Xi Jinping mund ta konsiderojë një nga momentet më të rëndësishme diplomatike të karrierës së tij sigurimin e një takimi historik trepalësh me Donald Trump dhe Vladimir Putin në Shenzhen të Kinës. Për herë të parë, tre nga liderët më të fuqishëm të botës ulen në të njëjtën tryezë, në një takim që, përtej rëndësisë ekonomike, shihet si një demonstrim i ndikimit në rritje të Pekinit në politikën ndërkombëtare.
Për dekada me radhë, rendi botëror është formësuar kryesisht nga Uashingtoni dhe aleatët e tij perëndimorë. Por këtë herë është Kina ajo që ka organizuar një skenë të jashtëzakonshme diplomatike, duke sjellë së bashku presidentin amerikan, atë rus dhe liderin kinez.
Sipas korrespondentes së BBC-së për Kinën, Laura Bicker, ky takim përfaqëson një moment të rëndësishëm për Xi Jinping, i cili synon të tregojë se vendi i tij nuk është më thjesht një fuqi që reagon ndaj vendimeve të marra në Uashington, Londër apo Bruksel, por një aktor qendror në përcaktimin e rregullave të rendit të ri ndërkombëtar.
Edhe qyteti pritës, Shenzhen, është pjesë e këtij mesazhi. Metropoli futurist, ku automjetet pa shofer lëvizin në rrugë, dronët fluturojnë mbi qytet dhe robotët kërcejnë në hapësirat publike, shërben si një vitrinë e zhvillimit teknologjik dhe ambicieve ekonomike të Kinës.
Megjithatë, pas imazhit të fuqisë dhe unitetit diplomatik, samiti fsheh disa sfida të rëndësishme për presidentin kinez.
Ukraina, një ekuilibër i vështirë për Pekinin
Një nga çështjet që Xi Jinping nuk dëshiron të dominojë diskutimet është lufta në Ukrainë, e cila tashmë ka hyrë në vitin e katërt.
Për Kinën, kjo është një çështje delikate. Nga njëra anë, Pekini dëshiron të ruajë marrëdhëniet strategjike me Vladimir Putinin, një aleat të rëndësishëm dhe fqinj me peshë gjeopolitike. Nga ana tjetër, nuk dëshiron që afrimi me Moskën të dëmtojë marrëdhëniet me Evropën, një treg kyç për ekonominë kineze, veçanërisht në një kohë kur vendi mbështetet gjithnjë e më shumë te eksportet.
Pekini ka këmbëngulur se mban një qëndrim neutral ndaj konfliktit dhe ka bërë thirrje të përsëritura për negociata dhe zgjidhje politike, pa dënuar pushtimin rus të Ukrainës.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane e kanë akuzuar Kinën se i ka siguruar Rusisë komponentë që mund të përdoren në luftën kundër Ukrainës, si dhe se ka ndihmuar në mbajtjen gjallë të ekonomisë ruse përmes blerjes së naftës dhe gazit.
Xi dëshiron ta mbajë Putinin pranë, por jo aq afër sa problemet e Rusisë të kthehen në probleme për Kinën.
Arsenali bërthamor, një tjetër pikë përplasjeje
Një tjetër çështje që mund të komplikojë takimin është kontrolli i armëve bërthamore.
Donald Trump ka bërë të qartë se dëshiron që tre liderët të diskutojnë mundësinë e kufizimit të arsenalit bërthamor në nivel global.
SHBA-ja dhe Rusia zotërojnë rezervat më të mëdha të kokave bërthamore në botë, ndërsa Kina po zgjeron me shpejtësi kapacitetet e saj, duke shkaktuar shqetësim në Uashington.
Traktati i fundit madhor për kontrollin e armëve bërthamore mes SHBA-së dhe Rusisë, i njohur si New START, skadoi në shkurt të këtij viti, duke shtuar frikën për një garë të re armatimi.
Trump dëshiron që çdo marrëveshje e re të përfshijë edhe Kinën. Por Pekini ka kundërshtuar këtë ide, duke argumentuar se arsenali i tij është dukshëm më i vogël se ai amerikan dhe rus dhe se nuk do të ishte e drejtë që vendit t’i imponoheshin të njëjtat kufizime.
Kina beson se duhet të ketë lirinë për të zhvilluar kapacitetet e veta bërthamore.
