Në episodin e 73-të të podcastit PIKË me publicistin Veton Surroi, i ftuar është analisti politik serb Dushan Janjiq.
Janjiq: Kosova e Serbia të përllogarisin sa do të kushtojë normalizimi
Analisti politik serb, Dushan Janjiq, ka thënë se Kosova dhe Serbia duhet të bëjnë një përllogaritje të përbashkët se sa do të kushtojë procesi i normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve, duke përfshirë çështjet e pronave, pensioneve, sigurimeve shëndetësore dhe sociale.
Në një bashkëbisedim në podcastin “PIKË” me publicistin Veton Surroi, Janjiq ka thënë se një përllogaritje e tillë do të ndihmonte në përcaktimin e përgjegjësive të të dyja palëve, por edhe në përfshirjen e Bashkimit Evropian në zgjidhjen e çështjeve të trashëguara.
Ai sugjeroi që Qeveria e Kosovës të shprehë gatishmërinë për zgjidhjen e kërkesave të ndërsjella për kompensim, duke theksuar se çështja e pronave dhe e të drejtave sociale mbetet e ndërlikuar. Janjiq u shpreh gjithashtu se do të ishte e rëndësishme që të krijohej legjislacioni për pakicat, si pjesë e përpjekjeve për normalizimin e marrëdhënieve.
“Pra, mirë do të ishte po qe se do të bëhej një përllogaritje sa do të kushtojë normalizimi, e Beogradi do ta bëjë këtë dhe do t’ia tregojë evropianëve dhe do të bënin shumë, po qe se do ta krijonin atë që nuk e kanë, legjislacionin për pakicat”, ka thënë Janjiq.
Ai përmendi edhe problemin e pronave që, sipas tij, janë bartur nga Bashkimi Evropian tek institucionet e Kosovës, duke theksuar se duhet të gjendet një bazë ligjore për zgjidhjen e këtyre çështjeve. Janjiq vlerësoi se procesi duhet të përfshijë edhe çështjet e pensioneve, sigurimeve shëndetësore dhe sociale për personat që kanë punuar në ndërmarrjet serbe.
Sipas tij, as Kosova dhe as Serbia nuk mund t'i mbulojnë të vetme të gjitha detyrimet financiare që lidhen me këto çështje, ndërsa Bashkimi Evropian nuk ka aktualisht një fond të posaçëm për normalizimin.
“Ata në BE heshtin çështjen e suksesionit. E di pse e refuzuan nacionalistët në Serbi, Serbia do të humbë shumë, por statusi i pronave që i ka bartë BE-ja te institucionet e Kosovës, është problematik nga aspekti i denacionalizimit të papërfunduar në pronë private; e dyta, bartjen pa bazë ligjore, e di atë spin-offin... ato nuk kthehen, por duhet të gjendet baza... nuk do të mundemi të dyja palët t’i mbulojmë pensionet, sigurimet shëndetësore e sociale të të gjithëve, edhe të atyre që kanë punuar në ndërmarrjet serbe etj., kurse BE-ja nuk ka fond as për normalizimin”, deklaroi ai.
Ai foli edhe për mundësinë e bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë në hapjen e arkivave të luftës, me qëllim zbardhjen e fatit të personave të zhdukur me dhunë dhe identifikimin e varrezave masive.
Janjiq: Radoiçiqi më i fuqishëm se Vuçiqi, Banjska ishte aksion i përgjuar
Analisti politik serb, Dushan Janjiq, ka deklaruar se Milan Radoiçiqi është më i fuqishëm se presidenti në ikje i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ndërsa ka kërkuar që roli i tij në sulmin e armatosur në Banjskë të hetohet përmes bashkëpunimit ndërmjet prokurorive të Kosovës dhe Serbisë. Sulmin në Banjskë e ka quajtur “aksion të përgjuar”.
Në një bashkëbisedim në podcastin “PIKË” me publicistin Veton Surroi, Janjiq ka thënë se çështja e Radoiçiqit mund të jetë një prej temave të para që do të hapen në raportet ndërmjet Kosovës dhe pushtetit të ri në Serbi.
“Ka kohë që kam thënë se Radoiçiqi është më i fuqishëm se Vuçiqi”, u shpreh Janjiq, duke shtuar se kjo është një çështje më komplekse që kërkon shpjegim të mëtejshëm.
Duke folur për sulmin në Banjskë, më 24 shtator 2023, Janjiq përsëriti pretendimin e tij se bëhej fjalë për një aksion të përgjuar, i cili, sipas tij, nuk ishte planifikuar të mbaronte siç mbaroi. Ai ka thënë se hetimi duhet të zbulojë se kush e kishte përgjuar aksionin dhe në çfarë momenti kishte ndodhur kjo.
“Për Banjskën pohoj dhe përsëris se ka qenë aksion i përgjuar, se nuk ishte planifikuar të mbaronte, dhe hetimi duhet të tregojë se kush dhe kur e përgjoi”, deklaroi Janjiq.
Sipas tij, është e rëndësishme që për këtë rast të ketë bashkëpunim ndërmjet organeve hetimore të të dyja vendeve.
Janjiqi vlerësoi se roli i Radoiçiqit në Banjskë duhet të shqyrtohet më gjerësisht, duke përfshirë edhe lidhjet e tij me persona me ndikim dhe strukturat e ndryshme.
Ai përmendi gjithashtu nevojën që gjykata të shqyrtojë rolin e ushtrisë serbe në atë sulm, përfshirë pretendimet për vënien në dispozicion të kampeve për struktura të caktuara.
Janjiq: Lufta kundër mafisë do të jetë prioriteti i parë i studentëve në Serbi
Analisti politik serb, Dushan Janjiq, ka deklaruar se prioriteti i parë i lëvizjes studentore në Serbi do të jetë lufta kundër mafias, duke theksuar se kjo është një prej pritjeve kryesore të qytetarëve nga ndryshimet politike në vend.
Në një bashkëbisedim në podcastin “PIKË” me publicistin Veton Surroi, Janjiq ka thënë se në fazën e parë, mesazhi kryesor i lëvizjes ishte zgjedhja mes Serbisë si shtet i rregulluar dhe mafisë.
“Mantra ishte: Serbia apo Mafia. Lëvizja zgjodhi Serbinë, si shtet të rregulluar që nuk kufizon liritë. Lufta kundër mafisë është prioriteti numër një”, u shpreh Janjiq.
Ai vlerësoi se ky mesazh është kuptuar edhe nga pala kundërshtare, ndërsa sipas tij, tashmë gjithnjë e më shumë aktorë po përfshihen në këtë proces.
Duke folur për zhvillimet në institucionet serbe dhe arrestimet e fundit, Janjiq ka thënë se ka ndodhur një rirreshtim i njerëzve brenda institucioneve, të cilët, sipas tij, duan të kryejnë punën e tyre dhe të respektojnë ligjin.
Megjithatë, ai paralajmëroi se në këtë proces mund të ketë edhe përplasje, akuza dhe përpjekje për ndikim politik.
Janjiqi gjithashtu u shpreh se ka pasur përpjekje që të krijoheshin shtabe të krizave nga Aleksandar Vuçiqi dhe mbështetësit e tij. Por, siç thotë ai, nuk ia kanë dalë.