Një teori që ka qarkulluar gjerësisht në rrjetet sociale gjatë ditëve të fundit ka rikthyer në vëmendje një parashikim të bërë më shumë se gjashtë dekada më parë, sipas të cilit data 13 nëntor 2026 do të shënonte një “pikë kritike” për njerëzimin.
Historia lidhet me një studim të publikuar në vitin 1960 nga fizikani austriak Heinz von Foerster dhe dy kolegët e tij, të cilët ndërtuan një model matematikor për rritjen e popullsisë së botës.
Duke analizuar të dhënat demografike të më shumë se dy mijë viteve, studiuesit arritën në përfundimin se rritja e popullsisë po ndiqte një trajektore aq të shpejtë sa, teorikisht, do të arrinte një pikë të pafundme më 13 nëntor 2026.
Kjo datë u quajt nga autorët “pika kritike” ose “dita e fundit e popullsisë”, pasi sipas modelit të tyre njerëzimi do të përballej me pasojat e mbipopullimit ekstrem.
Parashikimi bëri jehonë në mediat e kohës, veçanërisht sepse identifikonte jo vetëm vitin, por edhe ditën e saktë. Më vonë, teoria u ripublikua edhe nga media të ndryshme, duke ushqyer spekulime për një “fund të botës”.
Megjithatë, komuniteti shkencor e kundërshtoi që herët këtë model. Matematikanë dhe demografë argumentuan se llogaritjet mbështeteshin në supozimin se popullsia do të vazhdonte të rritej pafundësisht me të njëjtin ritëm, pa marrë parasysh ndryshimet ekonomike, sociale dhe biologjike që ndikojnë në lindshmëri dhe zhvillimin e shoqërive.
Zhvillimet e dekadave të fundit treguan se parashikimi nuk u realizua. Në shumë vende të botës normat e lindjeve kanë rënë ndjeshëm, ndërsa shumë shtete përballen sot me plakjen e popullsisë dhe jo me frikën e një shpërthimi demografik.
Një tjetër detaj interesant është se data 13 nëntor përkon me ditëlindjen e vetë Heinz von Foerster, i lindur më 13 nëntor 1911. Për shumë studiues, kjo rastësi ka ndikuar në popullarizimin e mëtejshëm të teorisë.
Ekspertët egjiptianë të astronomisë dhe gjeologjisë kanë deklaruar se nuk ekziston asnjë bazë shkencore që të lidhë 13 nëntorin 2026 me ndonjë katastrofë globale apo fundin e botës.
Sipas tyre, një ekuacion matematikor për rritjen e popullsisë nuk mund të përdoret për të parashikuar ngjarje astronomike apo shkatërrimin e planetit. Shkencëtarët theksojnë se nuk është vërejtur asnjë fenomen i pazakontë astronomik që lidhet me këtë datë.
Ata kujtojnë se fundi i jetës në Tokë, nga këndvështrimi shkencor, mund të lidhet vetëm me ngjarje natyrore madhore, si përplasja e asteroidëve të mëdhenj, shpërthime vullkanike gjigante apo fenomene të tjera planetare, dhe jo me data të përcaktuara nga modele teorike demografike.
Teoria e “fundit të botës” më 13 nëntor 2026 konsiderohet nga ekspertët si një keqinterpretim i një studimi të vjetër shkencor mbi rritjen e popullsisë, i cili me kalimin e viteve u shndërrua në një prej miteve më të njohura moderne që rikthehet herë pas here në rrjetet sociale.
