Kancelari gjerman, Friedrich Merz, ka kërkuar që miratimi i buxhetit të ardhshëm shumëvjeçar të Bashkimit Evropian të lidhet drejtpërdrejt me sigurimin e një pakete të re financiare prej 45 miliardë eurosh për Ukrainën.
Në një letër drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, Merz ka theksuar se mbështetja financiare për Kievin duhet të jetë pjesë e pandashme e negociatave për buxhetin e ardhshëm të BE-së.
Ukraina përballet me një mungesë financimi prej rreth 70 miliardë eurosh për vitin 2027, si pasojë e dëmeve ekonomike dhe sulmeve të vazhdueshme ruse. Bashkimi Evropian ka premtuar të mbulojë afro dy të tretat e këtij hendeku, rreth 45 miliardë euro, përmes një instrumenti financiar që ende nuk është përcaktuar.
“Nëse nuk ka një zotim të përbashkët që të gjithë, pa përjashtim, të kontribuojnë në mënyrë të drejtë për mbulimin e këtij hendeku financiar, atëherë nuk mund të zgjidhet kjo çështje dhe as të diskutohen çështje të tjera, veçanërisht ato që kanë pasoja financiare”, shkroi Merz në letrën e siguruar nga Euronews.
Kancelari gjerman kërkoi gjithashtu që negociatat për buxhetin shtatëvjeçar të garantojnë një zgjidhje të mbështetur nga të gjitha shtetet anëtare, e cila do t’i sigurojë Ukrainës financim të qëndrueshëm edhe pas vitit 2028. Kjo, sipas tij, duhet të përfshijë edhe mbulimin e interesave të akumuluara nga kreditë e mëparshme për Kievin.
Çështja lidhet edhe me kredinë prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, e mbështetur përmes huamarrjes së përbashkët të 24 shteteve anëtare të BE-së. Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke kishin siguruar përjashtimin nga kjo marrëveshje, në këmbim të mosbllokimit të vendimit që kërkonte unanimitet.
Kryegjësia e kredisë nuk do të shlyhet derisa Rusia të pranojë të paguajë reparacionet e luftës. Megjithatë, pagesat e interesit pritet të nisin vitin e ardhshëm. Fillimisht, Komisioni Evropian kishte parashikuar rreth tre miliardë euro interesa në vit, por rritja e kostove të huamarrjes ka ndryshuar llogaritjet. Ndërkohë, 45 miliardë eurot që synohen për Ukrainën gjatë vitit 2027 do të jenë shtesë ndaj kredisë ekzistuese.
Duke pasur parasysh madhësinë e deficitit financiar, një tjetër huamarrje e përbashkët e vendeve të BE-së është shfaqur si një nga alternativat kryesore. Komisioni Evropian pritet t’u paraqesë shteteve anëtare disa opsione përpara një samiti të posaçëm në fund të muajit.
Në letrën drejtuar Costës, Merz kërkoi përshpejtimin e diskutimeve dhe vendosjen e kësaj çështjeje si prioritet në samitin joformal të kësaj jave në Dublin, edhe pse fillimisht nuk ishte përfshirë në agjendë.
Kancelari gjerman shprehu gjithashtu pakënaqësi për faktin se ndihma financiare dhe ushtarake për Ukrainën është shpërndarë në mënyrë të pabarabartë dhe është mbështetur kryesisht nga një numër i kufizuar shtetesh anëtare.
“Mbështetja për Ukrainën është çështje e sigurisë sonë të pandashme evropiane, prandaj edhe barra e kësaj mbështetjeje duhet të ndahet në mënyrë të barabartë”, theksoi Merz.
Gjermania është donatori më i madh bilateral i Ukrainës. Danimarka, Finlanda, Holanda dhe Suedia janë ndër vendet që mbështesin qëndrimin e Berlinit dhe kërkojnë që financimi i Ukrainës dhe negociatat për buxhetin e ardhshëm të BE-së të trajtohen si një paketë e vetme.
Këto shtete bëjnë pjesë në grupin e njohur si “kursimtarët” ose “modernizuesit”, të cilët kërkojnë shkurtime të përgjithshme në projektbuxhetin e ardhshëm të Bashkimit Evropian. Qëndrimi i tyre ka shkaktuar përplasje me grupin e vendeve të njohura si “Miqtë e Kohezionit”, që kundërshtojnë shkurtimet dhe kërkojnë ruajtjen e shpenzimeve për zhvillimin dhe mbështetjen e rajoneve më pak të zhvilluara.
Republika Çeke, Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar se mund të kërkojnë sërish përjashtimin nga çdo skemë e re e borxhit të përbashkët për financimin e Ukrainës. Të njëjtin qëndrim pritet të mbajë edhe Bullgaria, e cila ka kritikuar vazhdimisht dërgesat e armëve për Kievin. Të katërta këto vende bëjnë pjesë në grupin që mbështet politikën e kohezionit.
Refuzimi i tyre për të marrë pjesë në huamarrjen e përbashkët ka shkaktuar pakënaqësi te shtetet që kërkojnë një ndarje më të barabartë të barrës financiare.
“Grupi i vendeve të kohezionit nuk mund t’i ketë të gjitha përfitimet pa marrë përsipër përgjegjësitë. Në Bruksel nuk ka pemë nga e cila rriten paratë, prandaj duhet të bëjmë zgjedhje politike”, deklaroi një diplomat evropian.
Edhe ministri irlandez i Financave, Simon Harris, vendi i të cilit mban presidencën e radhës të BE-së dhe ndërmjetëson negociatat, mbështeti lidhjen e dy çështjeve.
“Është shumë e vështirë të zhvillohet një diskutim serioz për buxhetin evropian të viteve të ardhshme pa përfshirë Ukrainën dhe financimin e saj. Duhet ta kuptojmë drejt këtë çështje. Në të vërtetë, bëhet fjalë për sigurinë evropiane”, deklaroi Harris të hënën.
Megjithatë, jo të gjitha shtetet anëtare pajtohen me këtë qasje. Zëvendësministri polak përgjegjës për çështjet evropiane, Ignacy Niemczycki, paralajmëroi javën e kaluar se buxheti i BE-së dhe ndihma për Ukrainën janë dy çështje të ndryshme. Sipas tij, lidhja e tyre mund të ketë efekt të kundërt dhe ta vështirësojë edhe më shumë arritjen e një marrëveshjeje.
Ndërkohë, kryeministri sllovak, Robert Fico, e cilësoi një lidhje të tillë si “shumë të rrezikshme”.
Negociatat pritet të vijojnë në ditët në vijim, ndërsa ndarja e barrës financiare për Ukrainën dhe përcaktimi i prioriteteve të buxhetit të ardhshëm do të mbeten ndër çështjet më të debatueshme mes vendeve të Bashkimit Evropian.
