Mund të ndiheni plotësisht të shëndetshëm, por historia familjare mund të zbulojë një rrezik që nuk shfaqet me simptoma. Një analizë e veçantë gjaku mund të japë informacion të rëndësishëm

Infarkti i zemrës shpesh konsiderohet një problem që prek kryesisht njerëzit në moshë të shtyrë. Megjithatë, as rinia dhe as mungesa e shqetësimeve nuk garantojnë se zemra dhe enët e gjakut janë të shëndetshme. Veçanërisht të kujdesshëm duhet të jenë personat që kanë histori familjare të sëmundjeve të hershme të zemrës.


Nëse babai, nëna, vëllai apo motra kanë pësuar infarkt në moshë relativisht të re, kjo mund të jetë një sinjal për të vlerësuar më herët shëndetin kardiovaskular.

Kur infarkti në familje bëhet faktor rreziku?

Sipas Institutit Kombëtar Amerikan të Zemrës, Mushkërive dhe Gjakut (NHLBI), historia familjare konsiderohet faktor i rëndësishëm rreziku kur babai ose vëllai është diagnostikuar me sëmundje të zemrës para moshës 55-vjeçare, apo nëna ose motra para moshës 65-vjeçare.

Kjo nuk nënkupton se personi patjetër do të pësojë infarkt, por se mund të ketë predispozitë më të lartë për zhvillimin e sëmundjeve të arterieve koronare.

Trashëgimia gjenetike mund të ndikojë në nivelin e kolesterolit, presionin arterial dhe procesin e krijimit të pllakave aterosklerotike në arterie.

Prandaj, njohja e historisë shëndetësore të familjes është një pjesë e rëndësishme e parandalimit.

Cilat kontrolle rekomandohen?

Personat me histori familjare të infarktit të hershëm duhet të konsultohen me mjekun për vlerësimin e rrezikut kardiovaskular, edhe nëse nuk kanë simptoma.

Kontrollet fillestare zakonisht përfshijnë matjen e presionit arterial, analizat e profilit lipidik, vlerësimin e glukozës në gjak dhe identifikimin e faktorëve të tjerë të rrezikut.

Në varësi të gjendjes klinike, mjeku mund të rekomandojë elektrokardiogramën (EKG), ultrazërin e zemrës ose ekzaminime të tjera.

Megjithatë, jo çdo person pa simptoma ka nevojë për test ushtrimi fizik apo ekzaminime të avancuara. Sipas Grupit Amerikan të Shërbimeve Parandaluese (USPSTF), EKG-ja dhe testi i ngarkesës nuk rekomandohen si kontrolle rutinë për personat pa simptoma dhe me rrezik të ulët kardiovaskular, transmeton Telegrafi.

foto: Iakobchuk

Një analizë gjaku që meriton vëmendje të veçantë

Një element i rëndësishëm në vlerësimin e rrezikut të trashëguar është lipoproteina(a), e njohur si Lp(a).

Sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës (AHA), rreth një në pesë njerëz në botë ka nivele të larta të kësaj lipoproteine, e cila përcaktohet kryesisht nga faktorët gjenetikë.

Nivelet e rritura të Lp(a) mund të shtojnë rrezikun për infarkt dhe goditje në tru, edhe te personat që nuk kanë simptoma. Kjo analizë nuk përfshihet në lipidogramin e zakonshëm.

Udhëzimet e përditësuara evropiane të vitit 2025 dhe rekomandimet amerikane të vitit 2026 mbështesin matjen e Lp(a) të paktën një herë gjatë jetës së të rriturve, veçanërisht kur ekziston histori familjare e sëmundjeve të hershme kardiovaskulare.

Dhimbja që mund të mbahet mend gjithë jetën

Kur zhvillohet infarkti, koha e reagimit ka rëndësi vendimtare.

Bllokimi i një arterieje koronare pengon furnizimin e muskulit të zemrës me gjak dhe oksigjen. Sa më gjatë të zgjasë ndërprerja e qarkullimit, aq më i madh mund të jetë dëmtimi i zemrës.

Shpesh përmendet shprehja ora e artë, për të theksuar rëndësinë e trajtimit sa më të hershëm. Megjithatë, nuk ekziston një periudhë e vetme kohore që garanton shpëtimin e muskulit të zemrës. Rreziku varet nga arteria e prekur, shkalla e bllokimit dhe faktorë të tjerë klinikë.

Një nga simptomat më të njohura është dhimbja e fortë në gjoks, e cila mund të shoqërohet me djersitje të ftohta, vështirësi në frymëmarrje, të përziera dhe ndjenjë të theksuar shqetësimi.

Në rastet më të rënda, mungesa e oksigjenit mund të shkaktojë çrregullime kërcënuese të ritmit të zemrës, përfshirë fibrilacionin ventrikular, që mund të çojë në arrest kardiak.

Por infarkti nuk shkakton gjithmonë dhimbje të padurueshme

Kjo është një nga çështjet më të rëndësishme që thekson Shoqata Amerikane e Zemrës.

Te disa persona, simptomat mund të jenë më pak të dukshme: shtrëngim ose parehati në gjoks, dhimbje në krah, shpinë apo nofull, lodhje e pazakontë, gulçim ose të përziera.

Këto manifestime mund të vërehen veçanërisht te gratë, të moshuarit dhe personat me diabet, megjithëse dhimbja ose parehatia në gjoks mbetet simptomë e zakonshme edhe te gratë.

Nëse dyshohet për infarkt, duhet të kontaktohet menjëherë shërbimi i urgjencës. Nuk duhet pritur që dhimbja të bëhet e padurueshme apo që simptomat të kalojnë vetvetiu.

Historia familjare nuk mund të ndryshohet, por identifikimi i hershëm i faktorëve të rrezikut, kontrolli i kolesterolit dhe presionit arterial, aktiviteti fizik dhe shmangia e duhanit mund të ndihmojnë ndjeshëm në mbrojtjen e shëndetit të zemrës. /Telegrafi/