David Cameron, ish-kryeministri që udhëhoqi fushatën e pasuksesshme të Britanisë për të qëndruar në Bashkimin Evropian, e paralajmëroi kryeministrin Andy Burnham kundër përpjekjeve për t’u rikthyer në bllok, duke argumentuar se një nismë e tillë do të minonte negociatat për forcimin e marrëdhënieve me BE-në.
Cameron, ish-kreu i Partisë Konservatore që thirri referendumin për Brexit në vitin 2016, nën presionin e krahut euroskeptik të së djathtës, i tha Mishal Husain të Bloomberg se ishte “jashtëzakonisht i zhgënjyer” kur Britania votoi për t’u larguar nga BE-ja 10 vjet më parë. Megjithatë, ai tha se përpjekja për të përmbysur vendimin e votuesve një dekadë më vonë do të ishte qasja e gabuar.
“Në vend që të hapim një debat për rikthimin në BE — që mendoj se do të ishte një debat shumë i gjatë dhe i dhimbshëm dhe askush nuk e di se ku do të përfundonte — duhet të përqendrohemi te mënyra se si mund të jemi miku, fqinji dhe partneri më i mirë i mundshëm”, tha Cameron në një intervistë për emisionin The Mishal Husain Show, e cila do të publikohet e plotë të premten.
Komentet e Cameron, i cili dha dorëheqjen nga posti i kryeministrit pas dështimit të fushatës së tij për qëndrimin në BE, vijnë në një kohë kur Burnham po rihap debatin e diskutueshëm mbi marrëdhëniet e Britanisë me bllokun. Në një fjalim në konferencën vjetore të Partisë Laburiste në shtator, Burnham deklaroi se “Brexit ka shkaktuar më shumë dëme sesa përfitime”, duke shtuar më pas se të gjitha mundësitë, përfshirë rikthimin në BE, mbeten në tryezë.
Lëvizja e Burnhamit u interpretua si një përpjekje për të bashkuar të majtën proevropiane dhe njëkohësisht për të tërhequr të ashtuquajturit konservatorë të “Një Kombi” (One Nation Tories), të cilët mbështesnin qëndrimin në BE dhe përbënin bazën e mbështetjes së Cameronit. Kundërshtimi i ish-liderit konservator ndaj rikthimit në BE ngre pikëpyetje se sa e lehtë do të jetë për Burnhamin të përdorë çështjen e Brexit për të përçarë votën e qendrës së djathtë.
“Unë jam demokrat, besoj te demokracia”, tha Cameron. “Ne votuam për t’u larguar”.
Cameron e vuri Britaninë në rrugën drejt largimit nga BE-ja me një fjalim të mbajtur në vitin 2013 në selinë evropiane të Bloomberg në Londër, ku premtoi se do të organizonte një referendum nëse do të rizgjidhej. Pas fitores së shumicës në zgjedhjet e vitit 2015, Cameron siguroi nga Brukseli disa reforma, përfshirë një “mekanizëm frenues emergjent” për pagesat e përfitimeve sociale ndaj shtetasve evropianë. Ai argumentoi se nevojiteshin kushte më të favorshme për të bindur britanikët të qëndronin në BE.
Më 23 qershor 2016, votuesit britanikë e refuzuan paketën e Cameronit dhe votuan për largimin nga BE-ja, me rezultatin 52 për qind kundër 48 për qind. Sipas një analize të Bloomberg Economics të publikuar në qershor, largimi i ka kushtuar Britanisë 2 deri në 4 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB). Ndërkohë, sondazhet e fundit tregojnë se shumica e britanikëve mbështesin rikthimin në BE.
Dorëheqja e Cameronit shënoi gjithashtu fillimin e një periudhe paqëndrueshmërie politike për Britaninë, e cila u përball me goditje ekonomike, negociata të tensionuara me Brukselin dhe debate të ashpra mbi të ardhmen e vendit jashtë BE-së. Që prej largimit të tij, gjashtë kryeministra kanë hyrë në rezidencën zyrtare në Downing Street 10.
