Dy ishuj koralesh në Paqësor mbeten të paprekura nga njeriu, shkencëtarët zbulojnë një botë të fshehur Ajo që mund të duket si një skenar i pazakontë është kthyer tashmë në realitet në Evropë, ku hakerat kanë arritur të marrin kontrollin e sistemeve të ftohjes në qindra dyqane, duke shkaktuar zjarre dhe dëme ekonomike prej miliona eurosh.
Sipas një investigimi të publikuar nga Al Jazeera, sulmet ndaj sistemeve të frigoriferëve supermarkete kanë ndodhur dy herë brenda më pak se një muaji, duke ngritur shqetësime serioze për sigurinë e pajisjeve të lidhura me internetin.
Rasti tregon se kërcënimi kibernetik nuk kufizohet më vetëm te kompjuterët, telefonat apo institucionet financiare. Edhe pajisjet e zakonshme, nga frigoriferët inteligjentë te televizorët dhe fshesat robotike, mund të kthehen në pika hyrëse për sulme më të gjera.
Sipas Al Jazeera, më 11 dhe 12 tetor, sulmuesit arritën të ndërhynin në sistemet e ftohjes së rreth 700 dyqaneve në Francë, duke rritur temperaturën e pajisjeve deri në 50 gradë Celsius.
Sulmi shkaktoi dëmtime të produkteve ushqimore dhe zjarre në disa prej dyqaneve.
Një valë e dytë sulmesh të dyshuara kibernetike u regjistrua më 2 nëntor, duke prekur supermarkete dhe biznese ushqimore në të paktën nëntë vende evropiane: Belgjikë, Estoni, Finlandë, Irlandë, Itali, Luksemburg, Holandë, Portugali dhe Suedi.
Autoritetet franceze ia kanë atribuar sulmin e parë njësisë kibernetike Shahid Kaveh, të lidhur me Gardën Revolucionare Islamike të Iranit. Përgjegjësit për valën e dytë të sulmeve nuk janë identifikuar ende.
Sistemet e ftohjes në shumë supermarkete funksionojnë përmes një paneli të përbashkët kontrolli, i cili lidhet me internetin për t’u mundësuar teknikëve dhe kompanive mirëmbajtëse menaxhimin nga distanca.
Pikërisht kjo lidhje është shfrytëzuar nga sulmuesit.
Sipas Vincent Strubel, drejtues i Agjencisë Kombëtare të Sigurisë Kibernetike të Francës (ANSSI), ndërhyrjet u mundësuan nga mangësi bazike të sigurisë:
Pajisjet ishin të ekspozuara drejtpërdrejt në internet, pa mbrojtje shtesë.
Sistemet përdornin fjalëkalime të dobëta ose kredenciale të paracaktuara.
Një pjesë e pajisjeve ishin modele të vjetra që nuk merrnin më përditësime sigurie.
Pasi hynë në sistem, sulmuesit mundën të ndryshonin temperaturën e frigoriferëve, t’i fiknin pajisjet ose të ndërhynin në funksionimin e tyre. Në rastin francez, ata shfrytëzuan funksionin e shkrirjes së akullit për të rritur temperaturën.
Shqetësimi më i madh lidhet me faktin se të njëjtat teknologji përdoren edhe në sektorë shumë më kritikë.
Sipas paralajmërimit të drejtuesit të ANSSI-së në një seancë dëgjimore në Senatin francez më 21 tetor, pajisje të ngjashme përdoren në spitale, farmaci dhe laboratorë kërkimorë për ruajtjen e vaksinave dhe materialeve të rrezikshme.
Një ndërhyrje në këto sisteme mund të ketë pasoja shumë më serioze sesa humbja e produkteve ushqimore.
Al Jazeera thekson se dobësitë e njëjta mund të shfrytëzohen edhe në infrastrukturën kritike, përfshirë centralet elektrike, furnizimin me ujë, bankat dhe spitalet.
Në korrik, një sulm kibernetik në Minesota të SHBA-së shënjestroi më shumë se 30 sisteme komunitare të furnizimit me ujë. Po atë muaj, një sulm që iu atribuua hakerave të lidhur me Iranin detyroi një central të vogël elektrik në Britani të ndërpriste funksionimin për katër ditë.
Rreziku nuk ndalet te bizneset dhe institucionet. Edhe pajisjet inteligjente që përdorim çdo ditë mund të ekspozohen ndaj sulmeve.
Sipas të dhënave të përmendura nga Al Jazeera, në botë ekzistojnë rreth 21 miliardë pajisje të lidhura përmes rrjeteve me rreze të shkurtër dhe 5.4 miliardë pajisje me lidhje në distancë.
Disa prej rreziqeve të identifikuara janë:
Routerët: Mund të manipulohen për t’i ridrejtuar përdoruesit drejt faqeve të rreme dhe për të vjedhur fjalëkalimet.
Televizorët inteligjentë: Disa aplikacione mund të shfrytëzohen për të përdorur fshehurazi lidhjen e internetit të familjes.
Fshesat robotike: Dobësitë e sigurisë mund të ekspozojnë kamerat, mikrofonat dhe hartat e ambienteve të brendshme të banesave.
Frigoriferët inteligjentë: Ndërhyrjet mund të ndikojnë në funksionimin e tyre dhe në rrjetin me të cilin janë të lidhur.
Në një rast të raportuar më herët gjatë këtij viti, një programues arriti të merrte kontrollin e afro 7,000 fshesave robotike DJI Romo, duke pasur qasje edhe në pamjet e kamerave, audion dhe hartat e shtëpive.
Ekspertët e sigurisë rekomandojnë disa masa të thjeshta, por të rëndësishme:
Ndryshoni fjalëkalimet e paracaktuara dhe përdorni kombinime të vështira.
Përditësoni rregullisht pajisjet dhe aplikacionet.
Çaktivizoni funksionet që nuk përdorni, veçanërisht aksesin në distancë.
Mos lini pajisje të vjetra pa përditësime sigurie të lidhura me rrjetin.
Siguroni routerin dhe aktivizoni mekanizmat e disponueshëm të mbrojtjes.
Profesori i sigurisë kibernetike në Universitetin e Bristolit, Awais Rashid, paralajmëron se sa më shumë të digjitalizohet infrastruktura, aq më i madh bëhet rreziku i ndërprerjeve nga sulmet kibernetike.

Top Channel