin — kostot e të cilës e kishin detyruar administratën amerikane të shkurtonte në mënyrë drastike shumë prej programeve sociale qeveritare, në dëm të popullit amerikan.
Tanimë, me një fuqi të re ndikimi si në Senat ashtu edhe në Dhomën e Përfaqësuesve, demokratët mund të bllokojnë miratimin e buxhetit të ri të mbrojtjes të propozuar prej administratës presidenciale, si një mënyrë për t’i bërë presion Presudentit Trump që të kërkojë autorizim ligjor nga Kongresi për vazhdimin e luftës. Ata gjithashtu mund të kërkojnë që zyrtarët e administratës t’i informojnë ligjvënësit dhe publikun – ndër të tjera edhe përmes dëgjesave publike për mediat amerikane – lidhur me planet e tyre të ardhëshme.
Mbështja për Izraelin
Mbështetja për Izraelin mes demokratëve ka rënë ndjeshëm gjatë dy viteve të fundit, sidomos për shkak të luftës genoncidiale të Tel Avivit në Gaza.
Gjithashtu, këtu një rol të rëndësishëm kanë luajtur edhe situata në Bregun Perëndimor, si dhe aleanca e ngushtë e Kryeministrit izraelit Benjamin Netanjahu me republikanët.
Ndërkaq përshkallëzimi i konflikteve diplomatike midos Izraelit dhe qeverive te vendeve të Bashkimit Evropian (aleante të ngushta gjeo-politike dhe gjeo-ekonomike te Uashingtonit), në lidhje abuzimin e të drejtave të nkerout në tokat e okupuara të Palestinës, duket se gjithashtu ka luajtur një rol të rëndësishëm në gormimin e këtij qëndrimi.
Në këtë situatë, demokratët mund të kufizojnë apo edhe të ndërpresin ndihmën ushtarake amerikane për Izraelin, e cila përbëhet nga transferta të rregullta prej 3,8 miliardë dollarësh në vit, si dhe nga miliarda dollarë të tjerë të akorduar pas sulmit terrorsit të Hamasit ndaj Izraelit, tre vjet më parë.
Mardhëniet me Rusinë dhe Bjelllorusinë
Pavarësisht dominimit të Shtëpisë së Përfaqësonjësve dhe Senatit, demokratët nuk do të mund dot që ta sjellë ndonjë ndryshim rrënjësor në politikën e jashtëme të Uashingtonit, pasi ajo vijon të mbetet tërësisht nën kompetencat e Presidentit të Shteteve të Bashkuara.
Pavarësisht këtij fakti, demokratët munden që me anë të maxhoritetit në Shtëpinë e Përfaqësonjësve dhe në Senat, të tyre të bllokojnë shumë prej iniciativave diplomatike të Presidentit Trump, si përshembull propozimi shumë përfolur i muajit të fundit (i prezantuar përpara zgjedhjeve), i cili synonte heqjen e sanksioneve mbi blerjen e naftës dhe gazit rus.
Kjo lëvizje mund që të jetë jo vetëm si rezultat i skepticizmit politik të demokratëve mbi dialogun midis Uashingtonit dhe Moskës (i cili për shumë duket se ka ngelur në vend numëro), por edhe një mjet presioni për ta detyruar Presidentin Trump për të ri-filluar suportin financiar dhe ushtarak amerikan për Ukrainën, e cila është pak-nga-pak duke hyrë në vitin e pestë të luftës më Rusinë.
Ndërsa mbi Bjellorusinë, nuk është ende e qartë nëse ata do të mundohen që të bllokojnë lehtësimin e mëtejshëm të sanksioneve ekonomike amerikane të inicuar prej Presidentit Trump, apo kanë për ta lejuar atë që të vijoj më tej, përderisa ajo po siguron lirimin e shumë të burgosureve politik.
Çfare do të thotë fitorja e demokratëve për Shqipërinë?
Fitorja e demokratëve në zgjedhjet amerikane pritet që të ketë një impakt jo vetëm në situatën e brendëshme politike në Shtetet e Bashkuara, por edhe në zhvillimet aktuale politike në Shqipëri, ose më sakt në mardhëneit e elitave politike shqipatre në pushtet me familjen e Presidentit Trump.
Gjatë javëve të fundit përpara zgjedhjeve, familje e presidentit u përfshi në skandale të një-pas-njëshme, duke filluar që nga favorizimet në dhënien e kontratave ose kredive federale për dhëndrin e tij Xhared Kushner, e deri tek pagesa e maramendëse e celebrimeve të dasmës së djalit të tij Donald Trump Junior, prej oligarkut rus Umar Kremlev, i cili është i njohur për lidhjet e ngushta politike me Presidentin Vladimir Putin.
Përveç këtyre skandaleve, situata me protestat e studentëve shqiptarë kundër qeverisë së Kryeministrit autoritar Edi Rama dhe projekteve të tij të përbashkëta me dhëndrin e Presidentit Trump, Xhared Kushner — të cilat patën një jehonë të madhe televizive edhe në Shtetet e Bashkuara — duket se nuk do të lihen jashtë vëmendjes së demokratëve, të cilët kanë deklaruar se do të fillojnë një hetim kundrejt çdo pjestari të familjes së Presidentit, te dyshuar si të përfshirë në afera korruptive, shpërdorim të fondeve shtetërore ose shfrytëzim të postit për përfitime personale.
Ky fakt duket se mund të sjellë ndryshime të rëndësishme jo-vetëm në lidhje me të ardhmen e investimeve të planifikuara prej Xherad Kushnerit në Shqipëri, por edhe në mënyrën se si qeveria shqiptare ka për tiu përgjigjur protestave studentore dhe kërkesës së popullit shqiptarë për largimin e qeverisë në pushtet (e cila nuk ka më pak skandale korruptive se sa ajo e Presidentit Trump) dhe shpalljen e zgjedhjeve të parakohëshme në vend.
* * * * * * *
Ndonëse është ende e paqartë se çfarë do të ndodh këto dy vite të mbetura të presidencës së Presidentit Donald Trump — sidomos nëse administratat e tij do të arrij që të bashkëpunojë me demokratët në zgjidhjen e shumë çështjeve në të cilat ata ndajnë qëndrime totalisht të ndryshme — është e qartë se tashmë realitetet globale gjeo-politike dhe gjeo-ekonomike do të influencohen në mënyrë direkte dhe indirekte prej atyre të cilat po ri-formëzohen aktualisht në Shtetet e Bashkuara, rrjedhimisht duke çelur një kapitull të ri jo vetem për popullin amerikan, por edhe për popujt e botës.
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni
