'Yalta 2.0' ishte më shumë simbolikë se përmbajtje

'Yalta 2.0' ishte më shumë simbolikë se përmbajtje

11:29, 20/11/2026
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Nga EdwardHowell – The Spectator

Historia u bë. Në qytetin kinez të Shenzhenit, në margjinat e samitit të APEC-ut (Bashkëpunimi Ekonomik Azi-Paqësor), i cili përfundoi sot, XiJinping, Vladimir Putin dhe DonaldTrump u takuan për herë të parë së bashku. Takimi ishte cilësuar si një samit i dytë i Jaltës, një përpjekje e “treshes së madhe” për të ndarë botën, ngjashëm me atë që bënë Bashkimi Sovjetik, SHBA-ja dhe Britania e Madhe në vitin 1945.

Sot pati deklarata nga Putini për nevojën e “bashkëpunimit konstruktiv” për të forcuar stabilitetin global dhe për të zgjidhur konfliktet; thirrje nga Xi për t’i “dhënë shembull” botës, për të “shmangur mentalitetin e Luftës së Ftohtë” dhe për të respektuar sovranitetin; si dhe deklarata nga Trump se Irani nuk duhet të zotërojë kurrë armë bërthamore, ndërsa e quajti Putinin “mikun” e tij. Simbolika mbizotëroi mbi përmbajtjen, por kjo i shërbeu interesave të Pekinit.

Përpara takimit trepalësh, reduktimi i armëve bërthamore dhe lufta në Iran përfliteshin si tema të mundshme të diskutimit. Megjithatë, në sfond mbeteshin edhe çështje të tjera, si Tajvani, skandali i Nvidia-s, tensionet ekonomike mes Kinës dhe SHBA-së, si dhe Koreja e Veriut me armët bërthamore. Pavarësisht dëshirës së Shtëpisë së Bardhë që reduktimi i armëve bërthamore të ishte në qendër të diskutimeve, Pekini, si mikpritës dhe përcaktues i agjendës së takimit, e hodhi poshtë shpejt këtë mundësi. Sipas Pekinit, bisedimet trepalëshe për kontrollin e armëve janë të padrejta, të paarsyeshme dhe jorealiste.

Për pikën e fundit, Kina ka të drejtë dhe këtë duhet ta dijë mirë. Pekini ka një histori të njohur të mospëlqimit të multilateralizmit, duke zgjedhur në vend të tij ta zbatojë atë sipas interesave të veta, përmes përzgjedhjes së forumeve ku merr pjesë, në mënyrë që të mos rrezikojë interesat ekonomike dhe politike. Kina mund të deklarojë vazhdimisht se është një shtet bërthamor “i përgjegjshëm”, madje edhe Xi e përshkroi në samit armën bërthamore si “shpatën e Demokleut që rëndon mbi njerëzimin”. Por Pekini ka shtuar rreth 100 koka bërthamore çdo vit në arsenalin e tij, i cili përllogaritet në rreth 620, shumë më pak se arsenalet e Rusisë dhe SHBA-së. Në fund të fundit, Pekini nuk ka shumë interes ta frenojë zhvillimin e arsenalit të tij bërthamor dhe do ta bëjë këtë vetëm nëse Uashingtoni vepron i pari. Armët bërthamore i japin Kinës status, por ajo synon gjithashtu të ruajë ndikimin mbi prioritetin e saj më të rëndësishëm: Tajvanin.

Megjithatë, duke u takuar me “mikun e tij të vjetër” Putin së bashku me Trump-in, Xi i ka sinjalizuar bashkëbiseduesve të tij, popullit kinez dhe botës se aftësia e Pekinit për të mbledhur palët në një tryezë është reale, qoftë mes miqsh apo rivalësh. Fakti që Xi e priti Presidentin Trump sapo Air Force One u ul në aeroportin e Shenzhenit, tregoi se lideri kinez donte të sigurohej që interesat e Kinës të ishin në qendër të çdo diskutimi. Ky ishte një tregues i qartë se kush e drejtonte takimin.

