Një objekt misterioz që lëviz me shpejtësi nëpër Sistemin Diellor dhe që shfaq një përshpejtim të pazakontë ka ngjallur hamendësime se mund të jetë një anije kozmike e Bashkimit Sovjetik që humbi gjurmët gati 40 vjet më parë. Objekti, i njohur si 1998 KY26, është një trup 11 metra i gjerë që po kalon pranë Tokës, raporton Euronews.
Shkencëtarët kanë vënë re se trajektorja e tij nuk shpjegohet plotësisht nga tërheqja gravitacionale e Diellit ose e Tokës. Kjo sjellje quhet “përshpejtim jo-gravitacional”, që do të thotë se forca të tjera përveç gravitetit po ndikojnë në rrugën dhe shpejtësinë e objektit. Shefi i NASA-s, Jared Isaacman, deklaroi të enjten se agjencia po e monitoron KY26, por theksoi se nuk ka asnjë arsye për shqetësim.
Sipas tij, objekti nuk përbën kërcënim të njohur për Tokën dhe nuk ka prova se mund të përplaset me planetin. Një grup studiuesish ka hedhur një hipotezë të pazakontë. Astrofizikani i Harvardit Avi Loeb dhe dy kolegët e tij, Adam Hibberd dhe Adam Crowl, mendojnë se KY26 mund të jetë Phobos 1, një anije kozmike sovjetike pa ekuipazh e lëshuar më 7 korrik 1988.
Sonda humbi kontaktin me Tokën ndërsa ishte në rrugë drejt Marsit. Studiuesit ndërtuan një model të thjeshtuar të Phobos 1 dhe e krahasuan mënyrën se si do të reflektonte dritën e Diellit gjatë rrotullimit me vëzhgimet e KY26. Modeli përputhej ngushtë me tetë grupe të veçanta vëzhgimesh të objektit.
KY26 reflekton pothuajse 52% të dritës së Diellit që e godet dhe kryen një rrotullim të plotë çdo 5.35 minuta. Loeb dhe kolegët e tij argumentojnë se këto karakteristika përputhen me hipotezën e tyre se KY26 mund të jetë një objekt artificial. Një shpjegim, i propozuar për herë të parë në një studim të vitit 2023, është se KY26 është një e ashtuquajtur “kometë e errët” që përmban ujë të bllokuar, i cili kthehet në gaz dhe krijon shtytje ndërsa objekti lëviz nëpër hapësirë.
Megjithatë, astronomët nuk kanë zbuluar re gazi apo bisht, siç shoqëron zakonisht kometat. Një studim tjetër shkencor ka ofruar një shpjegim të kundërt. Studiuesit arritën në përfundimin se 1998 KY26 është me shumë gjasë një asteroid i dehidratuar.
Kjo do të thoshte se akulli i ujit nuk ka gjasa të jetë përgjegjës për përshpejtimin e tij të pazakontë, pasi temperaturat janë shumë të larta që akulli të mbijetojë për një kohë të gjatë. Një shpjegim tjetër i mundshëm është rrezatimi diellor, i cili mund të ushtrojë presion mbi sipërfaqen e objektit dhe të ndryshojë lehtë trajektoren e tij.
Vëzhgime të tjera të çojnë gjithashtu drejt një asteroidi natyror shkëmbor, jo një anije kozmike e vjetër. Një studim i botuar në revistën Nature Communications në vitin 2025 vlerësoi diametrin e tij në vetëm 11 metra. Një mision japonez hapësinor mund të japë përfundimisht përgjigje të rëndësishme.
Anija Hayabusa2 pritet të arrijë në 1998 KY26 në korrik 2031 dhe ta studiojë atë nga afër. Ky do të ishte misioni i parë që heton drejtpërdrejt një asteroid të kësaj madhësie kaq të vogël. Imazhet dhe matjet e marra gjatë takimit mund të zbulojnë nëse objekti është me të vërtetë një trup shkëmbor natyror apo diçka potencialisht artificiale.
Deri atëherë, sugjerimi i Avi Loeb mbetet një teori magjepsëse por e paprovuar. Vetë astrofizikani i Harvardit ka bërë edhe shaka se kamerat e Hayabusa2 mund të zbulojnë një etiketë ku shkruhet “Made in U.S.S.R.” në vend të një blloku akulli.