37 vjet nga rënia e Murit të Berlinit, çfarë ka mbetur sot nga simboli i Luftës së Ftohtë

Më 9 nëntor 1989, mijëra gjermanë kaluan për herë të parë lirisht nga Berlini Lindor në atë Perëndimor, duke i dhënë fund një ndarjeje që kishte zgjatur 28 vjet.

Rënia e Murit të Berlinit u bë simbol i përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe hapi rrugën për ribashkimin e Gjermanisë më 3 tetor 1990.

Sot, 37 vjet më vonë, pjesa më e madhe e murit është zhdukur, por disa segmente ruhen si dëshmi historike dhe atraksione turistike.

Një mur që u hap pas një deklarate të papritur

Muri u ndërtua më 13 gusht 1961 nga autoritetet komuniste të Gjermanisë Lindore për të ndaluar largimin e qytetarëve drejt Perëndimit.

Ai shtrihej në rreth 155 kilometra përreth Berlinit Perëndimor dhe përfshinte kulla vrojtimi, tela me gjemba dhe zona të kontrolluara nga ushtarët.

Rënia e tij u përshpejtua nga një deklaratë e papritur. Më 9 nëntor 1989, zyrtari i Gjermanisë Lindore, Günter Schabowski, njoftoi gjatë një konference për shtyp rregulla të reja udhëtimi. I pyetur se kur hynin në fuqi, ai u përgjigj: “Menjëherë, pa vonesë”.

Lajmi u përhap me shpejtësi dhe mijëra qytetarë u drejtuan drejt pikave kufitare.

Rreth orës 23:30, rojet në Bornholmer Straße hapën barrierat përballë turmës. Brenda pak orësh, kufiri që kishte ndarë familje dhe miq për dekada u bë i kalueshëm.

Sipas të dhënave historike gjermane, të paktën 140 persona humbën jetën në lidhje me regjimin kufitar të Murit të Berlinit. Shumë prej tyre u vranë gjatë përpjekjeve për t’u arratisur drejt Perëndimit.

Çfarë ka mbetur sot nga Muri i Berlinit?

Pjesa më e madhe e murit u shemb gjatë viteve 1990-1991. Megjithatë, disa segmente origjinale vazhdojnë të qëndrojnë.

Më i njohuri është East Side Gallery, një galeri arti në ambient të hapur, ku pjesët e mbetura të murit janë mbuluar me piktura nga artistë ndërkombëtarë. Një tjetër vend i rëndësishëm është memoriali në Bernauer Straße, ku ruhen pjesë të sistemit origjinal të fortifikimit.

Sipas Associated Press, gjurmë të ish-kufirit vazhdojnë të ekzistojnë edhe jashtë Berlinit, përfshirë fshatin Mödlareuth, dikur të ndarë mes dy Gjermanive dhe të njohur si “Berlini i Vogël”.

Nga simbol i ndarjes në objekt tregtar

Një fakt interesant është se copat e Murit të Berlinit vazhdojnë të shiten si suvenire.

Deutsche Welle raportoi në shkurt 2026 se kompani gjermane tregtojnë ende fragmente origjinale të betonit, megjithëse autenticiteti i disa suvenireve mbetet i diskutueshëm.

Madje, pjesë të murit janë dërguar në vende të ndryshme të botës, përfshirë Vatikanin dhe Shtetet e Bashkuara.

Në tetor 2026, autoritetet gjermane financuan restaurimin e një pikture origjinale të vitit 1990 në East Side Gallery, për të ruajtur një nga dëshmitë e fundit artistike të asaj periudhe.

37-vjetori, kujtesa e një qyteti të ndarë

Në 37-vjetorin e rënies së Murit të Berlinit, më 9 nëntor 2026, udhëheqësit gjermanë kanë bërë thirrje për mbrojtjen e demokracisë dhe ruajtjen e kujtesës historike.

Sipas Euronews, kancelari Friedrich Merz e cilësoi 9 nëntorin si një datë që përmbledh momentet më të errëta dhe më të lumtura të historisë gjermane.

Në këtë datë, më 1918 u shpall republika, më 1938 ndodhën pogromet naziste kundër hebrenjve, ndërsa më 1989 ra Muri i Berlinit.

Përvjetori ka rikthyer edhe dëshmitë e qytetarëve që përjetuan hapjen e kufirit. Dagmar Simdorn, banore e Berlinit Lindor, e cila jetonte pranë murit në Bernauer Straße, e kujton atë natë si një ngjarje pothuajse të pabesueshme.

Në një intervistë të mëparshme për Euronews, ajo e krahasoi përjetimin me historinë e Lizës në Botën e Çudirave, duke përshkruar ndjesinë e lirisë pas dekadash izolimi.

Një pjesë e historisë së Murit të Berlinit gjendet edhe në Shqipëri. Fragmente të tij janë shpërndarë në mbi 60 vende të botës, përfshirë Francën, Spanjën, Lituaninë dhe Shqipërinë.

Në Tiranë, pranë ish-Bllokut, ndodhet një segment origjinal, pjesë e memorialit “Postbllok”, i përuruar në mars 2013.

Fragmenti, 3,6 metra i lartë dhe 2,6 tonë i rëndë, ishte dhuratë e qytetit të Berlinit dhe qëndron krahas një bunkeri dhe elementeve të marra nga ish-burgu i Spaçit, në kujtim të viktimave të diktaturës komuniste. / AP, DW, Deutsche Bundesregierung