Lëvizja studentore në Serbi, e cila kulmoi me një fitore të thellë politike, nisi në nëntor 2024 pas shembjes së një strehe betoni në stacionin e rinovuar të trenit në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona. Kjo tragjedi shkaktoi gati dy vjet protesta masive, të cilat kanalizuan zemërimin e serbëve ndaj korrupsionit dhe u shndërruan në thirrje për zgjedhje të parakohshme. Kur u mbajtën zgjedhjet më 25 tetor, “Lista Studentore” fitoi 140 nga 250 vendet në parlament, një rezultat i mjaftueshëm për të qeverisur e vetme, duke shënuar një ndryshim të thellë politik. Kjo fitore nxori në pah një brez të ri aktivistësh dhe profesionistësh, të cilët sfiduan status quo-në me një qasje unike dhe të bashkuar.
Vukashin Gjinoç, student në Fakultetin e Shkencave në Novi Sad, i tha AFP-së se mbijetesa e lëvizjes u arrit “përmes unitetit dhe duke mos vënë individë në plan të parë”. Ai theksoi se “të gjithë ishim të barabartë”, një strategji kjo që shërbeu edhe për të shmangur shënjestrimin nga mediat pro-qeveritare, të cilat “vazhdimisht përpiqeshin të gjenin liderë për të shpërbërë organizatën”. Ky parim formësoi më pas edhe listën studentore që fitoi zgjedhjet. Kandidatët u zgjodhën nga studentët në asambletë e fakulteteve, shumica prej tyre akademikë dhe profesionistë me pak ose aspak përvojë politike. Gjinoç shtoi se ata “nuk u zgjodhën bazuar në anëtarësimin apo besnikërinë partiake, por vetëm në integritetin e tyre moral dhe profesional”.
Aleksa Stankoviç, student filozofie në Beograd, kaloi dy vjet duke fotografuar lëvizjen, duke dokumentuar gjithçka, nga takimet dhe marshimet deri te mënyra se si policia trajtonte protestuesit. Ai kujton: “Na quanin terroristë, na fyenin, u përpoqën të na shantazhonin. Por nuk kishin asgjë për të na shantazhuar. Jemi të rinj, studiojmë, ende nuk kemi as punë.” Stankoviç theksoi se ata mbeten “një masë kritike që do të mbajë një sy të vëmendshëm ndaj njerëzve që zgjodhëm”. Kjo tregon një angazhim të vazhdueshëm për llogaridhënie dhe mbikëqyrje të qeverisë së re.
Strahinja Stankoviç, student i shkencave politike nga Beogradi, shprehu lehtësimin e tij pas dy vjetësh: “Pas dy vjetësh, më në fund mund të ndihem i qetë. Tani mund të fle i qetë dhe mami e babi mund të pushojnë pak gjithashtu.” Ai ndihmoi në organizimin e marshimit të parë studentor drejt Novi Sadit, pjesë e një fushate ku studentët përshkuan qindra kilometra në këmbë për të arritur zona kryesisht nën ndikimin e mediave pro-qeveritare. Në qershor 2025, ai u arrestua në një bllokadë rrugore në Beograd dhe kaloi orë të tëra me pranga në tokë, një dëshmi e sfidave dhe represionit me të cilin u përballën.
Për Nikola Maroviç, profesor në Fakultetin e Teknologjisë në Novi Sad, dy vjet ndihmë ndaj studentëve e kanë lënë “pothuajse plotësisht të shkarkuar emocionalisht”, por krenar. Ai shprehu ndjenjën e dinjitetit për herë të parë, duke thënë: “Për herë të parë, vërtet ndiej dinjitet që kam mësuar studentët që ishin në rrugë.” Maroviç përmbylli me një mesazh të fuqishëm, duke theksuar se “nuk kemi nevojë për një lider në këtë vend. Ne kemi nevojë për miliona liderë të vegjël – dhe këtë morëm në këtë lëvizje,” duke nënvizuar natyrën kolektive dhe decentralizuar të suksesit të tyre.
Marrë nga France 24 Live News