Rusia duket se ka vënë në zbatim një projekt jashtëzakonisht ambicioz për zgjatjen e jetës së njeriut, fillimisht deri në 85–90 vjet dhe, në një fazë të dytë, për të kapërcyer edhe vetë kufijtë biologjikë. Për këtë qëllim, vendi po investon miliarda në kërkimet shkencore kundër plakjes.
Në krye të kësaj përpjekjeje ndodhet vajza e madhe e Vladimir Putinit, Maria Vorontsova, e cila nuk ngurron të flasë edhe për mundësinë që «të mashtrojmë Zotin ose natyrën». Ndërkohë, shkencëtarët rusë po eksperimentojnë me atë që e quajnë «vaksinë kundër plakjes», si dhe me zhvillimin e organeve njerëzore brenda derrave të vegjël.
Nëse do t’ia dalin ta realizojnë këtë objektiv, mbetet për t’u vërtetuar në praktikë.
Ajo që bie në sy, madje në mënyrë ironike, është fakti se kjo përpjekje po zhvillohet në një kohë kur lufta në Ukrainë po i shkakton Rusisë humbje të mëdha njerëzore në ushtrinë e saj. Sipas forcave të armatosura ukrainase, më shumë se 54.000 ushtarë rusë u vranë ose u plagosën vetëm gjatë tetorit të këtij viti, një shifër rekord që nga fillimi i pushtimit, gati pesë vjet më parë.
Në këtë kontekst, paralelisht me luftën, udhëheqja ruse po vë në dispozicion burime të jashtëzakonshme për një betejë krejtësisht tjetër, të cilën thuhet se e mbështet personalisht presidenti i vendit: zgjatjen e konsiderueshme të jetës së njeriut.
Kush është Maria Vorontsova dhe cili është roli i saj në programin e jetëgjatësisë?
Një nga dy figurat kryesore të kësaj nisme është vajza e madhe e presidentit rus, doktoresha Maria Vorontsova, një endokrinologe e njohur dhe drejtoreshë e Institutit të Kërkimeve dhe Edukimit Mjekësor në Universitetin Shtetëror të Moskës.
Putini nuk e ka pranuar kurrë publikisht dhe me emër se ajo është vajza e tij, megjithatë Vorontsova merr pjesë aktive në programet ruse të gjenetikës dhe jetëgjatësisë.
Në vitin 2022, pas pushtimit rus të Ukrainës, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj saj, duke theksuar se ajo drejtonte programe kërkimore gjenetike të financuara me miliarda dollarë nga Kremlini dhe nën mbikëqyrjen personale të Putinit.
Më pas, në vitin 2025, ajo përfitoi një grant prej 30 milionë rublash nga Fondacioni Rus i Shkencës, me qëllim krijimin e një laboratori që do të studiojë rigjenerimin qelizor dhe jetëgjatësinë.
Plani me dy faza: Nga 90 vjet jetë deri te kapërcimi i natyrës
Në një forum të zhvilluar muajin e kaluar në Shkollën e Menaxhimit Skolkovo në Moskë, Vorontsova prezantoi një strategji me dy faza për zgjatjen e jetës së njeriut.
Ngjarja përkoi me inaugurimin e një laboratori që studion ndikimin e rritjes së jetëgjatësisë në ekonomi, tregun e punës dhe politikat qeveritare.
Faza e parë, sipas shkencëtares ruse, ka të bëjë me shfrytëzimin e potencialit natyror të organizmit njerëzor, të cilin ajo e përcaktoi në 85 deri në 90 vite jetë.
Për të arritur këtë objektiv, ajo theksoi rëndësinë e zakoneve të shëndetshme që në fëmijëri, ushqyerjes së duhur dhe kontrolleve të rregullta mjekësore.
Faza e dytë është shumë më ambicioze. Siç e përshkroi vetë Vorontsova, bëhet fjalë për përpjekjen për të «mashtruar Zotin ose natyrën», duke kapërcyer kufizimet biologjike që përcaktojnë jetëgjatësinë e njeriut.
