Putinit kërkon që Britania dhe Franca të mos përdorin armët bërthamore në rast se Rusia sulmon Evropën

Presidenti rus Vladimir Putin raportohet se kërkon dobësimin e mbrojtjes bërthamore që Britania dhe Franca u ofrojnë aleatëve të tyre evropianë, si pjesë e kushteve që Moska ka vendosur për përfundimin e luftës në Ukrainë.

Sipas një dokumenti të datës 10 nëntor, i cili ka rënë në duart e gazetës The New York Times, Rusia kërkon që dy fuqitë bërthamore evropiane të zotohen se nuk do t’i përdorin armët e tyre bërthamore për të mbrojtur shtetet e tjera evropiane.

Sipas publikimit, kjo kërkesë është pjesë e një pakete më të gjerë propozimesh ruse, e cila përfshin tërheqjen e NATO-s nga Evropa Lindore dhe kufizimin e ndjeshëm të mbështetjes ushtarake perëndimore për Ukrainën.

Ky zbulim vjen në një kohë kur Shtetet e Bashkuara po përpiqen të çojnë përpara negociatat për përfundimin e luftës, ndërsa Rusia synon ta lidhë një marrëveshje paqeje me riorganizimin e përgjithshëm të sistemit të sigurisë në Evropë.

Propozimet e Moskës nuk janë pranuar nga Perëndimi, ndërsa mbetet e paqartë nëse ato mund të shërbejnë si bazë për një marrëveshje.

Kërkesa ruse për mburojën bërthamore britanike dhe franceze

Sipas informacioneve të publikuara, Moska kërkon nga Britania dhe Franca që të përjashtojnë mundësinë e përdorimit të arsenaleve të tyre bërthamore për mbrojtjen e vendeve të tjera evropiane.

Kjo kërkesë shkon shumë përtej çështjes së Ukrainës, pasi prek një nga shtyllat kryesore të strategjisë parandaluese të NATO-s. Britania dhe Franca, së bashku me Shtetet e Bashkuara, janë tri fuqitë bërthamore të Aleancës, dhe arsenalet e tyre kontribuojnë në parandalimin e një sulmi të mundshëm kundër vendeve aleate.

Sistemi britanik i parandalimit bërthamor bazohet në raketat balistike Trident, të cilat transportohen nga nëndetëse me energji bërthamore. Qeveria britanike ka deklaruar vazhdimisht se arsenali bërthamor i vendit ka për qëllim të mbrojë si Mbretërinë e Bashkuar, ashtu edhe aleatët e saj.

Moska synon ta kufizojë këtë mundësi, në mënyrë që vendet evropiane që nuk zotërojnë armë bërthamore të mos mund të mbështeten te mbrojtja e Londrës dhe Parisit në kuadër të parandalimit bërthamor.

Kjo përbën një zgjerim të kërkesave ruse të vitit 2021, kur Moska kishte kërkuar përfundimin e marrëveshjeve të pjesëmarrjes bërthamore të NATO-s, në kuadër të të cilave armë bërthamore amerikane janë të vendosura në territorin evropian.

Tërheqja e NATO-s nga Evropa Lindore dhe ndërprerja e furnizimit me armë për Ukrainën

Dokumenti rus, sipas raportimeve, rikthen një sërë kërkesash që Kremlini kishte paraqitur në dhjetor të vitit 2021, disa muaj përpara pushtimit rus të Ukrainës.

Ndër to përfshihet kërkesa për tërheqjen e forcave ushtarake të NATO-s nga krahu lindor i Aleancës, përfshirë Poloninë dhe vendet baltike, me synimin për ta rikthyer praninë ushtarake të Aleancës në nivelet e vitit 1997.

Paralelisht, Rusia kërkon ndalimin e dërgimit të armëve perëndimore, pajisjeve ushtarake dhe materialeve të tjera mbrojtëse në Ukrainë, si dhe përjashtimin e anëtarësimit të Kievit në NATO.

Propozimet parashikojnë gjithashtu kufizime për vendosjen e trupave të huaja në Ukrainë dhe ruajtjen e kontrollit rus mbi pjesë të mëdha të territoreve ukrainase të pushtuara gjatë luftës.

Sipas të njëjtave raportime, Rusia mund të pranonte anëtarësimin e Ukrainës në Bashkimin Evropian, me kusht që vendi të mos merrte pjesë në marrëveshjet e përbashkëta të mbrojtjes së BE-së.

Këto kushte tregojnë se Moska nuk i kufizon kërkesat e saj vetëm në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve territoriale me Kievin, por kërkon ndryshime që do të ndikonin më gjerësisht në praninë ushtarake dhe kapacitetet mbrojtëse të Perëndimit në Evropë.

