Serbia kryeson importet e drithërave në Shqipëri me 890 mijë tonë në gjashtë vite, KLSH ngre alarmin: Mungojnë kontrollet dhe verifikimi i certifikatave në kufi
900 mijë ton grurë e misër hynë nga Serbia në Shqipëri, asnjë verifikim për cilësinë…
Mbi 427 mijë tonë drithëra importohen mesatarisht çdo vit në Shqipëri, ndërsa Serbia është vendi kryesor i origjinës me 890 002 tonë të importuara gjatë periudhës 2020–2025. Pavarësisht volumit të lartë të importeve, Kontrolli i Lartë i Shtetit evidenton mangësi serioze në kontrollin e cilësisë, marrjen e mostrave, analizat laboratorike dhe verifikimin e dokumentacionit në pikat kufitare.

Shqipëria importon çdo vit sasi të konsiderueshme drithërash, por siguria dhe gjurmueshmëria e këtyre produkteve mbeten problematike. Në auditimin për periudhën 2020–2025, Kontrolli i Lartë i Shtetit ka evidentuar mangësi në sistemin e kontrollit të produkteve që hyjnë në vend, duke ngritur shqetësime për mënyrën se si garantohet cilësia dhe përputhshmëria e tyre me standardet përkatëse.
Sipas raportit të KLSH-së, në pikat e inspektimit kufitar janë lejuar të hyjnë mesatarisht 7 591 ngarkesa me drithëra në vit, me një volum mesatar prej 427 422 tonësh. Kategoritë e produkteve të importuara përfshijnë miellin, grurin për konsum njerëzor dhe për kafshë, misrin, elbin, thekrën dhe drithëra të tjera.
Serbia, furnizuesi kryesor i tregut shqiptar
Të dhënat e përpunuara për importet sipas shtetit të origjinës tregojnë se Serbia është furnizuesi kryesor i Shqipërisë me drithëra për periudhën 2020–2025.
Sipas grafikut nr. 5, nga Serbia janë importuar gjithsej 890 002 tonë drithëra, duke u renditur në vendin e parë, përpara Rusisë, nga e cila janë importuar 637 113 tonë.
Në vendin e tretë renditet Maqedonia e Veriut me 182 949 tonë, e ndjekur nga Ukraina me 128 053 tonë dhe Greqia me 72 041 tonë. Ndërsa nga Kosova janë importuar 59 142 tonë, nga Italia 55 979 tonë, nga Mali i Zi 35 083 tonë, nga Franca 18 456 tonë dhe nga Kanadaja 17 095 tonë.
Këto shifra tregojnë përqendrimin e konsiderueshëm të importeve te dy furnizuesit kryesorë, Serbia dhe Rusia, të cilat së bashku kanë sjellë mbi 1.52 milionë tonë drithëra në Shqipëri gjatë periudhës së analizuar.
Pesha e Serbisë në këtë treg është veçanërisht e rëndësishme, pasi vetëm nga ky shtet janë importuar rreth 890 mijë tonë drithëra në gjashtë vite.
KLSH: Mungojnë verifikimet e certifikatave dhe kontrollet e pavarura
Pavarësisht volumit të lartë të importeve, auditimi i KLSH-së evidenton probleme në mekanizmat e kontrollit të cilësisë, që nga marrja e mostrave deri te analizimi i produkteve në laborator.
Një nga problematikat më shqetësuese është mungesa e verifikimit të kryqëzuar (cross-check) të certifikatave dhe dokumentacionit që shoqëron ngarkesat e drithërave në pikat kufitare.
Sipas raportit, inspektorët nuk kryejnë verifikime të pavarura për autenticitetin, vlefshmërinë dhe përmbajtjen e raporteve të analizave laboratorike, certifikatave dhe dokumenteve shoqëruese të produkteve të importuara.
Në praktikë, kjo do të thotë se dokumentacioni që shoqëron ngarkesat nuk i nënshtrohet një procesi të plotë krahasimi me të dhënat reale të produktit. KLSH konstaton gjithashtu se inspektorët nuk disponojnë mekanizma të dokumentuar për kryerjen e këtyre verifikimeve, ndërsa rastet e mundshme të mospërputhjeve nuk evidentohen, nuk raportohen dhe nuk ndiqen në mënyrë sistematike.
Sipas Rregullores së Bashkimit Evropian 2017/625, kontrollet zyrtare duhet të jenë të dokumentuara dhe të bazuara në vlerësimin e riskut, me qëllim verifikimin e përputhshmërisë së produkteve me legjislacionin përkatës.
Procedura e verifikimit të kryqëzuar konsiston në krahasimin e të dhënave të certifikatave me sasinë e produktit, vendin e origjinës, kodet tarifore, numrin e kontejnerit dhe karakteristikat fizike të ngarkesës. Në rast mospërputhjesh, autoritetet mund të kërkojnë analiza laboratorike shtesë, të bllokojnë përkohësisht ngarkesën ose të refuzojnë hyrjen e saj në vend.
Rreziku për sigurinë ushqimore
Mungesa e këtyre mekanizmave të kontrollit krijon një problem serioz për sigurinë ushqimore, veçanërisht në kushtet kur Shqipëria mbështetet në importe të konsiderueshme nga vende të treta.
Fakti që Serbia kryeson listën e vendeve të origjinës me 890 002 tonë drithëra të importuara gjatë periudhës 2020–2025, ndërkohë që KLSH evidenton mangësi në verifikimin e dokumentacionit dhe kontrollin laboratorik, e bën edhe më të rëndësishëm funksionimin e një sistemi efektiv të inspektimit kufitar.
Problemi i evidentuar nga KLSH nuk lidhet me provimin se drithërat e importuara janë të pasigurta, por me faktin se mekanizmat e kontrollit nuk ofrojnë garancitë e nevojshme për të verifikuar në mënyrë të pavarur cilësinë, origjinën dhe përputhshmërinë e tyre.
Në një treg ku hyjnë mesatarisht mbi 427 mijë tonë drithëra në vit, mungesa e verifikimeve sistematike dhe e kontrolleve të dokumentuara ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e mbikëqyrjes shtetërore dhe garancitë që konsumatorët shqiptarë kanë për produktet që përfundojnë në tryezat e tyre.