Ukraina ka refuzuar një propozim amerikan për ndryshimin e kufijve administrativë të rajoneve të Doneckut dhe Luhanskut, i cili do t’i mundësonte Rusisë të pretendonte kontrollin mbi të gjithë Donbasin, pa pasur nevojë të pushtonte qytetet që ende synon t’i marrë nën kontroll.
Propozimi, i paraqitur nga të dërguarit e posaçëm të presidentit amerikan, Donald Trump, parashihte që kufijtë e dy rajoneve në lindje të Ukrainës të ndryshoheshin në përputhje me ndarjen aktuale territoriale përgjatë vijës së frontit, raportoi The Telegraph, duke cituar një burim ukrainas të afërt me negociatat.
Sipas kësaj ideje, Moska do të mund të shpallte se e kishte arritur objektivin për marrjen e të gjithë Donbasit, edhe pse forcat ukrainase do të vazhdonin të kontrollonin qytete që ushtria ruse nuk ka arritur t’i pushtojë.
Në këtë mënyrë, territoret që mbeten nën kontrollin e Kievit do të përjashtoheshin nga kufijtë e rinj administrativë të Doneckut dhe Luhanskut, transmeton Telegrafi.
Plani synonte të anashkalonte pengesën kryesore në arritjen e një marrëveshjeje paqeje: kërkesën e Rusisë që Ukraina të dorëzojë rreth 5,180 kilometra katrorë territor në Doneck dhe Luhansk, të cilat forcat ruse nuk kanë arritur t’i pushtojnë.
Megjithatë, Kievi e refuzoi këtë ide, duke këmbëngulur se nuk do ta njohë kurrë pushtimin rus, as në aspektin faktik dhe as në atë juridik.
“Delegacioni i Ukrainës nuk ka diskutuar asnjëherë për lëshime në territoret që Rusia i ka pushtuar”, tha një burim ukrainas për The Telegraph.
“Ukraina nuk do ta njohë kurrë këtë, as de facto dhe as de jure. Ky ka qenë gjithmonë qëndrimi ynë në tryezën e negociatave”, shtoi ai.
Raundi i parë i negociatave trepalëshe u zhvillua të martën, nën ndërmjetësimin e të dërguarit të posaçëm të Trumpit, Steve Witkoff, dhe dhëndrit të presidentit amerikan, Jared Kushner.
Takimi, i cili zgjati katër orë e gjysmë, u përqendrua kryesisht te çështjet humanitare dhe garancitë e sigurisë.
Propozimi i raportuar amerikan vjen në një kohë kur po qarkullojnë pretendime të ndryshme lidhur me mundësinë e lëshimeve territoriale. Para negociatave, ishin publikuar raportime se si Kievi, ashtu edhe Moska kishin shfaqur privatisht njëfarë fleksibiliteti për këtë çështje, pavarësisht qëndrimeve të tyre të kundërta në publik.
Meqë hapësira për kompromis territorial mbetet shumë e kufizuar, negociatorët amerikanë u përqendruan edhe te garancitë e sigurisë pas luftës, të cilat synojnë të parandalojnë një pushtim tjetër rus në rast të arritjes së armëpushimit.
Në hapje të bisedimeve, Kushner tha se Washingtoni beson se presidenti rus, Vladimir Putin, është i gatshëm të ndjekë rrugën e paqes, nëse plotësohen disa kushte.
“Pyetja që na bëjnë më së shpeshti evropianët është: A janë rusët dhe presidenti Putin vërtet të gatshëm për paqe?”, deklaroi ai.
“Nga ajo që Steve dhe unë kemi dëgjuar prej tij, mund të themi me bindje se besojmë që po, nëse krijohen kushtet e duhura”, shtoi Kushner.
Megjithatë, kërkesat e Moskës vazhdojnë të jenë në kundërshtim të thellë me qëndrimin ukrainas.
Putini ka kërkuar vazhdimisht tërheqjen e forcave ukrainase nga Donbasi. Në qershor të vitit 2024, ai kërkoi gjithashtu që Kievi të njihte pretendimet territoriale të Rusisë mbi rajonet e Donjeckut, Luhanskut, Zaporizhjas dhe Hersonit, si dhe Krimenë, si kusht për një armëpushim.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka refuzuar çdo tërheqje nga territoret që ende kontrollohen nga Ukraina.
Duke folur të martën në Kopenhagë, ai akuzoi përfaqësuesit rusë se po e mashtrojnë Washingtonin lidhur me situatën në fushëbetejë, duke pretenduar se Moska kontrollon më shumë territor në Donbas sesa në të vërtetë.
Sipas Zelenskyt, negociatorët rusë kishin pretenduar se kontrollonin afërsisht gjysmën e territorit të rajonit që ende mbahet nga Ukraina.
Kievi i kundërshtoi këto shifra duke paraqitur dëshmi filmike dhe fotografike. Zelensky tha gjithashtu se Putini duket se po i përcjell Washingtonit pretendimin se forcat ruse mund ta pushtojnë pjesën e mbetur të territorit ukrainas brenda disa muajsh.
Presidenti ukrainas ka këmbëngulur se çështjet territoriale duhet të zgjidhen përfundimisht drejtpërdrejt mes liderëve të të dy vendeve. Ai ka deklaruar se është i gatshëm të takohet me Putinin, me ndërmjetësimin e SHBA-së dhe vendeve evropiane.
Zelensky e cilësoi ditën e parë të negociatave si “konstruktive dhe mjaft përmbajtjesore”, duke bërë të ditur se delegacionet diskutuan masat humanitare, lirimin e të burgosurve dhe garancitë afatgjata të sigurisë për Ukrainën.
Një nga çështjet konkrete të trajtuara ishte mundësia e një shkëmbimi të madh të të burgosurve të luftës. Sipas Zelenskyt, palët diskutuan shkëmbimin e nga 1,000 ose 1,500 të burgosurve nga secila anë, ndërsa lirimi i robërve ukrainas mbetet prioritet për Kievin.
Negociatorët diskutuan gjithashtu përmbajtjen e garancive të sigurisë për Ukrainën dhe mënyrat për të siguruar që ato të mbeten efektive në afat të gjatë.
Kievi kërkon garanci ligjërisht të detyrueshme, të cilat do të pengonin një pushtim tjetër rus, dhe jo vetëm zotime politike që mund të braktisen nga një administratë e ardhshme amerikane.
Ndër mundësitë që po shqyrtohen janë garancitë dypalëshe nga SHBA-ja dhe një koalicion evropian i vendeve të gatshme për të mbështetur Ukrainën, me përkrahjen e Washingtonit. Ukraina vazhdon gjithashtu të synojë anëtarësimin në NATO.
Ndërkohë, Moska kërkon garanci të veta të sigurisë dhe ka bërë thirrje vazhdimisht për kufizimin e pranisë ushtarake të NATO-s në Evropën Lindore. Çështja e garancive të sigurisë për Rusinë është përfshirë gjithashtu në diskutimet e zhvilluara në Abu Dhabi. /Telegrafi/