Marrëdhëniet mes Kinës dhe Rusisë janë të ftohta, pavarësisht pretendimeve të Xi-së se ato janë “të qëndrueshme si një mal”. Megjithatë, fakti që Xi u takua me Putinin për herë të 50-të në nivel liderësh, përpara mbërritjes së Trump-it, tregon se antipatia e tyre e përbashkët ndaj Perëndimit është shumë më e madhe. Në takimin trepalësh, luftës në Ukrainë iu kushtua vetëm një përmendje e shkurtër, ndërkohë që fitorja në këtë luftë mbetet thelbësore për planin e Putinit për një rend të ri botëror. Edhe një herë, Pekini po distancohej nga një konflikt në të cilin luan rol kyç në mbështetje të Rusisë.

Takimi trepalësh u shoqërua edhe me spekulime të tjera: nëse DonaldTrump do të takohej me një tjetër “mik”, KimJong-unin. Një takim i tillë mes “Burrit të vogël me raketë” dhe “plakut” (një fyerje që Kim e përdori për Trump-in në vitin 2017) nuk u zhvillua. Megjithatë, dobësimi i pozitës së presidentit amerikan pas rezultateve katastrofike të zgjedhjeve të mesit të mandatit ka rritur mundësinë e një tjetër takimi kokë më kokë.

Trump mund t’i kushtojë tani më shumë energji konsolidimit të trashëgimisë së tij politike, ku takimi me Kimin ka qenë një nga elementet kryesore. Për më tepër, fakti që Rusia po i ofron Koresë së Veriut gjithçka që ajo dëshiron, përfshirë ndihmën humanitare, naftën dhe teknologjinë e shumëkërkuar të raketave dhe armëve, mund ta bindë paradoksalishtKimin të pranojë ofertën e Uashingtonit për dialog. Për liderin e Koresë së Veriut, çfarë ka për të humbur?

Lideri koreano-verior, ndërsa i kushton pjesën më të madhe të vëmendjes sigurimit të përfitimeve nga marrëdhëniet me dy aleatët e tij, Moskën dhe Pekinin, nuk e ka mbyllur plotësisht derën për bisedime me Trump-in. Kim ka përmendur vazhdimisht “kujtimet e mira” nga takimet e mëparshme. Duhet të kujtojmë gjithashtu dëshirën e Trump-it për të fituar çmimin Nobel për Paqen. Nëse Kim takohet me Trump-in para se ky i fundit të largohet nga Shtëpia e Bardhë dhe, në këtë mënyrë, nuk bën asnjë lëshim lidhur me armët bërthamore, duke marrë kështu një miratim të heshtur për statusin e vetëdeklaruar të Koresë së Veriut si shtet bërthamor, atëherë ai do të dalë fitimtar. Dhe megjithëse Pekinit nuk i pëlqen të përfshihet në mosmarrëveshje globale, çdo mundësi për t’u paraqitur si ndërmjetës diplomatik, siç do të ishte lehtësimi i një takimi Trump-Kim, do të përforconte më tej imazhin e Kinës si fuqi globale, edhe nëse në realitet ajo nuk është aspak një fuqi dashamirëse.

Ndërsa nuk ishte e papritur që tri fuqitë bërthamore të mos jepnin shumë detaje për një traktat të kontrollit të armëve, edhe më e papritur ishte mungesa e çdo përmendjeje të Phenianit. Trump dhe Xi mund të kenë “konfirmuar objektivin e tyre të përbashkët për denuklearizimin e Koresë së Veriut” gjatë vizitës së Trump-it në Pekin në maj, por toleranca e Rusisë dhe Kinës ndaj ambicieve bërthamore të Phenianit vazhdon të jetë në kontrast me politikën e SHBA-së për denuklearizimin.

Samiti i Jaltës e ndau botën mes aleatëve të atëhershëm, të cilët kishin një armik të përbashkët. Takimi trepalësh i sotëm në Shenzhen, megjithatë, bashkoi tri fuqi që vazhdojnë të kenë mosbesim të ndërsjellë, pavarësisht retorikës që sugjeronte të kundërtën. Xi kishte të drejtë kur, në nisje të bisedimeve, tha: “Duhet të mësojmë nga historia”. Në të vërtetë, nuk duhet të harrojmë pasojat e rënda të lëshimeve ndaj kundërshtarëve tanë./ The Spectator – Syri.net/ 

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco