Ministrja e Jashtme e Suedisë, Maria Malmer Stenergard, ka deklaruar se bisedimet për paqen në Ukrainë kanë treguar se Moska nuk është serioze për t’i dhënë fund pushtimit. Pas takimit me homologun ukrainas, Andrii Sybiha, në Abu Dhabi, ajo ka udhëtuar drejt Brukselit për të marrë pjesë në mbledhjen e ministrave të jashtëm të BE-së.
Mbledhja do të fokusohet në mbështetjen e vazhdueshme për Ukrainën dhe në marrëdhëniet e Evropës me Lindjen e Mesme. “Rusia nuk është e interesuar për paqe,” ka thënë Malmer Stenergard, duke shtuar se duhet përqendrim te çështjet që kanë vërtet rëndësi. Ato përfshijnë plotësimin e boshllëkut buxhetor për vitin 2027 dhe rifillimin e debatit për mobilizimin e aseteve të ngrira ruse.
Sipas saj, ajo shpreson që Komisioni Evropian të punojë për një propozim që do të mundësonte zhvendosjen e aseteve jashtë Belgjikës. Kjo do të ndante rrezikun në mënyrë të drejtë me Belgjikën dhe do t’i bënte shtetet anëtare gati për një diskutim të ri nëse ka një propozim konkret.
Kjo deklaratë vjen pasi përfaqësues të SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë u takuan në kryeqytetin e Emirateve të Bashkuara Arabe më 10-11 nëntor. Bisedimet synonin t’i jepnin fund pushtimit në shkallë të plotë, por nuk pati përparime të tjera përveç një marrëveshjeje për shkëmbimin e të burgosurve.
Evropianët kanë kaluar muaj duke u përpjekur të sigurojnë një vend në tryezën e negociatave dhe të garantojnë që interesat e kontinentit të përfaqësohen në çdo bisedë për armëpushim. Sfida më e madhe ka qenë vendimi se kush duhet ta zërë atë vend. Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, u kishte dhënë aleatëve një afat tentative për 19 nëntor, që përkon me një takim në Berlin të Koalicionit të Vullnetit, për të përcaktuar se si duhet të përfaqësohet Evropa.
Pas samitit informal të Këshillit Evropian të premten në Dublin, liderët ranë dakord që Evropa të përfaqësohet nga një ekip prej shtatë anëtarësh: Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Italia, Polonia, institucionet e BE-së dhe NATO. Kryeministri i Letonisë, Andris Kulbergs, i tha gazetares Shona Murray pas takimit të së premtes se debati rreth një të dërguari të mundshëm dukej se largonte vëmendjen nga çështja më e madhe: pushtimi i vazhdueshëm në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia.
Sipas tij, Evropa po binte në një kurth të ngritur nga presidenti rus, Vladimir Putin, i cili, sipas Kulbergs, dëshironte të devijonte vëmendjen nga lufta. “Ai dëshiron që ne të flasim për gjëra që nuk janë të rëndësishme,” ka thënë Kulbergs, duke shtuar se duhet të diskutohet mbështetja për Ukrainën, gjetja e mënyrave për t’u siguruar që ajo të mbijetojë dimrin dhe si bisedimet e paqes mund të jenë në dobi të saj.
“Ne jemi ata që përfaqësojmë të ardhmen si Evropë, duke garantuar sigurinë e saj,” ka theksuar ai. Në Bruksel kanë qarkulluar pyetje se çfarë duan të arrijnë evropianët nëse përfshihen në negociata. Një ambasador ka thënë se është shumë e rëndësishme të përqendrohemi te mesazhi dhe jo te personi që përfaqëson Evropën.
Për ministrin e Jashtëm të Estonisë, Margus Tsahkna, takimi vjen në një moment kritik. Një tentativë e pretenduar sabotazhi ndaj kompanisë estoneze të mbrojtjes Threod Systems, për të cilën autoritetet estoneze thonë se u orkestrua nga shërbimi i inteligjencës ushtarake rus GRU, ka nxitur planet për të mbyllur kalimet rrugore kufitare me Rusinë nga 1 dhjetori.