Ajo theksoi se përgjegjësia për zgjatjen e jetës nuk duhet të bjerë vetëm mbi mjekët, duke pranuar, megjithatë, se përparimi shkencor drejt realizimit të objektivit të dytë mbetet deri tani i kufizuar.
Sipas vlerësimit të saj, gjatë një ose dy dekadave të ardhshme, «frika universale e njerëzimit nga vdekja» do t’i shtyjë sistemet shëndetësore të kërkojnë një zgjidhje për plakjen.
Një nga pengesat kryesore, sipas saj, është fakti se plakja ende nuk njihet zyrtarisht si sëmundje. Kjo e vështirëson zhvillimin e ilaçeve për ta luftuar atë, pasi krijimi i terapive të reja kërkon një diagnozë të përcaktuar qartë dhe prova klinike. Dhe, sigurisht, para.
«Vaksina kundër plakjes» dhe 2 trilionë rubla
Deklaratat e Vorontsovës janë pjesë e një strategjie më të gjerë, të cilën e promovon personalisht babai i saj, Vladimir Putin.
Në shkurt të vitit 2024, presidenti rus njoftoi programin kombëtar «Teknologjitë e Reja për Ruajtjen e Shëndetit», i cili nisi rreth një vit më vonë, në vitin 2025, së bashku me një program të dytë të quajtur «Jetë e Gjatë dhe Aktive».
Rusia planifikon të investojë gjithsej më shumë se 2 trilionë rubla në këto dy iniciativa.
Një pjesë e financimit do të shkojë për kërkimet gjenetike, përfshirë zhvillimin e asaj që është quajtur «vaksina kundër plakjes».
Kështu e ka cilësuar këtë projekt zëvendësministri rus i Shkencës dhe Arsimit të Lartë, Denis Sekirinski.
Bëhet fjalë për një qasje terapeutike eksperimentale, që synon bllokimin e një gjeni të lidhur me ndryshimet qelizore të shkaktuara nga plakja.
Organe njerëzore në derra të vegjël dhe bioprintimi 3D
Ndërkohë, sipas një investigimi të gazetës Wall Street Journal, të publikuar në maj, shkencëtarët rusë po punojnë gjithashtu për bioprintimin 3D të indeve të gjalla dhe zhvillimin e organeve njerëzore brenda derrave të vegjël.
Studiuesit pretendojnë se kanë arritur tashmë të printojnë kërc njerëzor dhe një gjëndër tiroide miu.
Objektivi përfundimtar është që deri në vitin 2030 të bëhet i mundur zëvendësimi i organeve njerëzore.
Shërbimi për shtyp i Kremlinit konfirmoi për Wall Street Journal se shumë institucione kërkimore po marrin pjesë në programe të ndryshme shkencore të mbështetura nga shteti.
Ndërkohë, në vitin 2025, zëvendëskryeministrja ruse Tatjana Golikova kishte premtuar se Rusia do të niste prodhimin e një ilaçi kundër plakjes gjatë periudhës 2028–2030.
Objektivi i vendosur nga autoritetet ruse për këto iniciativa është konkret: shpëtimi i 175.000 jetëve njerëzore deri në vitin 2030.
Paradoksi i 175.000 jetëve që synojnë të shpëtojnë dhe qindra mijëra të vrarëve në Ukrainë
Në vitin 2024, media e pavarur ruse Meduza, e cila operon nga jashtë Rusisë, krahasoi objektivin qeveritar për të shpëtuar 175.000 jetë me vlerësimet e asaj kohe, sipas të cilave më shumë se 120.000 ushtarë rusë ishin vrarë tashmë në Ukrainë.
Që atëherë, numri i viktimave është rritur ndjeshëm.
Sipas Ministrisë Britanike të Mbrojtjes, humbjet ruse janë katërfishuar krahasuar me vlerësimet e asaj periudhe.
