Çfarë tregojnë sytë kur dikush fsheh të vërtetën – tri sinjale të identifikuara nga një studim gjerman

Një hulumtim i ri shkencor i kryer në Gjermani sugjeron se zgjerimi i bebëzave, zvogëlimi i shpeshtësisë së pulitjes dhe mbajtja më e gjatë e vështrimit mund të jenë shenja se një person po përpiqet të fshehë informacione. Studiuesit analizuan lëvizjet e syve teksa pjesëmarrësit mundoheshin të mashtronin bashkëbiseduesit, por paralajmërojnë se këto tregues nuk mjaftojnë për të vërtetuar me siguri nëse dikush po gënjen.

Gënjeshtra zakonisht shoqërohet me nervozizëm, shmangie të kontaktit me sy ose lëvizje të pavullnetshme të trupit. Megjithatë, sipas shkencëtarëve, disa nga ndryshimet më domethënëse mund të shfaqen pikërisht në mënyrën se si funksionojnë sytë.

Të lidhura

None found

Një grup studiuesish nga Universiteti i Ulmit në Gjermani konstatoi se personat që tentojnë të fshehin të dhëna mund të kenë ndryshime të matshme në madhësinë e bebëzave, në ritmin e pulitjes dhe në kohëzgjatjen e vështrimit.

Sipas autorëve, këto ndryshime mund të shpjegohen me përpjekjen më të madhe mendore që kërkon fshehja e qëllimshme e informacionit.

Rezultatet u publikuan në revistën shkencore PLOS ONE.

Eksperimenti me 37 pjesëmarrës

Për të kuptuar se si ndryshojnë lëvizjet e syve gjatë mashtrimit, studiuesit përfshinë në eksperiment 37 të rritur.

Pjesëmarrësve iu kërkua të luanin një lojë me një person që kishte rolin e një mentalisti, i cili duhej të zbulonte një kartë që secili pjesëmarrës e kishte zgjedhur fshehurazi.

Gjatë eksperimentit, vullnetarët morën udhëzime të ndryshme: disa duhej ta tregonin me sinqeritet kartën e zgjedhur, të tjerë duhej ta fshihnin informacionin, ndërsa një grup tjetër duhej të përpiqej ta bindte mentalistin se kishte zgjedhur një kartë tjetër.

Gjatë gjithë procesit, pjesëmarrësit mbanin syze të posaçme për gjurmimin e lëvizjeve të syve.

Pajisjet regjistronin vazhdimisht madhësinë e bebëzave, shpeshtësinë e pulitjes dhe mënyrën se si vështrimi përqendrohej te objektet ose te bashkëbiseduesi.

Analiza zbuloi disa ndryshime të dallueshme ndërmjet momenteve kur pjesëmarrësit tregonin të vërtetën dhe atyre kur përpiqeshin të fshehnin informacionin.

1. Bebëzat e syve zgjerohen kur përpunohet informacioni i fshehtë

Një nga ndryshimet më të dukshme ishte zgjerimi i bebëzave.

Studiuesit vunë re se edhe njohja e kartës së zgjedhur fshehurazi shkaktonte një zgjerim më të madh të bebëzave.

Ky reagim mund të lidhet me proceset mendore që aktivizohen kur një person identifikon informacion të rëndësishëm.

Bebëzat nuk reagojnë vetëm ndaj ndryshimeve të dritës. Madhësia e tyre mund të ndikohet edhe nga përqendrimi, ngarkesa njohëse dhe reagimet emocionale.

Sipas studiuesve, përpjekja për të fshehur një informacion të njohur mund të rrisë aktivitetin mendor dhe të shkaktojë ndryshime të pavullnetshme në sy.

Megjithatë, zgjerimi i bebëzave nuk është një shenjë specifike e gënjeshtrës, pasi mund të ndodhë edhe gjatë emocioneve të forta, stresit ose përqendrimit intensiv.

2. Personat që fshehin informacion pulitin më rrallë sytë

Një tjetër rezultat interesant lidhej me shpeshtësinë e pulitjes së syve.

Gjatë momenteve kur pjesëmarrësit përpiqeshin të mashtronin mentalistin, studiuesit regjistruan një ulje të numrit të pulitjeve.

Autorët sugjerojnë se kjo mund të pasqyrojë një përpjekje për të kontrolluar reagimet që mund ta zbulojnë informacionin e fshehur.

Kur një person përqendrohet intensivisht në një detyrë, pulitja e syve mund të bëhet më e rrallë.

Në kontekstin e eksperimentit, pjesëmarrësit mund të kenë qenë duke përpunuar njëkohësisht disa informacione: të mbanin mend kartën e zgjedhur, të kontrollonin përgjigjet dhe të përpiqeshin të mos e zbulonin atë.

Kjo ngarkesë mendore mund të ketë ndikuar në ndryshimin e sjelljes së syve.

3. Vështrimi bëhet më i gjatë dhe më i përqendruar

Studiuesit zbuluan gjithashtu se pjesëmarrësit që përpiqeshin të fshehnin informacionin i lëviznin më rrallë sytë nga një pikë në tjetrën.

Megjithatë, kur e përqendronin vështrimin në një pikë të caktuar, e mbanin atë për një kohë më të gjatë.

Ky kombinim, më pak zhvendosje të vështrimit dhe përqendrim më i zgjatur, mund të lidhet me rritjen e përpjekjes mendore gjatë mashtrimit.

Efekti ishte veçanërisht i dukshëm kur pjesëmarrësit shikonin drejtpërdrejt personin që i merrte në pyetje, në vend që të shikonin kartat.

Sipas autorëve, ky rezultat sugjeron se mashtrimi nuk është vetëm një proces i brendshëm mendor, por edhe një veprim shoqëror që drejtohet ndaj një personi tjetër.

