Udhëheqësit e BE-së sjellin Italinë dhe Poloninë në ekipin e bisedimeve për paqe në Ukrainë

Udhëheqësit e Bashkimit Evropian kanë rënë dakord për një ekip të përbashkët për të përfaqësuar Evropën në negociatat e vazhdueshme për t’i dhënë fund luftës së Rusisë në Ukrainë, i përbërë nga Franca, Gjermania, Italia, Polonia dhe Mbretëria e Bashkuar.

Mbretëria e Bashkuar nuk është anëtare e BE-së, por bën pjesë në grupin E3, shkruan Euronews.

Këshilli Evropian, Komisioni Evropian dhe NATO do të përfaqësohen gjithashtu.

Vendimi u mor të premten në një samit informal në Dublin të Irlandës, ku mundësia e emërimit të një të dërguari të posaçëm dominoi diskutimet. Ukraina, Shtetet e Bashkuara dhe madje edhe Rusia i kishin bërë thirrje BE-së të emëronte një përfaqësues të vetëm.

Përpara takimit, kryeministrja italiane Giorgia Meloni kishte kritikuar “rrëmujën” e zërave në procesin e paqes dhe bëri thirrje për një të dërguar të vetëm evropian.

Në vend të kësaj, udhëheqësit e BE-së vendosën të zgjerojnë grupin ekzistues negociues, duke shtuar Italinë dhe Poloninë. Varshava kishte paralajmëruar hapur kundër vendeve të Evropës Perëndimore që merrnin vendime në emër të Lindjes.

“Ne jemi plotësisht të angazhuar në mbështetjen e procesit në vazhdim dhe shpresojmë se ai do të japë rezultate konkrete”, tha Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa.

“Udhëheqësit ranë dakord që ekipi ynë evropian për negociatat për paqen në Ukrainë përbëhet nga institucionet e Bashkimit Evropian dhe E5 e Koalicionit të të Vullnetshmëve.”

Vendimi e lë shefen e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, pa rolin e të dërguarës së posaçme që ajo e kishte kërkuar publikisht, pasi procesi diplomatik e lë gjithnjë e mënjanë atë.

Të premten në mëngjes, Kallas argumentoi fuqishëm për marrjen e këtij roli, duke argumentuar se përfaqësimi i bllokut në politikën e jashtme ishte pjesë e mandatit të saj.

“Në qershor të vitit 2024, udhëheqësit morën një vendim se kush e përfaqëson (BE-në) kur bëhet fjalë për sigurinë dhe politikën e jashtme. Dhe u diskutua që në këto pesë vjet do të ketë negociata me rusët”, tha ajo.

“Nëse udhëheqësit duan ta ndryshojnë atë marrëveshje, sigurisht që mund ta bëjnë, sepse është vendim i udhëheqësve, por mendoj se ne duhet ta përqendrojmë energjinë tonë në thelb.”

Kallas pranoi se “rusët nuk më duan” për shkak të pikëpamjeve të saj “të forta”.

E pyetur në lidhje me vërejtjet e saj, Costa duket se e hodhi poshtë pretendimin e saj, duke iu referuar traktateve të BE-së.

“Traktatet janë shumë të qarta. Presidenti i Këshillit Evropian përfaqëson Këshillin Evropian dhe përfaqëson Bashkimin kur bëhet fjalë për politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë në nivelin e kreut të shtetit dhe kreut të qeverisë”, tha ai.

“Presidenti i Komisionit Evropian përfaqëson Komisionin, dhe Komisioni përfaqëson jashtë Bashkimin në çështjet komunitare.”

Megjithatë, negociatat ende nuk kanë arritur në nivelin e krerëve të shteteve dhe qeverive, dhe deri më tani po zhvillohen midis këshilltarëve të sigurisë kombëtare dhe zyrtarëve të lartë.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjithashtu nuk pranoi të mbështeste Kallasin, pavarësisht se ajo shërbente si nënkryetare në Komision.

“Ne vendosim se kush na përfaqëson, dhe kjo është ajo që kemi bërë sot, dhe si po përfaqësohemi në 27 vende sovrane plus institucionet e BE-së”, tha ajo.

“Ne e kemi marrë vendimin tonë.”

Marrëveshja e së premtes formalizon kryesisht formatin negociues të formuar nga Shtetet e Bashkuara, të cilat po ndërmjetësojnë bisedimet. E3, institucionet e BE-së dhe NATO u përfaqësuan në raundet e fundit të negociatave për paqe në Miami, Oslo, Bruksel dhe Abu Dhabi.

Italia mori pjesë në takimin e Abu Dhabit. Polonia pritet të bashkohet me raundin tjetër.

“Formati E3 ka rezultuar shumë efektiv. Rastësisht, ne gjithmonë përfshijmë Italinë dhe Poloninë”, tha kancelari gjerman Friedrich Merz në Dublin, duke sinjalizuar se Berlini nuk ishte i përgatitur të hiqte dorë nga vendi i tij në favor të një të dërguari të vetëm.

“Në këtë drejtim, nuk shoh ndonjë nevojë për të pasur një debat institucional për momentin.”
Pyetja kryesore tani është nëse Rusia do të pranojë të negociojë drejtpërdrejt me përfaqësuesit evropianë, pasi ka refuzuar vazhdimisht të ulet në të njëjtën tryezë me ta.

Të dërguarit specialë amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, udhëtuan për në Moskë të enjten për të bindur Presidentin rus Vladimir Putin të angazhohej. Pas takimit, të dy thanë se Moska kishte lënë të kuptohej se ishte e gatshme të zhvillonte bisedime ballë për ballë me evropianët.

Por Kremlini e minimizoi këtë fakt , duke hedhur pasiguri nëse një takim i tillë do të zhvillohet.