Në samitin e Shenzhenit, tashmë të përfunduar, Xi Jinping pati përballë atë që mund të rezultojë miku i fundit amerikan i Kinës. Mik në kuptimin relativ të fjalës: Donald Trump e goditi Pekinin me tarifa doganore dhe u përpoq të zhvillonte një luftë tregtare, e cila përfundoi keq.
Por prej më shumë se një viti, presidenti amerikan ka zgjedhur uljen e tensioneve dhe e mbron këtë politikë edhe kundër një pjese të ekipit të tij. Problemi për Xi është se, pas Trumpit, Amerika po ndryshon qëndrim, dhe këtë po e bën me një shpejtësi befasuese.
Të hënën, përpara se të hipte në Air Force One, Trump mbrojti publikisht sekretarin e Tregtisë, Howard Lutnick, i cili brenda administratës kishte frenuar kufizimet që mund të irritonin Pekinin, pavarësisht kundërshtimit të sekretarit të Thesarit, Scott Bessent, dhe ministrave të tjerë. Një gjest që zbulon synimet e presidentit, por edhe izolimin e tij gjithnjë e më të madh.
Një investigim i Wall Street Journal, me autorë Heather Somerville dhe Amrith Ramkumar, rindërton mënyrën se si skandali Nvidia ka rikthyer në pozita të forta përfaqësuesit e linjës së ashpër ndaj Kinës, të lënë mënjanë për gati dy vjet. Vetëm një vit më parë, Jensen Huang e konsideronte etiketimin si «China hawk», pra kundërshtar i ashpër i Kinës, si një damkë turpi, pothuajse si një sjellje antipatriotike.
Sot, largimi i tij nga Nvidia, pas marrëdhënies me Alice Huang, ish-drejtuese e Megaspeed, e dyshuar si person në shërbim të inteligjencës kineze, është kthyer në argument për ata që duan të rregullojnë inteligjencën artificiale dhe njëkohësisht të ngrenë barriera të reja e më të forta ndaj marrëdhënieve të biznesit amerikan me Republikën Popullore të Kinës.
Lista e masave të miratuara ose që po shqyrtohen gjatë javëve të fundit është domethënëse. Një rregull i ri ua vështirëson kompanive kineze aksesin në fuqinë kompjuterike të instaluar në Malajzi, Tajlandë, Indonezi dhe Singapor, ndërsa shtrëngon kontrollet ndaj projektuesve kinezë të çipave. Këto vende të Azisë Juglindore ishin platformat më të përdorura për të anashkaluar embargon amerikane, e cila ishte forcuar gjatë administratës Biden.
Administrata Trump tani mbështet një projektligj për të kufizuar shitjet e gjysmëpërçuesve të avancuar dhe të makinerive për prodhimin e tyre në vendet që konsiderohen me rrezik. Një fond amerikan investimesh është gjobitur për financimin e një kompanie të re kineze të inteligjencës artificiale.
Po diskutohet gjithashtu detyrimi i kompanive për të deklaruar se cilat modele kineze të inteligjencës artificiale me parametra të hapur përdorin: një mënyrë për të dekurajuar përdorimin e tyre pa i ndaluar, duke qenë se gjigantë si Airbnb dhe Coinbase i përdorin sepse kushtojnë më pak dhe mund të përshtaten më lehtë sesa modelet e OpenAI ose Anthropic.
Në tërësi, kjo shënon braktisjen e filozofisë që ua linte vetë kompanive detyrën për të gjetur ekuilibrin mes fitimeve dhe sigurisë kombëtare. Saif Khan, i cili merrej me politikat teknologjike në administratën Biden, e përshkruan rastin Nvidia si një përshpejtues të kësaj kthese.
Për të kuptuar përmasat e ndryshimit, duhet kujtuar viti që sapo kaloi. Pasi Pekini kishte përdorur me një efektivitet shkatërrues armën e kontrolleve mbi eksportin e metaleve të rralla, Trump kishte shtyrë, anuluar ose zbutur çdo nismë që mund të dukej armiqësore ndaj Kinës.