Përgjigjja e Londrës për parandalimin bërthamor

Qeveria britanike ka bërë të qartë se nuk ka ndërmend të heqë dorë nga angazhimet e saj ndaj aleatëve në NATO.

Në një njoftim zyrtar mbi strategjinë bërthamore të Mbretërisë së Bashkuar, ajo theksoi se kërcënimet me të cilat përballen vendi dhe aleatët e tij po rriten për nga përmasat, kompleksiteti dhe shumëllojshmëria, duke e bërë parandalimin bërthamor më të rëndësishëm se kurrë.

Siç thekson qeveria britanike:

“Mbretëria e Bashkuar duhet të dëshmojë se mund dhe do të mbrojë veten dhe aleatët e saj në çdo rrethanë, madje edhe në ato më ekstreme.”

Londra ka paralajmëruar gjithashtu se Rusia po modernizon arsenalin e saj bërthamor dhe po zhvillon sisteme armësh të afta të mbajnë koka luftarake konvencionale dhe bërthamore.

Më 13 nëntor, një ditë përpara publikimit të informacioneve të reja mbi kërkesat ruse, Britania dhe Ukraina rikonfirmuan përmes një deklarate të përbashkët nevojën për garanci të forta dhe ligjërisht të detyrueshme sigurie për Kievin, duke kundërshtuar kushtet ruse që do të nënkuptonin dorëzimin e Ukrainës.

Reagimi i Evropës dhe bisedimet me SHBA-në

Kërkesat e reja ruse bëhen publike në një periudhë kur Uashingtoni po përpiqet të zgjerojë negociatat e paqes, në mënyrë që ato të përfshijnë edhe arkitekturën e ardhshme të sigurisë në Evropë.

Gjatë bisedimeve në Abu Dhabi, më 10 dhe 11 nëntor, negociatorët amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner diskutuan me palën ruse çështje që lidhen me sigurinë evropiane, paralelisht me përpjekjet për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.

Të premten (13 nëntor), udhëheqësit evropianë ranë dakord që Evropa të përfaqësohet në negociatat e ardhshme të paqes nga Britania, Franca, Gjermania, Italia dhe Polonia, së bashku me përfaqësues të institucioneve evropiane. Pritet që në këto bisedime të marrë pjesë edhe NATO.

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, deklaroi se Evropa duhet të flasë me një zë të vetëm në të gjitha diskutimet që lidhen me të ardhmen e Ukrainës dhe sigurinë e kontinentit.

Nga ana e tij, kancelari gjerman Friedrich Merz hodhi poshtë përpjekjen e Moskës për ta lidhur zgjidhjen e çështjes ukrainase me një rishikim të përgjithshëm të strukturave evropiane të mbrojtjes.

“Nuk do të ketë diskutime për Ukrainën pa Ukrainën dhe nuk do të ketë diskutime për Evropën pa Evropën”, deklaroi Merz, duke shtuar se Evropa e ka tashmë arkitekturën e saj të sigurisë.

Zelensky: E rrezikshme biseda për ndryshimin e sistemit të sigurisë në Evropë

Në të njëjtën linjë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky paralajmëroi se diskutimet për një sistem të ri të sigurisë evropiane mund t’u shërbejnë objektivave të Moskës, duke i dhënë Rusisë mundësinë të rikthejë në tryezë çështje që lidhen me praninë ushtarake të NATO-s dhe shpërndarjen e fuqisë në Evropë.

Zelensky argumentoi se Kremlini synon të rikthejë kërkesat që kishte paraqitur që në vitin 2021, përpara fillimit të pushtimit rus në shkallë të plotë të Ukrainës.

Ai theksoi gjithashtu se diskutimet për sigurinë e ardhshme të Evropës nuk duhet t’i paraprijnë përfundimit të luftimeve.

Sipas presidentit ukrainas, rendi i duhur duhet të jetë fillimisht armëpushimi, më pas përfundimi i luftës dhe, në vijim, sigurimi i garancive të sigurisë për Ukrainën.

Ky zhvillim nxjerr në pah mosmarrëveshjen kryesore mes Moskës dhe qeverive evropiane: Rusia kërkon një negociatë më të gjerë për rregullat e sigurisë në Evropë, ndërsa evropianët këmbëngulin se përparësi duhet të jetë përfundimi i luftës dhe se çdo vendim për mbrojtjen e kontinentit duhet të merret me pjesëmarrjen e vetë shteteve evropiane.