Në fillim të shtatorit, Londra vlerësonte se më shumë se gjysmë milioni njerëz kishin humbur jetën duke luftuar për Rusinë.
Paralelisht, të dhënat e rrjedhura së fundmi nga Rosstat, agjencia shtetërore ruse e statistikave, tregojnë për më shumë se 450.000 rusë të vdekur si pasojë e luftës, përfshirë edhe civilët, sipas vlerësimit më të gjerë të cituar në artikull.
Objektivi i Putinit: Jetëgjatësia mesatare të arrijë 81 vjet
Përtej ambicies për të kapërcyer kufijtë natyrorë të jetës njerëzore, programet ruse kanë edhe objektiva më praktikë: përmirësimin e shëndetit publik dhe rritjen e jetëgjatësisë mesatare.
Putini ka vendosur si objektiv që jetëgjatësia mesatare në Rusi të rritet nga 74,2 vjet aktualisht në 78 vjet deri në vitin 2030 dhe në 81 vjet deri në vitin 2036.
Për burrat rusë, megjithatë, statistikat zyrtare janë shumë më pak pozitive. Jetëgjatësia e tyre mesatare është rreth 68 vjet, krahasuar me rreth 76 vjet në Shtetet e Bashkuara dhe mbi 80 vjet në pjesën më të madhe të Evropës Perëndimore.
Biseda e Putinit me Xi Jinping për pavdekësinë, e regjistruar nga një mikrofon i hapur
Interesi i madh i Rusisë për pavdekësinë dhe rininë e përjetshme lidhet ngushtë me udhëheqjen politike të vendit.
Sipas Wall Street Journal, 74-vjeçari Vladimir Putin ka treguar prej vitesh interes për trajtimet e përtëritjes dhe kundër plakjes, duke e kthyer përpjekjen e tij personale për të luftuar plakjen në një prioritet kombëtar.
Edhe shumica e bashkëpunëtorëve të tij më të afërt janë në dekadën e shtatë ose të tetë të jetës.
Në vitin 2018, gjatë një takimi në Kremlin, Putini i kishte propozuar kancelarit të atëhershëm austriak, Sebastian Kurz, të provonte një dhomë krioterapie, ku trupi i njeriut ekspozohet ndaj temperaturave që mund të arrijnë deri në -112 gradë Celsius.
Një tjetër episod karakteristik ndodhi në shtator të vitit 2025, gjatë një parade ushtarake në Pekin.
Në atë rast, një mikrofon i lënë hapur regjistroi Putinin duke diskutuar me presidentin kinez Xi Jinping për zgjatjen radikale të jetës njerëzore.
Xi vuri në dukje se në të kaluarën njerëzit rrallë arrinin moshën 70-vjeçare, ndërsa sot një 70-vjeçar është ende «fëmijë».
Nga ana e tij, Putini, duke folur përmes përkthyesit, u përgjigj se bioteknologjia do të mundësojë në të ardhmen zëvendësimin e përsëritur të organeve njerëzore dhe se njerëzimi mund të arrijë madje edhe pavdekësinë.
Presidenti kinez shtoi se gjatë këtij shekulli njerëzit mund të arrijnë të jetojnë deri në 150 vjet.
Fizikani Mikhail Kovalchuk dhe synimi për «pavdekësinë»
Figura e dytë kryesore pas programit rus të jetëgjatësisë është fizikani Mikhail Kovalchuk, drejtues i Institutit Kurchatov, një qendër kërkimore për teknologjinë bërthamore, e themeluar gjatë periudhës sovjetike.
Kovalchuk është vëllai i bankierit Yuri Kovalchuk, një prej aleatëve më të afërt të presidentit rus.
Ai mbikëqyr personalisht një program federal për promovimin e kërkimeve gjenetike në Rusi, ku merr pjesë edhe Maria Vorontsova.
Sipas tij, shkenca së shpejti do të mundësojë riparimin dhe zëvendësimin e pjesëve të trupit të njeriut pothuajse pa kufizime.
