Forcat e armatosura dhe policia e Haitit nisën të enjten një operacion të gjerë për të rimarrë kontrollin e Martissant-it, një korridor strategjik që lidh kryeqytetin Port-au-Prince me rajonet perëndimore dhe jugore të vendit, i cili prej më shumë se pesë vitesh mbahet i bllokuar nga bandat e armatosura.
Ky është operacioni i parë i këtyre përmasave në pesë vitet e fundit. Sipas një njoftimi të Policisë Kombëtare të Haitit në platformën X, të paktën 34 anëtarë të dyshuar të bandave u vranë gjatë përleshjeve të ashpra në Martissant.
Në këtë ndërhyrje, efektivët e policisë vepruan në bashkëpunim me një task-forcë të përbërë nga anëtarë të Vectus Global, një kompani private sigurie e themeluar nga Erik Prince, ish-themelues i Blackwater dhe ish-pjesëtar i US Navy SEAL.
Mediat lokale raportuan për shkëmbime të dendura zjarri, përdorim të dronëve shpërthyes dhe lëvizje të automjeteve të blinduara.
Bllokada pesëvjeçare e Martissant-it dhe ofensiva e forcës së OKB-së
Martissant shtrihet përgjatë Rrugës 2, arteria kryesore e transportit për mallrat dhe udhëtarët drejt jugut dhe perëndimit të Haitit. Që nga qershori i vitit 2021, kur bandat nga Grand-Ravine dhe Village-de-Dieu sulmuan zonën, ky korridor është kthyer në një pikë të rrezikshme, ku grupet kriminale vendosin taksa ilegale deri në 380 dollarë për kalimtarët dhe hapin zjarr ndaj automjeteve.
Sipas të dhënave të OKB-së dhe organizatave vendase për të drejtat e njeriut, kriza në këtë zonë ka detyruar mbi një milion njerëz të zhvendosen nga shtëpitë e tyre dhe ka paralizuar qindra institucione.
Paralelisht me operacionin në Martissant, edhe forca për shtypjen e bandave e mbështetur nga OKB-ja ka intensifikuar sulmet në zonën Tabarre të kryeqytetit, në rajonin qendror Artibonite dhe në veri të Gros-Morne, ku ka pastruar dhe siguruar një shkollë dhe një kishë të pushtuara nga grupet e armatosura.
“Operacionet po hyjnë në një fazë të re: rritja e presionit mbi rrjetet e bandave, çmontimi i më shumë fortesave dhe zgjerimi i kontrollit mbi zonat strategjike”, deklaroi forca ndërkombëtare në X, duke shtuar se qëllimi është “rivendosja e lirisë së lëvizjes, rihapja e aksesit në institucionet publike dhe rivendosjen e pranisë së shtetit”.
Roli i trupave të El Salvadorit dhe kritikat për viktimat civile
Në terren në Haiti janë të angazhuara edhe rreth 2,500 trupa të dërguara nga El Salvadori muajin e kaluar, pas zhdukjes së katër teknikëve salvadorianë të aviacionit gjatë një sulmi të bandave më 18 tetor. Me urdhër të presidentit salvadorian, Nayib Bukele, këto trupa kanë goditur bazat e dy prej drejtuesve më të njohur të bandave haitiane, Jeff dhe Lanmò San Jou.
Ndërsa mijëra qytetarë haitianë dolën në rrugët e Port-au-Prince për të shprehur mbështetje për ndërhyrjen salvadoriane, ekspertët e sigurisë dhe të drejtave të njeriut kanë ngritur shqetësime mbi operacionet e njëanshme dhe përdorimin e dronëve shpërthyes, të cilët po shkaktojnë një rritje të numrit të viktimave të pafajshme. Këto zhvillime vijnë ndërsa Haiti, i mbetur pa president që nga vrasja e Jovenel Moïse në korrik 2021, po përgatitet për zgjedhjet e para pas më shumë se një dekade.
Nayib Bukele shpall kandidaturën për mandat të tretë në El Salvador
Në të njëjtën kohë, në San Salvador, presidenti Nayib Bukele zyrtarizoi të enjten në mbrëmje kandidaturën e tij për një mandat të tretë radhazi në zgjedhjet presidenciale të shkurtit 2027. I shoqëruar nga një eskortë e gjerë policore dhe i pritur nga mbështetës me pankarta “Bukele 2027”, ai dorëzoi dokumentacionin në Gjykatën Supreme Zgjedhore.
“Në El Salvador ka demokraci të plotë dhe të hapur. Po i dërgojmë botës një mesazh se El Salvadori nuk do të kthehet kurrë në të kaluarën”, deklaroi Bukele para turmës.
Me një mbështetje në sondazhe që arrin rreth 90 për qind — e fituar kryesisht falë fushatës së tij të ashpër të nisur në vitin 2022 që uli ndjeshëm krimin në El Salvador — Bukele përballet me një opozitë thuajse inekzistente. Megjithatë, kritikët e shohin ofensivën ushtarake të El Salvadorit në Haiti edhe si një manovër politike për të forcuar imazhin e tij para zgjedhjeve.
Organizatat ndërkombëtare dhe vëzhguesit demokratikë e kanë cilësuar kandidaturën e tij si jokushtetuese, duke kujtuar se rruga drejt mandatit të tretë u hap përmes një vendimi të Gjykatës Supreme të kontrolluar nga besnikët e tij dhe një reforme kushtetuese të miratuar në vitin 2025 nga Kongresi i dominuar nga partia e tij (Ide të Reja), e cila hoqi kufizimet e mandateve.