Burnham po përgatitet për një samit mes Britanisë dhe BE-së në Bruksel, që do të mbahet më vonë gjatë këtij muaji. Gjatë tij, përfaqësuesit shpresojnë të finalizojnë marrëveshje për një program të lëvizshmërisë së të rinjve, një marrëveshje për produktet agro-ushqimore dhe lidhjen e tregjeve të emetimeve të karbonit. Britania po kërkon gjithashtu të përfshihet në nismën e BE-së “Made in Europe”.
Përveç kësaj, kryeministri ka premtuar se do të bëjë një deklaratë publike rreth kohës së samitit, për të paraqitur propozimet për afrimin e mëtejshëm me BE-në. Ai dhe zyra e tij kanë bërë të qartë se mundësitë në tryezë përfshijnë anëtarësimin në bashkimin doganor të BE-së, në tregun e përbashkët, apo edhe pranimin e emigracionit pa kufizime numerike, siç do të kërkohej në rast të rikthimit si anëtar i plotë i bllokut. Ky i fundit është një opsion që shkakton debat mes votuesve.
Burnham rikonfirmoi dëshirën e tij për marrëdhënie më të ngushta me Evropën gjatë seancës së zakonshme të pyetjeve në Dhomën e Komunëve të mërkurën. Ai tha se fillimisht ishte përqendruar te një marrëveshje që mund t’i shtonte 0,4 për qind PBB-së.
“Çdo rritje e kësaj përmase ia vlen të shfrytëzohet”, tha ai, duke shtuar: “Ne do ta shfrytëzojmë dhe do të kërkojmë arritjen e kësaj marrëveshjeje”.
Por Cameron, i cili shërbeu si sekretar i Jashtëm nën kryeministrin Rishi Sunak nga viti 2023 deri në vitin 2024 dhe aktualisht është anëtar i Dhomës së Lordëve, paralajmëroi se “flirtimi me idenë e rikthimit në BE” mund të prodhonte efektin e kundërt.
“Rrezikoni të përfundoni me një marrëveshje partneriteti më pak të favorshme, sepse vendet e BE-së mund të mendojnë: ‘Epo, këta do të rikthehen gjithsesi në BE, ndaj çfarë kuptimi ka t’u ofrojmë një marrëveshje të mirë partneriteti?’”, tha Cameron.
Komentet e ish-kryeministrit përputhen me ato të sekretarit të Biznesit, Jonathan Reynolds, i cili një ditë përpara ndërhyrjes së Burnhamit në konferencën e partisë kishte paralajmëruar kundër pasigurisë që mund të krijonte rihapja e debatit për Evropën. Edhe kolegia e tij në kabinet, Lisa Nandy, ka lënë të kuptohet se ka rezerva ndaj qasjes së kryeministrit.
Një seri e re podkastesh me katër pjesë nga Bloomberg, me titull Ending Alzheimer’s, ku merr pjesë David Cameron, do të nisë më 16 nëntor.
“Unë nuk besoj se dikush dëshiron të përsërisë debatet pa fund rreth pyetjes ‘brenda apo jashtë?’, ‘largim apo qëndrim?’”, i tha Nandy BBC-së të dielën. Megjithatë, ajo shtoi: “Vërtet nuk mendoj se ka ndonjë dallim mes qëndrimeve të mia dhe atyre të Andy Burnhamit, i cili është një mik i mirë imi”.
Cameron kundërshtoi gjithashtu alternativat që nuk parashikojnë rikthimin e plotë në BE, duke mos u pajtuar me ish-kancelarin e tij të Thesarit, George Osborne, i cili ka mbrojtur idenë e rikthimit në bashkimin doganor. Sipas Cameronit, një hap i tillë do ta detyronte Britaninë të anulonte të gjitha marrëveshjet e tjera tregtare që ka negociuar që prej Brexit. Ai argumentoi se BE-ja nuk është zgjidhja për të gjitha problemet ekonomike të Britanisë.
“Nëse shikoni problemet ekonomike që kemi sot, nuk mendoj se ato kanë të bëjnë realisht me Brexit. Problemet tona ekonomike janë: shpenzojmë më shumë seç duhet, marrim më shumë borxhe, vendosim taksa tepër të larta, kemi mbirregullim dhe shpenzojmë shumë për përfitimet sociale për personat në moshë pune. Këto janë një sërë problemesh që nuk kanë asnjë lidhje me Brexit”, tha Cameron.