«Është e vështirë të flasim për pavdekësinë, por mundësia për të riparuar trupin e njeriut padyshim që do të rritet», kishte deklaruar ai për mediat ruse.
Një burim pranë Kremlinit i kishte thënë Meduza-s në vitin 2024 se e gjithë iniciativa për jetëgjatësinë kishte lindur nga obsesioni i Kovalchukut me jetën e përjetshme.
Nga Stalini te Putini: Historia e gjatë e kërkimit të rinisë së përjetshme
Sipas Wall Street Journal, përpjekjet e Putinit për të luftuar plakjen dhe gatishmëria e tij për të shqyrtuar qasje shkencore jo të zakonshme janë vazhdim i një tradite të gjatë mes udhëheqësve rusë.
Në vitet 1920, eksperimentet e shkencëtarit sovjetik Aleksandr Bogdanov me transfuzionet e gjakut për përtëritjen e organizmit kishin tërhequr vëmendjen e Kremlinit.
Bogdanov vdiq përfundimisht në moshën 55-vjeçare, si pasojë e trajtimeve që kishte eksperimentuar edhe mbi veten e tij.
Një dekadë më vonë, mjeku Oleksandr Bogomolets organizoi konferencën e parë të jetëgjatësisë në botë, duke marrë vlerësime nga vetë Josif Stalini për kërkimet e tij, sipas të cilave njerëzit mund të jetonin deri në 150 vjet.
Vetë Bogomolets vdiq në moshën 65-vjeçare.
«Gerontologu i Putinit» që premtonte jetë deri në 120 vjet
Një tjetër personazh i lidhur me ambiciet ruse për jetëgjatësinë ishte Vladimir Khavinson, të cilin mediat ruse e quanin «gerontologu i Putinit».
Khavinson pretendonte, duke iu referuar edhe Biblës, se njerëzit ishin të destinuar të jetonin deri në 120 vjet.
Në intervistat e tij, ai kishte shprehur shpresën për të zgjatur jetën e presidentit rus, duke argumentuar se vdekja e tij do ta zhyste Rusinë në krizë.
Për këtë arsye, ai promovonte trajtime kundër plakjes duke përdorur peptide të nxjerra nga indet e viçave.
Putini i kishte akorduar një nga dekoratat më të larta shtetërore të Rusisë.
Vetë Khavinson vdiq në vitin 2024, në moshën 77-vjeçare, pa arritur të përmbushte atë që shkruhej në Bibël, të cilën ai vetë e citonte.
«Putinit i thonë atë që dëshiron të dëgjojë, për të siguruar financime»
Megjithatë, programi ambicioz i jetëgjatësisë ka shkaktuar habi dhe skepticizëm të madh në qarqet shkencore dhe mjekësore të Rusisë.
Në vitin 2024, një burim nga një spital i Moskës i kishte thënë Meduza-s se programi pasqyronte «kapriçot e një Byroje Politike të plakur».
Një tjetër studiues ishte shprehur i tronditur, duke e cilësuar të gjithë idenë të pakuptueshme.
Ndryshe nga programet e jetëgjatësisë të financuara nga miliarderë si Jeff Bezos dhe Peter Thiel, kërkimet e promovuara nga bashkëpunëtorët e Putinit kanë prodhuar shumë pak publikime shkencore të vlerësuara nga ekspertë të pavarur në revistat kryesore ndërkombëtare.
Aleksandr Ostrovski, një pionier i bioprintimit në Rusi, i cili u largua nga vendi pas pushtimit të Ukrainës, deklaroi për Wall Street Journal se pa publikime shkencore nuk mund të flitet për rezultate të vërteta.
Sipas mendimit të tij, pretendimet e studiuesve rusë duhet të trajtohen më shumë si ambicie, në mos si ëndrra.
«Ka shumë të ngjarë që Putinit t’i thonë pikërisht ato që dëshiron të dëgjojë, në mënyrë që të sigurojnë financime», u shpreh ai lidhur me objektivin e diskutueshëm për zgjatjen e jetës njerëzore.