Përfaqësuesit e linjës së ashpër në të dyja partitë kërkonin hetime mbi kontrabandën e çipave në Azinë Juglindore, ndërsa dëgjonin deklaratat e Jensen Huang, i cili mohonte çdo problem me devijimin e furnizimeve dhe i kërkonte presidentit më pak rregulla dhe më shumë akses në tregun kinez. Tani propozimet që kishin mbetur prej kohësh në sirtar po rikthehen, të mbështetura nga Bessent dhe sekretari i Shtetit, Marco Rubio.
Ky i fundit njihet për qëndrimet e ashpra kundër Kinës që nga koha kur drejtonte Komisionin e Marrëdhënieve me Jashtë në Senat. Senatori republikan i Nebraskës, Pete Ricketts, thotë hapur se skandali u ka dhënë përfaqësuesve të linjës së ashpër shtysën për të kërkuar edhe më shumë.
Pastaj është faktori politik, ndoshta më i rëndësishmi. Pas zgjedhjeve të mesmandatit, Kongresi do të kalojë nën kontrollin e demokratëve. Elizabeth Warren dhe Alexandria Ocasio-Cortez, të cilat premtojnë të rregullojnë sektorin e inteligjencës artificiale, do të ushtrojnë presion mbi marrëdhëniet tepër të ngushta mes Trumpit dhe drejtuesve të gjigantëve të teknologjisë.
Një zyrtar i lartë demokrat parashikon se edhe përfaqësues të partisë, deri tani jo shumë të prirur për një linjë të ashpër, do ta përqafojnë atë. Është një paradoks që europianëve mund t'u duket i çuditshëm: sot është e majta amerikane ajo që premton të jetë më e ashpër ndaj Pekinit sesa presidenti republikan. Por, në fund të fundit, historia e Richard Nixonit, republikanit që u takua me Mao Ce Dunin, përbën një precedent domethënës.
Edhe Komisioni i Posaçëm i Dhomës së Përfaqësuesve për Kinën, i krijuar nga republikanët në vitin 2023 dhe i lënë në hije nga diplomacia e Trumpit, rrezikonte të shpërbëhej nga shumica e re. Tani mundësitë që ai të mbijetojë janë përmirësuar dhe Hakeem Jeffries, kryetari i mundshëm i ardhshëm i Dhomës së Përfaqësuesve, do të vendosë pas festës së Falënderimeve (Thanksgiving). Huang dhe Nvidia do të thirren të dëshmojnë përpara Kongresit gjatë javëve të ardhshme.
Bota e biznesit e ka kuptuar tashmë. Shumë kompani po u kushtojnë më shumë vëmendje rregullave të reja dhe kërcënimeve që vijnë nga Kongresi i ardhshëm sesa fjalëve të Trumpit. Kush kishte llogaritur në një qasje të butë deri në vitin 2028 duhet t'i rishikojë të gjitha planet, vëren një lobist i Monument Advocacy: siguria kombëtare u ofron të dyja partive një mbështetje politike që më parë nuk ekzistonte.
Në kompaninë konsulente Crumpton Global, kërkesat për të verifikuar furnitorët dhe klientët në Azinë Juglindore janë trefishuar. Oracle ka anuluar një kontratë me vlerë 7 miliardë dollarë, për një periudhë pesëvjeçare, për t'i dhënë me qira kapacitete kompjuterike kompanisë kineze Tencent.
Dhe ja ku qëndron dilema e Xi Jinping. Me armën e metaleve të rralla, ai arriti të siguronte një armëpushim tregtar me këtë president. Por një armëpushim me Trumpin nuk është një armëpushim me Amerikën. Kongresi, aparati i sigurisë kombëtare, bota e biznesit, tashmë po kthejnë faqen. Për Pekinin, miku që u ul në tryezën e samitit të APEC-ut mund të ketë qenë i fundit, të paktën për një kohë të gjatë.









Komente
Komento