Historia politike e Izraelit është e mbushur me koalicione të pazakonta dhe marrëveshje që deri pak kohë më parë dukeshin të pamundura. Nga qeveritë e unitetit kombëtar te periudhat e gjata të bllokimit politik dhe kabinetet e përbëra nga parti me qëndrime krejt të ndryshme, vendi ka provuar vazhdimisht formula të reja për të siguruar shumicën parlamentare.
Në këtë situatë ndodhet edhe Gadi Eisenkot, i cili ka marrë mandatin për formimin e qeverisë së re nga presidenti Isaac Herzog. Ai ka paralajmëruar se procesi do të kërkojë “lëvizje politike krijuese dhe jokonvencionale”, duke lënë të hapur mundësinë e bashkëpunimit me çdo forcë politike që është e gatshme të bëjë një hap të guximshëm në interes të Izraelit.
Eisenkot mbështetet te katër partitë e Bllokut të Ndryshimit: partia e tij Yashar, partia e djathtë Yisrael Beitenu e Avigdor Lieberman, partia e ish-kryeministrave Naftali Bennett dhe Yair Lapid, si dhe e majta e Demokratëve e drejtuar nga Yair Golan. Së bashku, këto forca kanë 48 vende në parlament, më pak se 61 mandatet e nevojshme për shumicën.
Për këtë arsye, Eisenkot duhet të gjejë mbështetje edhe përtej aleatëve të tij të sigurt. Në tryezë janë tre skenarë kryesorë: një qeveri e unitetit kombëtar me Likud-in, një marrëveshje me partitë arabe ose bashkëpunimi me partitë ultraortodokse.
Një qeveri e unitetit kombëtar, e përbërë nga 48 mandatet e Bllokut të Ndryshimit dhe 27 të Likud-it, do të siguronte një shumicë të qëndrueshme. Kjo formulë do të linte jashtë qeverisë partitë më të vështira për t’u përfshirë në një marrëveshje, si ato të kolonëve, partitë fetare dhe ato arabe. Ideja është hedhur që në ditët e para pas zgjedhjeve dhe mbështetet nga presidenti Herzog, ndërsa është propozuar edhe nga Benjamin Netanyahu.
Eisenkot nuk e ka përjashtuar këtë mundësi, por ka vendosur disa kushte. Ai është i gatshëm të bashkëpunojë me Likud-in, por jo me Netanyahun në krye të qeverisë. Gjithashtu, kërkon që jashtë kabinetit të mbeten politikanët që kanë qenë në qeveri më 7 tetor, si dhe figurat e ekstremit të djathtë, Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich.
Megjithatë, kjo formulë përballet me kundërshtimin e Lieberman dhe të së majtës. Një marrëveshje për rotacionin e postit të kryeministrit mes Eisenkot dhe Netanyahut konsiderohet pak e mundshme, për shkak të marrëdhënieve të tensionuara mes tyre dhe kundërshtimeve të vendosura nga Eisenkot.
Një tjetër mundësi është mbështetja e partive arabe, të cilat kanë 19 mandate dhe konsiderohen ndër fitueset kryesore politike të zgjedhjeve të 27 tetorit. Megjithatë, asnjëra prej palëve nuk duket e gatshme t’i përfshijë ato në ministri. Vetë partitë arabe kanë lënë të hapur vetëm mundësinë e mbështetjes nga jashtë të një qeverie të drejtuar nga Eisenkot.
Kjo alternativë përballet me kundërshtimin e Lieberman dhe të disa prej anëtarëve më të ashpër të Bllokut të Ndryshimit. Ata kundërshtojnë çdo mbështetje nga Lista e Përbashkët e Mansour Abbas, që ka 11 mandate, dhe Ra’am, e drejtuar nga Ahmed Tibi, me 8 mandate.
Ra’am është shprehur e gatshme të mbështesë Eisenkot edhe pa u bërë pjesë e koalicionit, me kusht që Netanyahu dhe partitë fetare të mos kthehen në pushtet. Ndërsa Lista e Përbashkët ka një qëndrim më të kujdesshëm: nuk do ta mbështeste një qeveri të tillë, por as nuk do të kontribuonte në rrëzimin e saj.
Një prej pengesave kryesore mbetet edhe kërkesa e Eisenkot që partitë arabe të pranojnë ta cilësojnë Hamasin organizatë terroriste. Asnjë deputet arab nuk është shprehur i gatshëm ta bëjë këtë. “Nuk do të hyj në një qeveri me arabët, e cila do të cenonte sigurinë dhe do ta rikthente Netanyahun në pushtet”, ka deklaruar Lieberman.
Skenari i tretë lidhet me partitë ultraortodokse. Partia Judaizmi i Bashkuar i Torës, me 7 mandate, e cila deri pak ditë më parë ishte aleate e Netanyahut, ka shprehur gatishmërinë për t’u bashkuar me Eisenkot, por me kusht që partitë arabe të mbeten jashtë marrëveshjes.
Kjo lëvizje është koordinuar në mënyrë të fshehtë me Lieberman, i cili për vite me radhë ka kundërshtuar privilegjet e ultraortodoksëve, veçanërisht përjashtimin e tyre nga shërbimi ushtarak. Tashmë ai duket i gatshëm të pranojë një marrëveshje me ta, për të shmangur çdo bashkëpunim me partitë arabe. Ndërkohë, partia tjetër fetare, Shas, me 6 mandate, nuk pritet ta mbështesë një qeveri të tillë, por as ta kundërshtojë atë.
Ky skenar krijon përplasje edhe brenda vetë Bllokut të Ndryshimit, pasi partitë e tij kishin premtuar gjatë fushatës se do të largonin nga pushteti si Netanyahun, ashtu edhe partitë ultraortodokse. Megjithatë, kreu i Demokratëve, Yair Golan, ka lënë të hapur mundësinë e bashkëpunimit me ta, duke deklaruar se dyert janë të hapura për këdo që dëshiron të bëhet pjesë e marrëveshjes.
Ai ka vendosur si kushte pranimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak dhe ndryshime që do ta bënin Jerusalemin një qytet më të jetueshëm. “Ndryshe nga Netanyahu, ne nuk do të shkojmë me kapelën në dorë në Mea Shearim. Le të vijnë ata tek ne”, është shprehur Golan, duke iu referuar lagjes së Jerusalemit ku jeton një pjesë e madhe e komunitetit ultraortodoks.
Kështu, Eisenkot përballet me një detyrë të vështirë: të sigurojë shumicën parlamentare duke negociuar me forca politike që deri pak ditë më parë i konsideronte kundërshtare. Në një sistem proporcional ku asnjë bllok nuk ka shumicën e nevojshme, formimi i qeverisë mund të kërkojë marrëveshje që deri dje dukeshin të pamundura.
