Gadi Eisenkot nuk njihet për aftësi të spikatura komunikimi dhe as për një stil politik të ngjashëm me atë të Benjamin Netanyahut. Me pamjen e një gjenerali të rreptë, që mbart edhe dhimbjen e humbjeve familjare gjatë luftës në Gaza, ai shfaqet si një figurë krejt e ndryshme nga lideri që synon të zëvendësojë.
Ish-shefi i ushtrisë izraelite, i cili humbi djalin dhe dy nipërit në Gaza, është futur në garën për postin e kryeministrit me synimin për t’i dhënë fund epokës së gjatë të Netanyahut. Pikërisht serioziteti, rezervimi dhe mungesa e shkëlqimit politik mund të përbëjnë avantazhin e tij më të madh.
Të lidhura
None found
Pas imazhit të një kundërshtari të moderuar të Netanyahut qëndron, megjithatë, një ushtarak me një të kaluar të debatueshme dhe me lidhje me disa prej operacioneve më të ashpra të Izraelit.
Gadi Eisenkot është 66 vjeç.
Rruga nga Tiberiasi drejt komandës së ushtrisë
Eisenkot ka lindur në Tiberias. Prindërit e tij kishin emigruar në Izrael nga Marakeshi dhe Kazablanka e Marokut, ndërsa ai u rrit në Eilat, qytetin portual në jug të vendit.
Ai hyri në ushtri në moshën 18-vjeçare dhe ndërtoi një karrierë të gjatë ushtarake, që e çoi deri te posti i shefit të Shtabit të Përgjithshëm. Këtë detyrë e ushtroi nga viti 2015 deri në vitin 2019.
Origjina e tij shoqërore përbën një pjesë të rëndësishme të mënyrës se si perceptohet publikisht. Ndërsa Netanyahu vjen nga një familje e privilegjuar hebreje ashkenaze, Eisenkot ka prejardhje mizrahi, një term që përfshin hebrenjtë me origjinë nga Lindja e Mesme dhe Afrika e Veriut.
Për disa votues, ai shihet si një përfaqësues më autentik i këtij komuniteti. Netanyahu është përpjekur ta përdorë politikisht pakënaqësinë e hebrenjve mizrahi, ndërsa Eisenkot perceptohet si pjesë e drejtpërdrejtë e kësaj shtrese.
Pas pensionimit nga ushtria, ai ndoqi rrugën e shumë ish-oficerëve të lartë izraelitë dhe iu bashkua politikës. Pas sulmeve të Hamasit më 7 tetor 2023, Eisenkot u bë pjesë e qeverisë së unitetit kombëtar, por më vonë u kthye në një prej kundërshtarëve kryesorë të Netanyahut.
Tri humbje familjare gjatë luftës
Lufta në Gaza e preku drejtpërdrejt familjen e Eisenkotit. Në dhjetor 2023, djali i tij, Gal Eisenkot, u vra në Xhabalia, në veri të Gazës, ndërsa merrte pjesë në një operacion ushtarak.
Vetëm një ditë më pas, ai përjetoi një tjetër humbje: nipi i tij, Maor, u vra gjithashtu. Në nëntor 2024, rreth njëmbëdhjetë muaj më vonë, nipi tjetër, Yogiyev Pazi, humbi jetën në Gaza.
Këto tri vdekje kanë ndikuar fuqishëm në identitetin politik të Eisenkotit dhe kanë forcuar perceptimin e tij si një njeri që e ka përjetuar personalisht koston e luftës.
Pamja e lodhur dhe sjellja e përmbajtur e tij lidhen nga shumë izraelitë me tragjedinë që ka kaluar. Ky portret qëndron në kontrast me stilin relativisht luksoz të jetesës së familjes Netanyahu, të cilin kritikët e konsiderojnë të shkëputur nga vështirësitë e shoqërisë izraelite.
Si mbështetësit, ashtu edhe kundërshtarët e tij përdorin dy fjalë të jidishit për ta përshkruar. “Menschy” nënkupton një njeri të ndershëm dhe me integritet, ndërsa “schlumpy” përdoret për një person me pamje të çrregullt dhe jo veçanërisht elegante.
Doktrina Dahiya dhe bilanci i operacioneve ushtarake
Portreti i politikanit të moderuar nuk përfshin të gjithë të kaluarën e tij. Eisenkot konsiderohet arkitekti i “Doktrinës Dahiya”, një strategji që lidhet me përdorimin e forcës joproporcionale dhe me shkatërrimin në shkallë të gjerë të zonave të banuara dhe infrastrukturës, me synimin për t’i bërë presion kundërshtarit.
Emri i kësaj doktrine vjen nga Dahiya, lagjja e periferisë jugore të Bejrutit që u shkatërrua rëndë gjatë luftës së vitit 2006 mes Izraelit dhe Hezbollahut.
Në atë konflikt, për të cilin Eisenkotit i atribuohet hartimi i strategjisë, operacionet izraelite shkaktuan vdekjen e 1,109 personave në Liban. Rreth 860 prej tyre ishin civilë.
Gjatë periudhës kur drejtonte ushtrinë izraelite, Eisenkot mbikëqyri operacione në Gaza dhe në Bregun Perëndimor, sulme të gjera ajrore ndaj objektivave iraniane, si edhe furnizimin me armë të rebelëve që luftonin kundër regjimit në Siri.
Distanca nga e djathta ekstreme dhe vështirësitë politike
Edhe pse shërbeu në të njëjtën qeveri me Netanyahun, Eisenkot thuhet se ishte thellësisht i pakënaqur nga bashkëqeverisja me ministrat e ekstremit të djathtë, Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich.