Kjo çështje mund të bëhet pengesë për ambicien e Xi Jinping për ta paraqitur Kinën si një fuqi të përgjegjshme globale. Uashingtoni mund të argumentojë se një vend që synon të marrë rolin e udhëheqësit botëror duhet të tregojë përgjegjësi edhe në kontrollin e armëve bërthamore.
A do të arrijë Xi të kontrollojë Trumpin dhe Putinin?
Një tjetër rrezik për liderin kinez lidhet me vetë mënyrën se si do të zhvillohet takimi.
Xi Jinping dëshiron të kontrollojë çdo detaj të samitit, nga agjenda te deklaratat publike dhe imazhet që do të përcillen përmes tij. Zyrtarët kinezë njihen për organizimin e kujdesshëm të takimeve diplomatike, me mesazhe të përcaktuara dhe fjalime të mirëkoreografuara.
Por këtë herë Xi do të ketë përballë dy liderë që nuk njihen për parashikueshmërinë e tyre.
Si Trump, ashtu edhe Putin kanë agjendat e tyre, ndërsa presidenti amerikan ka paralajmëruar se mund të largohet nga skenari i paracaktuar.
Ekziston rreziku që dy liderët të dominojnë takimin dhe Xi të përfundojë në rolin e një pritësi, në vend të atij që ka projektuar dhe organizuar këtë moment diplomatik.
Megjithatë, edhe një zhvillim i tillë mund të shfrytëzohet në favor të tij. Xi prej kohësh përpiqet të ndërtojë imazhin e një lideri të qëndrueshëm dhe të përgjegjshëm në skenën ndërkombëtare, ndërsa dy të ftuarit e tij janë të përfshirë në konflikte që nuk po arrijnë t’i japin fund.
Në këtë kuptim, çdo moment jashtë skenarit mund të forcojë kontrastin që Pekini dëshiron të krijojë mes Kinës dhe dy fuqive të tjera.
Problemet e brendshme që Xi nuk mund t’i fshehë
Pavarësisht vëmendjes ndërkombëtare, takimi mes tre liderëve, të cilët kanë objektiva shumë të ndryshëm, nuk pritet të prodhojë domosdoshmërisht rezultate konkrete apo marrëveshje të rëndësishme.
Por për Xi Jinping, rëndësia e tij është edhe e brendshme.
Presidenti kinez po i afrohet Kongresit të ardhshëm të Partisë Komuniste, vitin e ardhshëm, ku pritet të sigurojë një mandat të katërt historik në krye të partisë dhe vendit.
Një takim me Trumpin dhe Putinin mund të shërbejë si një instrument i fuqishëm propagandistik për të forcuar imazhin e Kinës brenda vendit dhe për të treguar se ajo është tashmë një fuqi që ndikon drejtpërdrejt në zhvillimet globale.
Megjithatë, ekonomia kineze po përballet me probleme të shumta. Kriza e sektorit të pasurive të paluajtshme ka dëmtuar besimin e konsumatorëve, ndërsa pushteti vendor është rënduar nga borxhet. Prodhimi industrial është ngadalësuar dhe një pjesë gjithnjë e më e madhe e fuqisë punëtore po mbështetet te punësimi fleksibël, pa pensione apo mbrojtje të mjaftueshme sociale.
Edhe papunësia e të rinjve mbetet një shqetësim madhor, me rreth një në pesë të rinj që përballen me vështirësi për të gjetur punë.
Pakënaqësitë dhe pasiguria për të ardhmen po shtohen, ndërsa Xi, ndryshe nga liderët e vendeve demokratike, nuk përballet me zgjedhje të drejtpërdrejta. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ai nuk duhet të shqetësohet për mbështetjen brenda elitës drejtuese të Partisë Komuniste.
Në këtë kontekst, fotografia me Trumpin dhe Putinin mund të ketë një vlerë të veçantë politike. Xi mund ta përdorë atë për të dëshmuar se Kina ka lënë pas atë që njihet si “shekulli i poshtërimit”, periudhën historike të ndërhyrjeve dhe nënshtrimit nga fuqitë e huaja.
Mesazhi që ai dëshiron të përcjellë është se Kina nuk është më thjesht një fuqi në ngritje, por një vend që po ndihmon në përcaktimin e rregullave të një epoke të re.
Në fund, sfida e Xi Jinping nuk është vetëm të organizojë një samit historik, por të bindë botën se Kina mund të shndërrojë ndikimin diplomatik në fuqi reale, pa cenuar interesat e saj ekonomike dhe strategjike.
