(Në përvjetorin e ndarjes nga jeta të Epaminonda Bulkës – (1906 – 1972)
Nga ILIR ÇUMANI
Më 14 nëntor 1972 u nda nga jeta Epaminonda Bulka, i njohur në botën e letrave shqipe si Nonda Bulka, një nga emrat e veçantë të letërsisë, publicistikës dhe kulturës shqiptare të shekullit XX.
Shkrimtar, publicist, pedagog dhe përkthyes, Nonda Bulka la pas një krijimtari që dallohet për frymën satirike, humorin e hollë, vëzhgimin e mprehtë të realitetit dhe aftësinë për të zbuluar, përmes fjalës artistike, anët paradoksale të jetës shoqërore.
Ai u bë i njohur veçanërisht për shkrimet e tij me karakter humoristik dhe satirik, të cilat i botoi shpesh me pseudonimin letrar CHRI-CHRI.
Pas këtij emri fshihej një penë e veçantë, e mprehtë, që dinte të përdorte ironinë dhe të qeshurën jo thjesht për të argëtuar lexuesin, por edhe për ta bërë atë të reflektonte mbi njerëzit, zakonet, dukuritë dhe kontradiktat e shoqërisë.
Humori i hollë dhe i rafinuar i Nonda Bulkës nuk ishte vetëm lojë fjalësh apo zbavitje, por një mënyrë për të parë dhe interpretuar realitetin.
Me një gjuhë të gjallë, me ironi të hollë dhe me një stil të drejtpërdrejtë, shkrimtari godiste veset, hipokrizinë, mendësitë e prapambetura dhe sjelljet që pengonin zhvillimin e shoqërisë.
Në krijimtarinë e tij, e qeshura shpesh shndërrohet në një mjet kritik, ndërsa satira merr vlerën e një pasqyre ku lexuesi mund të njohë veten dhe kohën në të cilën jeton.
Ndër veprat e tij të njohura përmenden: “Kur qan dhe qesh bilbili“, “Skica dhe tregime“ dhe “Vargje satirike“.
Këto krijime, dëshmojnë për larminë e interesave të autorit dhe për prirjen e tij për të trajtuar jetën nëpërmjet formave të ndryshme letrare.
Në to gjejmë vëzhgime njerëzore, situata plot humor, ironi dhe reflektime mbi realitetin e përditshëm.
Një dimension tjetër i rëndësishëm i veprimtarisë së tij ishte edhe përkthimi.
Duke përkthyer vepra nga frëngjishtja dhe italishtja, Nonda Bulka kontribuoi në njohjen e letërsisë së huaj nga lexuesi shqiptar dhe në pasurimin e kulturës sonë letrare.
Ky angazhim dëshmon për interesat e tij të gjera kulturore dhe për rolin e tij si ndërmjetësues mes kulturës shqiptare dhe asaj evropiane.
Si pedagog, ai dha gjithashtu kontribut në fushën e arsimit dhe të formimit kulturor të brezave. Veprimtaria e tij nuk u kufizua vetëm në krijimtarinë letrare, por u shtri edhe në publicistikë, përkthim dhe përhapjen e dijes.
Nonda Bulka i përket asaj plejade krijuesish që e kuptuan letërsinë si një formë komunikimi të drejtëpërdrejtë me shoqërinë.
Ai dinte të shihte hollësitë e jetës së përditshme, t’i kthente ato në material letrar dhe t’u jepte kuptim përmes humorit fin dhe satirës elegante e të zgjuar.
Pikërisht, kjo aftësi e bën krijimtarinë e tij të dallueshme dhe emrin e tij të pranishëm në kujtesën e letërsisë shqiptare.
Epaminonda Bulka, Nonda Bulka, apo CHRI-CHRI, siç e njohën lexuesit e tij, mbetet një emër që lidhet me humorin inteligjent, mendimin kritik dhe artin e fjalës së shkruar.
Më 14 nëntor, në përvjetorin e ndarjes së tij nga jeta, kujtojmë me respekt këtë personalitet të kulturës shqiptare, veprën e të cilit e përbëjnë jo vetëm librat dhe shkrimet e botuara, por edhe një mënyrë e veçantë të vështruari të botës: me zgjuarsi, ironi, humor dhe ndjeshmëri njerëzore.
Emri, kujtimi dhe vepra e Nonda Bulkës, autorit që e bëri të qeshurën një formë të mendimit kritik, meritojnë të ruhen dhe të përcillen te brezat e rinj të sotëm.
Tiranë 14 nëntor, 2026
