Një përpjekje e minutës së fundit e presidentit amerikan, Donald Trump, për të emëruar sa më shumë gjyqtarë para se demokratët të marrin kontrollin e Senatit, po përballet me kundërshtime edhe nga disa anëtarë të Partisë së tij Republikane.
Deri vonë, republikanët në Senat i kishin miratuar rregullisht kandidatët e Trumpit për pozita të përjetshme në gjykatat federale të shkallës së parë dhe ato të apelit. Gjatë mandatit të tij të dytë, ata kanë konfirmuar deri më tani 57 gjyqtarë, duke ndihmuar presidentin që të lërë një gjurmë konservatore në sistemin gjyqësor amerikan, e cila pritet të zgjasë edhe pas përfundimit të presidencës së tij, raporton Reuters.
Megjithatë, ndërsa Shtëpia e Bardhë dhe udhëheqësit republikanë në Senat po përpiqen të përshpejtojnë procesin e emërimeve gjatë periudhës së tranzicionit, disa senatorë republikanë kanë bllokuar ose kanë vënë në pikëpyetje kandidaturat e tre personave të propozuar për pozita gjyqësore në shtetet e tyre.
Sipas traditës në Senatin amerikan, senatorët kanë rol në përzgjedhjen e gjyqtarëve për vendet e lira në shtetet që përfaqësojnë. Kandidatët për gjykatat e shkallës së parë janë veçanërisht të cenueshëm nga kundërshtimet e senatorëve të shteteve përkatëse, të cilët mund ta bllokojnë procesin duke mos dorëzuar të ashtuquajturën “blue slip”, një formular përmes të cilit shprehin mbështetjen e tyre para Komitetit të Senatit për Gjyqësorin.
Edhe pse Shtëpia e Bardhë zakonisht e respekton këtë traditë, në disa raste ka propozuar kandidatë konservatorë pavarësisht kundërshtimeve të senatorëve republikanë nga shtetet përkatëse.
“Ne kemi propozuar shumë kandidatë të kualifikuar në Shtëpinë e Bardhë, por ata në thelb i kanë shpërfillur propozimet tona dhe kanë emëruar kandidatin e tyre”, ka thënë senatori republikan nga Oklahoma, Alan Armstrong.
Dy senatorë republikanë që po largohen nga Komiteti për Gjyqësorin, Thom Tillis nga Karolina e Veriut dhe John Cornyn nga Teksasi, kanë mundësi të pengojnë avancimin e disa kandidaturave.
Kundërshtimi ndaj kandidatëve të Shtëpisë së Bardhë
Të martën, Shtëpia e Bardhë ndërmori një hap të pazakontë duke tërhequr nominimin e gjyqtarit federal Lee Rudofsky për Gjykatën e Apelit të Qarkut të Tetë, me seli në St. Louis, dhe duke e zëvendësuar atë me gjyqtarin e Gjykatës Supreme të Arkansasit, J. Cody Hiland.
Ky vendim erdhi pas kundërshtimit të senatorëve republikanë nga Arkansas, John Boozman dhe Tom Cotton, ndaj kandidaturës së Rudofskyt.
Ndërkohë, senatorët republikanë Alan Armstrong dhe John Cornyn nuk kanë dhënë mbështetje publike për dy kandidatë të propozuar në shtetet e tyre, ndërsa Thom Tillis ka shfrytëzuar pozitën e tij në Komitetin për Gjyqësorin për të ndihmuar në bllokimin e kandidatëve që kundërshtohen nga kolegët e tij.
Tillis, i cili ka marrëdhënie të tensionuara me Trumpin, u tha gazetarëve të enjten se Shtëpia e Bardhë në disa raste u ka përcjellë senatorëve mesazhin: “Ky është kandidati ynë, shpresojmë se do ta mbështesni”.
“Por këtu nuk funksionojnë gjërat kështu”, deklaroi ai, duke shtuar se Shtëpia e Bardhë duhet të presë një reagim të tillë.
Për administratën Trump, javët e ardhshme përbëjnë mundësinë e fundit për të avancuar projektin që nisi gjatë mandatit të parë të presidentit, me synimin për ta zhvendosur balancën ideologjike të gjyqësorit federal në drejtim konservator.
“Ne presim që të gjithë kandidatët për gjyqtarë që janë aktualisht në pritje në Senat të konfirmohen këtë vit”, tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë.
Gjatë mandatit të tij të parë, nga viti 2017 deri më 2021, Trump emëroi 234 gjyqtarë, përfshirë tre anëtarë të Gjykatës Supreme të SHBA-së, ku aktualisht mbizotëron shumica konservatore prej gjashtë anëtarësh kundrejt tre liberalëve.
Rreth një e treta e gjyqtarëve aktivë në SHBA janë emëruar nga Trumpi.