Incidenti nënvizon pse Evropa duhet të vazhdojë të mbështesë Ukrainën, si në fushën e betejës ashtu edhe në negociata. “Pothuajse pesë vjet më vonë, Putini vazhdon të bëjë të njëjtat kërkesa që bëri në 2021, duke kërkuar të diktojë marrëveshjet e sigurisë të Evropës. Nuk mund të lejojmë që ai të fitojë përmes negociatave të paqes atë që nuk ka arritur ta fitojë në fushën e betejës,” ka shkruar Tsahkna në një deklaratë të postuar në X. Në rendin e ditës të mbledhjes së ministrave të jashtëm është edhe Lindja e Mesme.
Një burim diplomatik ka thënë se pritet të diskutohet deklarata e Francës se Irani ka qenë pas sulmeve kibernetike që synonin frigoriferët evropianë. Gjithashtu, do të diskutohet mënyra se si angazhimi evropian mund të rritet në Siri për të mbështetur tranzicionin politik pas rënies së regjimit 14-vjeçar të Bashar al-Assad.
Ndërkohë, Forumi i Zgjerimit i Komisionit Evropian nis zyrtarisht sot, pas një mbrëmjeje të zhurmshme me banda ballkanike. Në listën e ngjeshur të aktiviteteve përfshihen figura të larta nga institucionet e BE-së, si dhe kryeministra të vendeve kandidate si Ukraina, Shqipëria, Mali i Zi dhe Moldavia.
Pika e madhe e pikëpyetjes lidhet me Listën e Studentëve të Serbisë, e cila do të bëjë debutimin e saj në Bruksel në një paraqitje publike. Shumë zyrtarë të BE-së shpresojnë se kjo mund të çojë në një përmirësim të marrëdhënieve me Beogradin. Megjithatë, ngjarja nuk shkoi plotësisht pa probleme.
Ambasadori i Kosovës në Belgjikë, Agron Bajrami, ka shkruar në rrjetet sociale se koncerti hapës përfshinte një “këngë nacionaliste serbe” të titulluar “Oh, Kosovë, Kosovë”. “Kënga përçon pretendime të qarta politike mbi territorin e Republikës së Kosovës,” ka thënë ambasadori, duke shtuar se Prishtina tani pret një “sqarim të menjëhershëm” nga Komisioni dhe nga komisionarja për zgjerimin, Marta Kos, se si u miratua lista e këngëve.
Në një zhvillim tjetër, Komisioni Evropian pritet të paraqesë të mërkurën propozimin për një kredi të re mbështetjeje për Ukrainën, me vlerë 45 miliardë euro. Kjo shumë mbulon dy të tretat e boshllëkut prej 70 miliardë eurosh të vendit për vitin e ardhshëm. Buxheti i BE-së do të ofrojë garancinë dhe do të përdoret për të paguar interesin vjetor, ndërsa asetet ruse nuk do të jenë pjesë e skemës.
Propozimi është hartuar mbi bazën e të 27 shteteve anëtare, por të paktën katër vende – Sllovakia, Hungaria, Republika Çeke dhe Bullgaria – duan të tërhiqen nga huamarrja e përbashkët. Kryeministri sllovak, Robert Fico, ka shfrytëzuar bisedimet e paqes për të këmbëngulur në qëndrimin e tij.
“I them një jo të qartë luftës, armëve dhe kredive të luftës dhe një po paqes,” ka thënë Fico gjatë fundjavës. Komisioni do të nisë të martën konsultimet me shtetet anëtare për të rafinuar paketën e 22-të të sanksioneve kundër Rusisë, me fokus në bankat, kriptovalutat, flotën hije dhe shmangien e sanksioneve. Brukseli dëshiron që paketa të miratohet me lehtësi dhe pa veta, ndaj nuk priten elemente të mëdha befasuese.