Me fjalë të tjera, mënyra se si dikush përpiqet ta fshehë të vërtetën mund të ndikohet nga prania dhe reagimet e bashkëbiseduesit.

Gënjeshtarëve u duhet më shumë kohë për t’u përgjigjur

Studimi shqyrtoi edhe mënyrën se si pjesëmarrësit u përgjigjeshin pyetjeve të drejtpërdrejta, të cilat kërkonin përgjigje me “po” ose “jo”.

Në këto raste, studiuesit zbuluan se ishte më e vështirë të dallohej mashtrimi vetëm përmes lëvizjeve të syve.

Megjithatë, u vërejt një ndryshim domethënës në kohën e reagimit.

Personat që jepnin përgjigje mashtruese shpesh kishin nevojë për rreth dy sekonda për t’u përgjigjur, ndërsa përgjigjet e sinqerta jepeshin mesatarisht për pak më shumë se një sekondë.

Sipas studiuesve, kjo vonesë mund të lidhet me procesin shtesë mendor që kërkohet për të ndërtuar dhe kontrolluar një përgjigje të pavërtetë.

Një person që tregon të vërtetën mund të mbështetet drejtpërdrejt te kujtesa, ndërsa dikush që fsheh informacionin duhet të përzgjedhë një përgjigje tjetër dhe të përpiqet ta bëjë atë bindëse.

Megjithatë, edhe vonesa në përgjigje nuk është provë e gënjeshtrës, pasi ajo mund të shkaktohet nga pasiguria, kujtesa, stresi ose faktorë të tjerë.

A mund të përdoren sytë si detektor gënjeshtrash?

Autorët e studimit besojnë se rezultatet mund të ndihmojnë në zhvillimin e metodave të reja për identifikimin e informacionit të fshehur.

Një nga mundësitë është përdorimi i teknologjisë së gjurmimit të syve gjatë intervistave hetimore, kontrolleve të sigurisë dhe situatave të tjera ku është e rëndësishme të përcaktohet nëse një person po fsheh informacione.

“Kur merren së bashku, këto rezultate sugjerojnë se matjet e vështrimit mund të ndihmojnë në zbulimin e informacionit të fshehur, edhe në situata që përfshijnë ndërveprim shoqëror”, shpjeguan studiuesit.

Megjithatë, ata theksojnë se zbulimet janë ende në fazë eksperimentale.

Studimi u realizua në një mjedis të kontrolluar, ku pjesëmarrësit luanin një lojë dhe nuk përballeshin me pasoja serioze nëse zbuloheshin duke mashtruar.

Në situata reale, si intervistat policore ose hetimet penale, presioni emocional dhe psikologjik mund të jetë shumë më i madh.

Kjo mund të ndikojë ndryshe në sjelljen e syve dhe në reagimet e individëve.

Prandaj, nevojiten studime të tjera, me më shumë pjesëmarrës dhe në rrethana më të larmishme, përpara se teknologjia të mund të konsiderohet një instrument praktik dhe i besueshëm për zbulimin e mashtrimit.

A është e mundur ta dallojmë një gënjeshtar vetëm duke e shikuar në sy?

Megjithëse rezultatet janë interesante, ekspertët paralajmërojnë se nuk ekziston një shenjë e vetme fizike që e provon me siguri se dikush po gënjen.

Një person mund t’i ketë bebëzat e zgjeruara për shkak të ndriçimit, emocioneve apo përdorimit të substancave të caktuara.

Po ashtu, pulitja më e rrallë e syve mund të lidhet me përqendrimin, ndërsa vështrimi i zgjatur mund të jetë pjesë e sjelljes normale të një individi.

Edhe kontakti i drejtpërdrejtë me sy nuk është tregues i besueshëm i sinqeritetit apo mashtrimit.

Për këtë arsye, rezultatet e studimit nuk duhet të përdoren për të gjykuar njerëzit në marrëdhëniet e përditshme, në vendin e punës apo në situata ku një akuzë e pabazuar mund të ketë pasoja serioze.

Përfundimi i studiuesve

Studimi i Universitetit të Ulmit ofron të dhëna të reja mbi lidhjen ndërmjet proceseve mendore dhe lëvizjeve të syve gjatë përpjekjeve për të fshehur informacion.

Zgjerimi i bebëzave, ulja e shpeshtësisë së pulitjes dhe vështrimi më i zgjatur mund të jenë tregues të ngarkesës së shtuar mendore që shoqëron mashtrimin në kushte të caktuara.

Megjithatë, këto reagime nuk janë ekskluzive për gënjeshtrën dhe nuk mund të interpretohen të shkëputura nga konteksti.

Mesazhi kryesor i studimit është se sytë mund të japin informacione të dobishme mbi mënyrën se si truri përpunon dhe fsheh informacionin, por shkenca ende nuk ka një metodë të pagabueshme për ta dalluar një gënjeshtar vetëm nga vështrimi.

Zbulimet mund të ndihmojnë në zhvillimin e teknologjive më të avancuara të analizës së sjelljes, por përdorimi i tyre praktik kërkon ende verifikim shkencor dhe kujdes të veçantë etik.


Shtuar më 19.11.2026 22:45

Quantcast
grandpashabet girişBursa Escortgrandpashabet girişjojobetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabet güncel girişdeneme bonusucasinofast güncel girişstarzbetonline notarylimanbetgiftcardmall/mygiftmarsbahismarsbahiskavbetgrandpashabetzlotjojobetjojobetjojobetjojobetjojobet girişjojobet girişmarsbahisjojobetjojobet girişbahis siteleribahis siteleriGrandpashabet girişjojobetjojobet girişjojobet