Thune i jep përparësi konfirmimit të gjyqtarëve
Udhëheqësi i shumicës republikane në Senat, John Thune, deklaroi të hënën se konfirmimi i gjyqtarëve është një nga prioritetet kryesore të republikanëve për sa kohë që ata vazhdojnë ta kontrollojnë këtë dhomë të Kongresit.
Të enjten, Senati konfirmoi kandidatin e parë për gjyqtar gjatë kësaj periudhe tranzicioni. Aktualisht, 23 kandidatura të tjera janë ende në pritje, përfshirë gjyqtarin federal nga Kolorado, Daniel Domenico, kandidatura e të cilit për Gjykatën e Apelit të Qarkut të Dhjetë, me seli në Denver, pritet të hidhet në votim të hënën.
Megjithatë, Tillis, i cili po tërhiqet nga politika, dhe Cornyn, i cili humbi zgjedhjet paraprake republikane ndaj një kandidati të mbështetur nga Trumpi, janë në ditët e fundit të mandatit të tyre. Të dy kanë sinjalizuar gatishmëri për të bllokuar disa kandidatura që janë para Komitetit për Gjyqësorin.
Rob Luther, profesor i drejtësisë në Universitetin George Mason, i cili kishte punuar për emërimet gjyqësore në Zyrën e Këshilltarit të Shtëpisë së Bardhë gjatë mandatit të parë të Trumpit, tha se senatorët që tashmë janë në ditët e fundit të mandatit po pengojnë emërimin e kandidatëve konservatorë në gjykata.
Tillis pranoi se kishte mbështetur përpjekjet e senatorëve nga Arkansas për të bllokuar kandidaturën e Rudofskyt, i cili ishte emëruar nga Trump gjatë mandatit të tij të parë dhe ishte bërë i njohur për një vendim që dobësoi zbatimin e një ligji të rëndësishëm për të drejtat e votës.
Senatori Boozman kishte kundërshtuar Rudofskyn dhe kishte mbështetur në vend të tij Hilandin, i cili kishte deklaruar në gusht se i ishte ofruar një pozitë si gjyqtar në një gjykatë të shkallës së parë, por e kishte refuzuar atë.
Senatorët kërkojnë më shumë respekt nga Shtëpia e Bardhë
Tillis tha se senatorët meritojnë më shumë “respekt” nga Shtëpia e Bardhë gjatë përzgjedhjes së gjyqtarëve për shtetet që përfaqësojnë.
Ndërkohë, Cornyn nuk ka marrë ende një qëndrim nëse do ta mbështesë T. Elliot Gaiser, kandidatin e Trumpit për një pozitë gjyqtari federal në Dallas.
Gaiser, i cili vjen nga Ohio, është propozuar pa kaluar nëpër procesin e zakonshëm të shqyrtimit të kandidatëve, ku senatorët e Teksasit kanë rol të rëndësishëm.
Aktualisht, Gaiser drejton Zyrën e Këshilltarit Ligjor në Departamentin e Drejtësisë, e cila ka nxjerrë opinione në mbështetje të disa prej elementeve më të kontestuara të agjendës së Trumpit.
Pa miratimin e Cornynit përmes formularit “blue slip”, Gaiser nuk mund të paraqitet në seancën dëgjimore të Komitetit për Gjyqësorin, e cila është caktuar për të mërkurën.
Edhe Tillis po mbështet kundërshtimin e senatorit Armstrong ndaj kandidaturës së Zach Westit, avokat në zyrën e prokurorit të përgjithshëm të Oklahomës.
West ka marrë mbështetjen e aktivistëve konservatorë për qëndrimet e tij në mbrojtje të kufizimeve të abortit dhe përkrahjen e përfshirjes së shkollave fetare në programin e shkollave publike me status të veçantë në Oklahoma.
Armstrong fillimisht kishte dhënë mbështetjen e tij për Westin përmes formularit “blue slip”, por më vonë e kishte tërhequr atë.
Mbështetja e Tillisit bën që kandidatura e Westit të mos ketë votat e mjaftueshme për të kaluar Komitetin për Gjyqësorin, kur ai të vendosë të martën se cilët kandidatë do të avancojnë.
Situata ndërlikohet edhe më shumë nga fakti se Armstrong do të largohet nga Senati më 30 nëntor dhe do të zëvendësohet nga republikani Kevin Hern, i cili mund të ketë qëndrim tjetër ndaj kandidaturës së Westit.
Megjithatë, Tillis tha se, për momentin, do të vazhdojë ta bllokojë këtë kandidaturë.
“Kur dy republikanë nga një shtet më kërkojnë të vazhdoj me një kandidaturë, unë veproj ashtu. Por nëse njëri ose më shumë prej tyre më kërkojnë të mos e bëj këtë, atëherë nuk vazhdoj”, deklaroi Tillis.