Megjithatë, kundërshtimi ndaj së djathtës ekstreme nuk do të thotë automatikisht se ai zotëron fleksibilitetin politik të nevojshëm për të ngritur një qeveri të gjerë.
Ai mori drejtimin e koalicionit opozitar vetëm pak ditë para zgjedhjeve të 27 tetorit, në një periudhë kur aleanca vuante nga mesazhet e paqarta dhe mungesa e bashkërendimit.
Sot, përballja e tij politike është edhe më e ndërlikuar.
Koalicioni që duhet të ndërtojë
Presidenti Isaac Herzog i dha Eisenkotit mandatin për krijimin e qeverisë. Ai ka 28 ditë në dispozicion dhe mund të përfitojë edhe një zgjatje prej 14 ditësh për të siguruar shumicën parlamentare.
Për të arritur këtë objektiv, Eisenkot mund të detyrohet të negociojë me partitë ultraortodokse hebreje, të cilat tradicionalisht kanë qenë aleate të Netanyahut. Një tjetër mundësi është sigurimi i mbështetjes së jashtme nga forcat politike arabe.
United Torah Judaism, partia ultraortodokse që nuk pranoi ta mbështeste Netanyahun, pritet të kërkojë si kusht ruajtjen e përjashtimit praktik nga shërbimi ushtarak për të rinjtë ultraortodoksë.
Partitë që përfaqësojnë qytetarët palestinezë të Izraelit pritet të kërkojnë masa kundër kriminalitetit në komunitetet e tyre dhe ndalimin e dhunës së kolonëve në Bregun Perëndimor.
Aida Tuma-Suleiman, deputete e partisë së majtë Hadash, vlerëson se Eisenkot mund të zgjedhë kompromisin me partitë fetare, në vend që të shihet si i varur nga votat arabe.
“Ai duket shumë më i gatshëm të bëjë kompromis me partitë fetare ultraortodokse, veçanërisht për ligjin e shërbimit ushtarak, sesa të rrezikojë të shihet si i varur nga mbështetja arabe”, deklaron ajo.
Raporti me Uashingtonin dhe trashëgimia e Netanyahut
Edhe në rast se formon qeverinë, Eisenkot do të përballet me një prej momenteve më të vështira në marrëdhëniet e Izraelit me Shtetet e Bashkuara.
Pas luftës në Gaza dhe konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, imazhi i Izraelit në opinionin publik amerikan është dëmtuar ndjeshëm. Netanyahu akuzohet se ushtroi ndikim vendimtar te Donald Trump për nisjen e konfliktit me Iranin.
Në prag të zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, ku republikanët pësuan humbje historike, Trump njoftoi se pas përfundimit të vitit do të ndërpriste ndihmën ushtarake vjetore prej 3.8 miliardë dollarësh për Izraelin.
Disa zyrtarë republikanë, mes tyre edhe zëvendëspresidenti J.D. Vance, ia atribuuan një pjesë të humbjes elektorale luftës me Iranin.
Aaron David Miller, studiues i lartë në institutin e pavarur Carnegie Endowment, thotë se qëndrimet negative ndaj Izraelit tashmë janë bërë të qëndrueshme në shoqërinë amerikane.
“Në thelb, që prej vitit 2023, publiku po e sheh rajonin sikur të kishte përpara dy imazhe në një ekran të ndarë. Në njërën anë është masakra e shkaktuar nga Hamasi më 7 tetor dhe në anën tjetër vdekjet dhe shkatërrimet që Izraeli shkaktoi në përgjigje të saj”, shpjegon ai.
“Në sytë e shumë njerëzve, Izraeli nuk është më Davidi, por Goliathi”, shton Miller.
Për Eisenkotin, i cili nuk ndihet veçanërisht i qetë gjatë daljeve publike dhe shmang përdorimin e anglishtes, rikthimi i besimit në marrëdhëniet me SHBA-në do të jetë një sfidë e jashtëzakonshme.
“Eisenkot përballet ndoshta me mjedisin politik amerikan më të vështirë që i është dashur të përballojë ndonjëherë një kryeministri izraelit”, vlerëson Miller.
A do të ndryshojë politika apo vetëm drejtuesi?
Eisenkot po garon për kryeministër në një moment kur një pjesë e madhe e shoqërisë izraelite kërkon një tjetër figurë në drejtimin e vendit.
Historia e tij personale, humbjet e rënda familjare dhe mënyra e përmbajtur e paraqitjes kanë ndërtuar profilin e tij si “anti-Bibi”, pra si një politikan që synon të largohet nga stili dhe praktikat e Benjamin Netanyahut.
Por ndarja mes të dyve bëhet më pak e qartë kur çështja kalon nga politika e brendshme te qasja ushtarake e Izraelit.
Eisenkot nuk është një figurë që i ka ndjekur luftërat nga zyrat qeveritare. Ai është gjeneral dhe ka marrë pjesë në planifikimin dhe zbatimin e operacioneve që kanë shkaktuar kosto të lartë njerëzore.
Kjo pjesë e karrierës së tij ngre pikëpyetje nëse ndryshimi politik që presin shumë izraelitë do të shoqërohet edhe me një ndryshim në mënyrën e trajtimit të palestinezëve.
Në fund, Eisenkot mund të jetë kundërshtari politik i Netanyahut, por ai vjen nga i njëjti sistem ushtarak që ka ndikuar në formësimin e politikës izraelite për dekada.
