Një propozim i ri, që po shqyrtohet nga figura politike pranë kryeministrit Benjamin Netanyahu dhe blloku që synon ta zëvendësojë atë, mund t’i hapë rrugë krijimit të një qeverie të unitetit kombëtar, në të cilën Netanyahu do të shërbente si kryeministër për dy vjet përpara se të kalonte në postin e presidentit në vitin 2028.
Ideja, e cila aktualisht po diskutohet nga përfaqësues të të dy kampeve politike, synon të zgjidhë një nga pengesat kryesore për arritjen e një marrëveshjeje për ndarjen e pushtetit: si të garantohet që Netanyahu të largohet realisht nga zyra e kryeministrit kur t’i përfundojë radha në një marrëveshje të propozuar për rotacionin e pushtetit, shkruan Ynet.
Diskutimet e fundit me Netanyahun ose përfaqësuesit e tij kanë treguar se ai nuk është i gatshëm të heqë dorë nga radha e parë si kryeministër në asnjë qeveri uniteti. Ai këmbëngul të shërbejë për dy vitet e para, një periudhë që do të përkonte në pjesën më të madhe me pjesën e mbetur të mandatit të presidentit amerikan Donald Trump.
Për partnerët e mundshëm të koalicionit të tij, megjithatë, shqetësimi kryesor lidhet me precedentin e krijuar nga marrëveshja e mëparshme e rotacionit të Netanyahut me Benny Gantz, e cila i ka bërë ata të tregohen të kujdesshëm ndaj një tjetër marrëveshjeje që mund të mos respektohet.
Për këtë arsye, ditët e fundit, figura të lidhura me kampin e Netanyahut dhe bllokun e drejtuar nga kreu i partisë Yashar!, Gadi Eisenkot, kanë nisur të shqyrtojnë një element shtesë në negociata: zgjedhjen e presidentit të ardhshëm të Izraelit.
Presidenti Isaac Herzog pritet ta përfundojë mandatin e tij më 7 korrik 2028, rreth një vit e gjysmë nga tani. Kjo datë është afër momentit kur do të duhej të ndodhte rotacioni i propozuar mes Netanyahut dhe Eisenkot, nëse do të krijohej një qeveri uniteti sipas marrëveshjes që po diskutohet.
Ideja që po merr formë është të miratohet një ndryshim ligjor që do të lejonte zhvillimin e zgjedhjeve presidenciale përpara betimit të qeverisë së re. Netanyahu mund të zgjidhej paraprakisht për të pasuar Herzogu, duke i dhënë një nxitje konkrete për t’u larguar nga posti i kryeministrit kur të hynte në fuqi rotacioni. Eisenkot, ose një tjetër drejtues i zgjedhur nga blloku që synon të zëvendësojë Netanyahun, do të merrte më pas postin e kryeministrit.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Netanyahu ose Eisenkot e kanë pranuar këtë propozim apo kanë shprehur ndonjë interes për të. Ideja është diskutuar ditët e fundit nga figura politike në rrethet e tyre përkatëse, por deri më tani nuk është arritur asnjë marrëveshje.
Brenda Likud-it, disa zyrtarë po kërkojnë një formulë që do të dëshmonte angazhimin e Netanyahut për të respektuar një marrëveshje rotacioni. Propozimi i tyre parashikon ndryshimin e ligjit përpara formimit të një qeverie të re.

Sipas ndryshimit të propozuar, zgjedhjet presidenciale mund të zhvilloheshin deri në dy vjet përpara përfundimit të mandatit të presidentit në detyrë, në vend të kufirit aktual ligjor prej 90 ditësh para përfundimit të mandatit.
Ky ndryshim do të bënte të mundur zgjedhjen e Netanyahut si pasues të Herzogut shumë kohë përpara përfundimit të mandatit të këtij të fundit, duke hequr potencialisht një nga pengesat kryesore për një marrëveshje uniteti.
Likud dhe partia e Eisenkot shkëmbejnë akuza ndërsa negociatat vijojnë
Ndërkohë, Likud njoftoi se një raund tjetër negociatash për koalicionin me partinë Yashar! të Eisenkot do të zhvillohet të dielën.
Në njoftimin e saj, Likud kritikoi ashpër Yashar! dhe partitë e tjera që synojnë të zëvendësojnë Netanyahun, por tha se, pavarësisht kësaj, kishte rënë dakord për një takim tjetër, pasi “uniteti kombëtar është nevoja e momentit”.
Njoftimi u bë në një kohë kur tensionet mes dy kampeve politike vazhdojnë. Yair Lapid kritikoi ashpër Netanyahun, vetëm një ditë pasi Naftali Bennett, një tjetër figurë e lartë e bllokut, zhvilloi një takim të gjatë me kryeministrin.
“Do të ishte një akt çmendurie dhe një rrezik për popullin e Izraelit nëse nuk e largojmë Netanyahun nga detyra sa më shpejt të jetë e mundur dhe nuk krijojmë një qeveri që do t’u garantojë izraelitëve siguri dhe do të ndalë krizën më të rëndë diplomatike në historinë tonë”, tha Lapid.
Marrëdhëniet mes partive ishin tashmë të tensionuara, ndërsa Likud akuzonte rivalët e tij politikë se po pengonin përpjekjet për krijimin e një qeverie uniteti.
Deputeti i Likud-it, Hili Tropper, i cili përfaqëson Eisenkotin në negociata, i hodhi poshtë këto akuza dhe tha se Likud kishte refuzuar vazhdimisht kërkesat për vijimin e bisedimeve.
“Prej gati një jave, që nga takimi i parë negociues, ne i jemi drejtuar Likud-it për të caktuar takime pasuese”, tha Tropper. “Kam bërë kërkesa të përsëritura në emër të Gadi Eisenkotit, i cili hyri në një raund intensiv negociatash me duar të pastra dhe me dëshirën e sinqertë për të krijuar një qeveri të gjerë. Likud ka refuzuar vazhdimisht të caktojë takime, duke dhënë çdo herë një justifikim të ndryshëm. Kështu nuk veprojnë njerëzit që dëshirojnë vërtet unitetin.”
Tropper tha se publiku priste që drejtuesit politikë ta kuptonin urgjencën e situatës dhe të vepronin në përputhje me të.
“Qytetarët izraelitë presin që udhëheqësit e tyre t’i përgjigjen situatës dhe të hyjnë në dhomën e negociatave me ndjenjën e urgjencës dhe me vullnet të sinqertë”, tha ai. “Publiku duhet ta dijë se, pavarësisht deklaratave madhështore të Likud-it, ata po shmangin veprimin.”
“Sa na përket neve, një takim negociues mes përfaqësuesve të të dy palëve mund të zhvillohet që sonte. Në çdo rast, nuk mund të lejojmë të heqim dorë. Me udhëzimin e Gadi Eisenkotit, nuk do të lëmë gur pa lëvizur dhe do të bëjmë çdo përpjekje për të krijuar sa më shpejt një qeveri që i shërben interesave të Izraelit.”
Për momentin, propozimi për presidencën mbetet një nga disa idetë që po shqyrtohen, ndërsa partitë përpiqen të kapërcejnë mosmarrëveshjet mes tyre. Ideja kryesore është t’i ofrohet Netanyahut një rol në të ardhmen, i cili do ta bënte më të pranueshëm për të transferimin e pushtetit, ndërsa partnerëve të tij të mundshëm do t’u jepte garanci më të mëdha se ai do ta respektonte marrëveshjen.