Kanceri i gjirit dhe ai i mushkërive, rëndësia e diagnostikimit të hershëm, mundësitë e trajtimit dhe sfidat me të cilat përballen pacientët në sistemin shëndetësor të Kosovës ishin ndër temat kryesore të episodit të 95-të të podcastit “Shëndeti në rend të parë”, e mbështur nga United Hospital dhe Qendra Laserike e Syrit "Kubati", ku i ftuar ishte kirurgu torakal, Shqiptar Demaçi.
Gjatë bisedës, Demaçi foli për dy prej sëmundjeve më serioze onkologjike, duke shpjeguar se si mund të identifikohen, cilat janë mundësitë e trajtimit dhe pse koha e diagnostikimit mund të ndikojë drejtpërdrejt në ecurinë e sëmundjes.
Ai ndau gjithashtu përvoja nga puna me pacientët, duke theksuar se përballja me kancerin nuk është vetëm një proces mjekësor, por edhe një sfidë emocionale për pacientët dhe familjarët e tyre.
- YouTube www.youtube.com
Një nga mesazhet kryesore të kirurgut ishte rëndësia e diagnostikimit të hershëm të kancerit të gjirit.
“Është shumë me rëndësi, sepse në qoftë se zihet herët tumori, mundësia e shërimit shtohet ndjeshëm”, deklaroi Demaçi.
Sipas tij, zbulimi i sëmundjes në fazat fillestare mund të mundësojë trajtim më efektiv, ndërsa diagnostikimi i vonshëm rrit rrezikun që kanceri të jetë përhapur në pjesë të tjera të organizmit.
Kirurgu theksoi se ndërgjegjësimi për këtë sëmundje nuk duhet të kufizohet vetëm në muajin tetor, i cili tradicionalisht i kushtohet sensibilizimit për kancerin e gjirit.
Ai foli edhe për rëndësinë e ekzaminimeve të rregullta dhe konsultimit me specialistët, veçanërisht kur pacientet vërejnë ndryshime të pazakonta.
Demaçi shpjegoi se trajtimi i kancerit të gjirit nuk është i njëjtë për të gjitha pacientet.
Në disa raste, ndërhyrja kirurgjikale mund të jetë hapi i parë, ndërsa në raste të tjera mund të rekomandohet fillimisht kimioterapia ose një trajtim tjetër onkologjik.
Vendimi, sipas tij, varet nga karakteristikat e tumorit, përfshirë tipin biologjik, receptorët hormonalë dhe shkallën e përhapjes së sëmundjes.
Kirurgu theksoi se trajtimi duhet të përcaktohet përmes bashkëpunimit të specialistëve të fushave të ndryshme, me qëllim që pacienti të marrë kujdesin më të përshtatshëm.
Një nga çështjet më të ndjeshme të ngritura gjatë intervistës ishte organizimi i trajtimit onkologjik në Kosovë.
Demaçi shprehu shqetësimin se konsiliumet multidisiplinare, në të cilat specialistët diskutojnë së bashku rastet e pacientëve, nuk mbahen me rregullsinë e nevojshme.
“Në Kosovë, me thënë të drejtën, këto mbledhje janë pak më të rralla”, tha ai.
Sipas kirurgut, mungesa e koordinimit mund t'i vendosë pacientët në një situatë të vështirë, duke i detyruar të kërkojnë veçmas mendimin e secilit specialist.
“Pacientët janë të shtrënguar të shkojnë herë te kirurgu, herë te onkologu, herë te patologu, herë te radiologu, t'i mbledhin mendimet”, deklaroi Demaçi.
Ai theksoi se bashkëpunimi ndërmjet specialistëve është veçanërisht i rëndësishëm në trajtimin e kancerit, ku vendimet shpesh kërkojnë vlerësim nga disa fusha të mjekësisë.
Një pjesë e konsiderueshme e intervistës iu kushtua kancerit të mushkërive, faktorëve të rrezikut dhe vështirësive të diagnostikimit.
“Kanceri i mushkërive është kanceri më vdekjeprurës prej të gjitha kancereve të tjera. Nuk është më i shpeshti”, u shpreh Demaçi.
Kirurgu foli për duhanpirjen si një nga faktorët kryesorë të rrezikut, duke theksuar rëndësinë e parandalimit dhe të ndërgjegjësimit të qytetarëve.
