Lajmi i fundit

TASK FORCE/ Buxheti (personal) i shtetit të Edi Ramës

'Njerëzor' shpallet fjala e vitit 2026 nga Fjalori i Kembrixhit

'Njerëzor' shpallet fjala e vitit 2026 nga Fjalori i Kembrixhit

18:12, 18/11/2026
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Kuptimi dhe përdorimi i kësaj fjale kanë marrë rëndësi më të madhe në epokën e chatbot-eve dhe inteligjencës artificiale, thekson fjalori.

Në një botë ku kufiri mes njerëzve dhe makinerive është gjithnjë e më i paqartë, Fjalori i Kembrixhit ka zgjedhur fjalën “njerëzor” si fjalën e vitit 2026, duke i dhënë përparësi inteligjencës natyrore.

Zhvillimet e jashtëzakonshme në inteligjencën artificiale, të nxitura veçanërisht nga shfaqja e ChatGPT tre vite më parë, e kanë bërë gjithnjë e më të ndërlikuar pyetjen se çfarë do të thotë të jesh njeri. Megjithatë, Fjalori i Kembrixhit ka bërë një dallim të qartë me zgjedhjen e tij për vitin 2026.

Fjala “human” (njerëzor) përkufizohet si të kesh cilësitë, të metat dhe ndjenjat që karakterizojnë njerëzit, në dallim nga perënditë, kafshët apo makineritë.

Përparimet në inteligjencën artificiale kanë nxitur debate mbi mundësinë që kompjuterët të arrijnë vetëdijen. Mes atyre që i janë përgjigjur pozitivisht kësaj pyetjeje është edhe biologu evolucionist Richard Dawkins, i cili tha se kishte mbetur me ndjesinë e fortë se sistemet e inteligjencës artificiale janë njerëzore.

Nga ana tjetër, skeptikët argumentojnë se ekziston një ndryshim i madh mes mënyrës se si zhvillohet truri i njeriut përmes evolucionit dhe mënyrës se si ndërtohet një sistem i inteligjencës artificiale.

Fjalori i Kembrixhit theksoi se kuptimi dhe përdorimi i fjalës “njerëzor” kanë marrë një rëndësi të veçantë në epokën e chatbot-eve.

Colin McIntosh, redaktor i fjalorit, tha se inteligjenca artificiale “po ndryshon mënyrën se si flasim për të qenit njerëzor” dhe ka bërë që kjo fjalë të përdoret gjithnjë e më shumë për të dalluar punën e njerëzve nga ajo e sistemeve të avancuara kompjuterike.

“Frika se çfarë mund të humbasin njerëzit kur ua delegojnë makinerive procesin e të menduarit na ka bërë të rishqyrtojmë shkallën e varësisë sonë nga inteligjenca artificiale, nga matematikanët më të njohur deri te mësuesit e fëmijëve të vegjël”, tha ai.

Sipas McIntosh, shtimi i përdorimit të shprehjeve si “i krijuar nga njeriu” tregon se fjala po shërben gjithnjë e më shumë për të dalluar krijimet dhe cilësitë njerëzore nga ato të inteligjencës artificiale.

Profesoresha Rachel Adams, eksperte e qeverisjes së inteligjencës artificiale dhe të drejtave të njeriut në Universitetin e Kembrixhit, u shpreh:

“Inteligjenca artificiale na rikthen te pyetjet që njerëzimi ia ka bërë vetes prej mijëra vitesh: kush jemi ne dhe çfarë do të thotë të jesh njeri? Përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve nuk kanë qenë kurrë të pandryshueshme, por vetë fakti që i shtrojmë ato është diçka që na bashkon”.

Në listën e ngushtë të kandidatëve për fjalën e vitit ishin edhe terma të tjerë të lidhur me teknologjinë. Mes tyre ishte “agent” (agjent), që përshkruan një sistem të inteligjencës artificiale, i cili mund të kryejë veprime pa kontrollin e drejtpërdrejtë të njeriut, ndonjëherë në mënyrë shqetësuese.

Një tjetër kandidat ishte “analogues”, që lidhet me aktivitetet dhe përvojat jo-digjitale.

Ndërsa një nga alternativat jashtë botës së teknologjisë ishte fjala “wholesome”, që përdoret për të përshkruar diçka që ndikon pozitivisht në jetën e njeriut, në aspektin fizik, moral ose emocional.

Në fillim të këtij muaji, fjala “mogging”, që nënkupton tejkalimin ose lënien në hije të dikujt tjetër, u shpall fjala e vitit nga Fjalori Collins.

Edhe në fjalët e reja të përfshira në Fjalorin e Kembrixhit spikatën terma të lidhur me teknologjinë dhe rrjetet sociale.

Mes tyre është “looksmaxxing”, që përshkruan përpjekjen për ta bërë veten sa më tërheqës fizikisht. Ky term është lidhur me komunitetet online të njohura si “manosphere”, ku diskutohen kryesisht çështje që lidhen me burrërinë dhe rolin e meshkujve në shoqëri.

Një tjetër term është “aura farming”, i përdorur kryesisht në rrjetet sociale. Ai përshkruan sjellje ose veprime që synojnë të shfaqin një personalitet që të tjerët e admirojnë dhe e konsiderojnë tërheqës apo interesant, shkruan The Guardian.

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco