Për gati gjashtë shekuj, kjo hapësirë ishte simbol i fuqisë detare të një perandorie. Transformimi i saj ka krijuar një nga destinacionet më të veçanta të Stambollit, ku historia, arkitektura, arti dhe luksi bashkëjetojnë në brigjet e Bririt të Artë
Stambolli është qytet ku historia shfaqet pothuajse në çdo rrugë, por pak vende e tregojnë transformimin e tij aq fuqishëm sa Tersane Istanbul. Në brigjet e Bririt të Artë, aty ku për shekuj ndërtoheshin anijet e flotës osmane, sot janë krijuar hotele luksoze, restorante, hapësira arti dhe shëtitore që i japin një jetë të re kësaj pjese të qytetit.
Ajo që dikur ishte një zonë industriale, kryesisht e mbyllur për qytetarët, po shndërrohet në një nga destinacionet më interesante të Stambollit modern. E veçanta nuk qëndron vetëm te luksi, por te mënyra se si ndërtesat shekullore janë ndërthurur me arkitekturën bashkëkohore.
Nga kantieri i sulltanëve te fuqia detare e Perandorisë Osmane
Historia e Tersane Istanbul fillon në vitin 1455, vetëm dy vjet pasi sulltan Mehmeti II pushtoi Kostandinopojën. I vetëdijshëm për rëndësinë strategjike të detit, sulltani urdhëroi zhvillimin e një kantieri detar në brigjet e Bririt të Artë.
I njohur si Tersâne-i Âmire, ky kompleks u bë gradualisht një nga qendrat më të rëndësishme të ndërtimit dhe mirëmbajtjes së anijeve në Perandorinë Osmane.
Gjatë shekujve XVI dhe XVII, veçanërisht në kohën e Sulejmanit të Madhërishëm, kantieri arriti një zhvillim të jashtëzakonshëm. Në hapësirat e tij punonin mijëra zejtarë, marangozë, farkëtarë dhe ndërtues anijesh, të cilët kontribuuan në fuqizimin e flotës osmane.
Në këtë vend nuk ndërtoheshin vetëm anije. Përreth tij funksiononin punishte, magazina, objekte administrative dhe hapësira të tjera që e bënin kantierin një qytet të vogël industrial brenda Stambollit, transmeton Telegrafi.
Një trashëgimi 600-vjeçare që po merr jetë të re
Me kalimin e kohës dhe ndryshimet teknologjike, rëndësia e disa pjesëve të kantierit historik filloi të zbehej. Një pjesë e objekteve mbetën jashtë funksionit, ndërsa ndërtesat industriale ruajtën gjurmët e një epoke të rëndësishme.
Transformimi i tyre në një kompleks modern është një nga projektet më ambicioze të zhvillimit urban në Stamboll.
Sipas administratës së qytetit të Stambollit, projekti përfshin një sipërfaqe prej rreth 252 mijë metrash katrorë.
Një nga elementet më interesante është ruajtja e 27 ndërtesave historike, të cilat janë përfshirë në konceptin e ri arkitektonik.
Muret prej tullash, konstruksionet metalike, hapësirat e mëdha industriale dhe elementet karakteristike të kantiereve detare nuk janë zhdukur. Përkundrazi, ato janë bërë pjesë e identitetit të kompleksit.
Pranë tyre janë vendosur struktura bashkëkohore prej xhami dhe çeliku, duke krijuar një kontrast të veçantë mes historisë dhe modernitetit.
Hotele luksoze, restorante dhe një shëtitore buzë ujit
Tersane Istanbul nuk është konceptuar thjesht si qendër tregtare apo kompleks hotelier. Synimi është krijimi i një lagjeje të re urbane, ku vizitorët mund të kalojnë disa orë, madje edhe një ditë të tërë.
Një nga investimet më të njohura është hoteli pesëyjesh Rixos Tersane Istanbul, i hapur në shtator të vitit 2024, me 432 dhoma dhe pamje drejt Bririt të Artë.
Në kompleks gjenden restorante, kafene, dyqane të markave ndërkombëtare dhe hapësira për aktivitete kulturore e argëtuese.
Veçanërisht tërheqëse është shëtitorja bregdetare, e parashikuar të shtrihet në rreth 1,8 kilometra, nga ku hapen pamje drejt lagjeve historike dhe siluetës karakteristike të Stambollit.
Ndryshe nga zonat tradicionale turistike, këtu vizitori përjeton një Stamboll me karakter industrial, por me atmosferë bashkëkohore.
Aty ku ndërtoheshin anije, sot ekspozohet arti
Një tjetër veçori e kompleksit është përfshirja e artit dhe kulturës në hapësirat e dikurshme industriale.
Sallat e mëdha të kantierit, me konstruksione monumentale dhe tavane të larta, janë përshtatur për ekspozita, instalacione artistike dhe ngjarje ndërkombëtare.
Tersane Istanbul është bërë edhe vend organizimi i panairit prestigjioz të artit bashkëkohor Contemporary Istanbul, i cili mbledh galeri, artistë dhe koleksionistë nga vende të ndryshme.
Në këtë mënyrë, ndërtesat ku dikur dëgjoheshin goditjet e çekiçëve dhe zhurmat e makinerive, sot shërbejnë si hapësira krijimtarie dhe komunikimi kulturor.
Projekti parashikon edhe zhvillimin e mëtejshëm të muzeve dhe hapësirave publike, ndërkohë që faza të tjera të ndërtimit dhe restaurimit vazhdojnë.
Një fytyrë tjetër e Stambollit
Për turistët që e kanë vizituar Stambollin disa herë, Tersane ofron një përvojë ndryshe nga Pallati Topkapi, Shën Sofia apo Pazari i Madh.
Këtu nuk bëhet fjalë vetëm për të parë monumente historike, por për të përjetuar se si një pjesë e trashëgimisë industriale mund të përshtatet me jetën moderne.
Megjithatë, transformimi nuk ka mbetur pa diskutime. Projekte të kësaj natyre ngrenë edhe pyetje për ruajtjen e autenticitetit historik dhe qasjen e publikut në hapësirat bregdetare.
Një pjesë tjetër e zonës historike të kantiereve në Bririn e Artë vazhdon të ruajë funksione detare dhe kulturore nën administrimin e qytetit.
Tersane Istanbul mbetet një shembull domethënës i ndryshimit të kryeqytetit të dikurshëm të Perandorisë Osmane: një vend ku anijet e luftës i kanë lënë hapësirë artit, turizmit dhe jetës urbane.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron tërheqja e tij më e madhe: në mundësinë për të ecur mes ndërtesave që kanë qenë dëshmitare të gjashtë shekujve histori, ndërsa përballë shfaqet Stambolli i së ardhmes. /Telegrafi/