Ai shpjegoi se sëmundja mund të zhvillohet gradualisht dhe se pacientët jo gjithmonë i vërejnë ndryshimet në fazat e hershme.
Demaçi përmendi disa nga simptomat që mund të shfaqen te pacientët me kancer të mushkërive.
“Simptomat janë mjaft të varfra fillimisht. Fillon me një kollitje të thatë”, shpjegoi ai.
Sipas kirurgut, me përparimin e sëmundjes mund të shfaqen edhe gjaku gjatë kollitjes, dhimbja në kraharor dhe humbja e peshës.
Megjithatë, këto simptoma mund të shkaktohen edhe nga sëmundje të tjera dhe nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht praninë e kancerit.
Për këtë arsye, ai theksoi rëndësinë e kontrollit mjekësor kur shqetësimet vazhdojnë ose përkeqësohen.
Një tjetër çështje e rëndësishme ishte mundësia që kanceri i mushkërive të zhvillohet pa simptoma të dukshme.
“Po, ai mundet me qenë pa simptoma”, deklaroi Demaçi, duke shpjeguar se në disa raste tumori mund të jetë ende i vogël dhe të mos shkaktojë ankesa të dallueshme.
Gjatë podcastit, kirurgu sqaroi edhe një keqkuptim të shpeshtë në publik lidhur me tumoret.
Ai shpjegoi se tumoret ndahen në beninje dhe malinje, ndërsa këto dy kategori kanë karakteristika të ndryshme.
“Tumori malinj quhet kancer, tumori beninj nuk quhet kancer”, tha Demaçi.
Sipas tij, tumoret malinje kanë aftësi të depërtojnë në indet përreth dhe të përhapen në pjesë të tjera të organizmit, ndërsa tumoret beninje nuk metastazojnë.
Ai sqaroi se shprehjet popullore “tumor mashkullor” dhe “tumor femëror” nuk janë terma të saktë mjekësorë.
Demaçi foli gjithashtu për metastazat, duke shpjeguar se qelizat kanceroze mund të përhapen nga organi ku ka filluar sëmundja në pjesë të tjera të trupit.
Në rastin e kancerit të gjirit, ai përmendi mushkëritë, mëlçinë, eshtrat dhe trurin si organe ku mund të shfaqen metastaza.
Kirurgu theksoi se përhapja e sëmundjes ndikon në përcaktimin e stadit të kancerit dhe në zgjedhjen e trajtimit.
Megjithatë, jo çdo paciente me kancer të gjirit zhvillon metastaza, ndërsa ecuria e sëmundjes ndryshon nga një rast në tjetrin.
Përveç sëmundjeve onkologjike, Demaçi foli edhe për gjendje të tjera që trajtohen nga kirurgjia torakale.
Një prej tyre është pneumotoraksi, gjendje që shfaqet kur ajri grumbullohet në hapësirën ndërmjet mushkërisë dhe murit të kraharorit, duke shkaktuar kolaps të pjesshëm ose të plotë të mushkërisë.
“Ajo fillon me një dhimbje shumë të fuqishme”, tha kirurgu, duke përshkruar një nga simptomat që mund të shfaqen te pacientët.
Ai shpjegoi se pneumotoraksi mund të shoqërohet edhe me vështirësi në frymëmarrje dhe se trajtimi varet nga gjendja e pacientit.
Gjatë bisedës u trajtuan edhe metodat e ndërhyrjeve kirurgjikale në kraharor, përfshirë operacionet klasike dhe teknikat që përdorin kamerën, të cilat në raste të përzgjedhura mundësojnë ndërhyrje përmes prerjeve më të vogla.
Përtej temave mjekësore, një pjesë e intervistës iu kushtua edhe anës njerëzore të profesionit të kirurgut.
Demaçi foli për përkushtimin ndaj pacientëve, përgjegjësinë që mbart mjeku dhe nevojën për të ruajtur ekuilibrin ndërmjet jetës profesionale dhe asaj familjare.
I pyetur për raportin e tij me profesionin, ai dha një përgjigje që përmbledh filozofinë e tij personale.
“Po, jam i dashuruar, por jo i marrosur”, deklaroi kirurgu. /Telegrafi/
