Mënyra se si qeveria e re në Beograd do të trajtojë përgjegjësit e sulmit të armatosur në Banjskë shihet si një sfidë e rëndësishme për marrëdhëniet e Serbisë me Republikën e Kosovës. Sulmi i 24 shtatorit 2023 u udhëhoq nga Milan Radoiçiqi dhe la të vrarë policin kosovar Afrim Bunjaku.
Eurodeputeti Thijs Reuten e konsideron këtë çështje një provë konkrete të gatishmërisë së pushtetit të ri serb për të vendosur drejtësi dhe për të kërkuar llogari. Në një intervistë për një emision në vendin tonë, ai tha se është ende herët të vlerësohet qeveria e re, pasi ajo nuk e ka nisur punën. Megjithatë, Reuten shpreson që ndryshimet politike në Serbi të sjellin një qëndrim tjetër ndaj përgjegjësisë për Banjskën.
Të lidhura
None found
Sipas tij, drejtësia, transparenca dhe llogaridhënia bëjnë pjesë në programin politik të Listës së Studentëve dhe mbetet të shihet nëse këto zotime do të kthehen në veprime. Reuten vlerëson se ndëshkimi i përgjegjësve mund t’i japë një shtysë të re dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Ish-hetuesi Agim Rexhepi thotë se Serbia duhet të mbajë përgjegjësi për sulmin e 24 shtatorit 2023. Për të, kjo është një kusht për krijimin e besimit dhe normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, jo thjesht një test politik për qeverinë e re në Beograd. Ai këmbëngul se drejtësia për Afrim Bunjakun nuk mund të bëhet objekt marrëveshjesh politike: ajo është detyrim ndaj policit të vrarë, familjes së tij, institucioneve dhe qytetarëve të Republikës së Kosovës.
Në prononcimin për “Bota sot”, Rexhepi argumenton se pa drejtësi për Banjskën nuk mund të ndërtohet besim i qëndrueshëm, pa llogaridhënie nuk mund të ketë pajtim dhe pa respektuar Republikën e Kosovës nuk mund të arrihet normalizim i vërtetë. Si tregues konkret, ai përmend raportimin e Radio Evropës së Lirë më 12 tetor 2026: Prokuroria në Beograd deklaronte se hetimi ndaj Milan Radoiçiqit vazhdonte, por aktakuzë ende nuk ishte ngritur.
Rexhepi i referohet edhe raportit të Komisionit Evropian për Serbinë, të publikuar më 4 nëntor 2026, i cili, sipas tij, evidenton se Serbia nuk ka ndërmarrë hapa domethënës për të siguruar llogaridhënie për sulmin. Ai kujton se Parlamenti Evropian ka kërkuar bashkëpunim të plotë nga Serbia dhe Kosova për kapjen dhe nxjerrjen para drejtësisë të përgjegjësve. Sipas Rexhepit, Serbia nuk mund të kërkojë avancim drejt Bashkimit Evropian ndërsa personat që sulmuan institucionet e një shteti fqinj mbeten të pandëshkuar; Banjska kërkon drejtësi, jo justifikime politike.
Analisti politik Artan Nimani, gjithashtu në një prononcim për “Bota sot”, paralajmëron të mos priten ndryshime të shpejta demokratike në Serbi, sidomos në qëndrimin ndaj Republikës së Kosovës. Ai thotë se demokracia nuk vlerësohet vetëm nga zgjedhjet apo ndërrimi formal i pushtetit, por edhe nga shteti i së drejtës, pavarësia e institucioneve dhe përballja me përgjegjësitë politike e juridike.
Për Nimanin, trajtimi i rastit të Banjskës dhe vënia para drejtësisë e përgjegjësve, përfshirë Milan Radoiçiqin, do të tregonin nëse Serbia është e gatshme të heqë dorë nga tolerimi i strukturave paramilitare dhe të ndjekë një qasje më të përgjegjshme ndaj paqes e sigurisë në rajon.
Megjithëse Lista Studentore ka fituar shumicën e vetme, Nimani nuk pret ndryshime të mëdha në një kohë të shkurtër. Sipas tij, rezultati zgjedhor nuk sjell vetvetiu stabilitet politik apo transformim institucional. Polarizimi i brendshëm në Serbi, ndikimi i strukturave të vjetra të pushtetit dhe diskursi nacionalist vazhdojnë, siç thotë ai, ta vështirësojnë hartimin e një politike të re ndaj Kosovës.
Nimani shton se presioni i Bashkimit Evropian mund të ketë ndikim vetëm nëse shoqërohet me kërkesa të qarta dhe pasoja konkrete. Në këtë këndvështrim, Banjska është një provë jo vetëm për drejtësinë që kërkon Kosova, por edhe për demokracinë dhe besueshmërinë e institucioneve serbe. Ai përfundon se Serbia duhet së pari të tregojë përparim demokratik brenda vendit: vetëm institucione të përgjegjshme e të pavarura, të afta të përballen me të kaluarën dhe strukturat e dhunës, mund të ndërtojnë marrëdhënie të qëndrueshme e paqësore me fqinjët.
