Kush po i bllokon faqet që mbështesin protestat në Shqipëri?

Dhjetëra llogari në Instagram të lidhura me aktivistë shqiptarë, gazetarë dhe kritikë të qeverisë janë mbyllur ose çaktivizuar, ndërsa konsiderohen si faqe që mbështesin protestat që po zhvillohen në Tiranë prej më shumë se 3 muajsh.

Protestat, të quajtura “Revolucioni i Flamingove”, janë zgjeruar ndërkohë në thirrje për dorëheqjen e qeverisë shqiptare.

Eurodeputeti italian Sandro Gozi, sekretar i përgjithshëm i Partisë Demokratike Evropiane dhe anëtar i grupit Renew Europe, kritikoi bllokimin e llogarive.

“Kur dhjetëra llogari të kritikëve dhe aktivistëve, të lidhura me të njëjtën lëvizje proteste, zhduken pothuajse njëkohësisht, nuk mund ta trajtojmë thjesht si një problem teknik”, tha Gozi në një deklaratë të shpërndarë për mediat të enjten. Sipas tij, Meta duhet të shpjegojë shpejt se çfarë ka ndodhur, raporton Politico.

Rrjetet sociale kanë luajtur rol të rëndësishëm në protesta, duke u mundësuar qytetarëve dhe gazetarëve të raportojnë në kohë reale, të mobilizojnë pjesëmarrës dhe të dokumentojnë përplasjet me policinë. Megjithatë, gjatë javëve të fundit, disa prej tyre kanë marrë njoftime për shkelje të së drejtës së autorit, ndërsa përmbajtjet u janë hequr dhe llogaritë u janë kufizuar, pezulluar ose mbyllur.

Personat e prekur thonë se nuk kanë shkelur rregullat e Instagramit dhe se kanë marrë njoftime për shkelje të së drejtës së autorit edhe për materiale që i kanë filmuar ose krijuar vetë.

Organizata për të drejtat digjitale Repro Uncensored deklaroi se ka shqyrtuar qindra raste dhe nuk ka konstatuar shkelje të standardeve të komunitetit të Instagramit.

“Shumica e rasteve ndjekin të njëjtin model: llogaritë vihen në shënjestër përmes raportimeve të përsëritura për shkelje të së drejtës së autorit dhe platformat i kufizojnë ose i çaktivizojnë përpara se të përcaktojnë nëse pretendimet janë të ligjshme”, tha themeluesja e organizatës, Martha Dimitratou. Sipas saj, disa llogari janë raportuar vazhdimisht, ndërsa janë çaktivizuar edhe llogari të reja të hapura pas pezullimeve.

Një zëdhënës i Meta-s i tha Politico-s me email se kompania po shqyrton masat e marra ndaj këtyre llogarive dhe se tashmë ka rikthyer disa prej tyre, pasi ishin hequr gabimisht.

“Na vjen keq për shqetësimin e shkaktuar”, deklaroi kompania, duke kujtuar se Instagram ofron një procedurë apelimi për përdoruesit që besojnë se llogaritë e tyre janë bllokuar gabimisht.

Megjithëse disa përdorues e kanë rifituar aksesin, të tjerë vazhdojnë të kenë kufizime për transmetimet drejtpërdrejt dhe bashkëpunimet me krijues të tjerë. Disa raportojnë gjithashtu kufizim të shpërndarjes së përmbajtjes së tyre pa njoftim, praktikë që njihet zakonisht si “shadow ban”.

Deputeti dhe kryetari i partisë opozitare Mundësia, Agron Shehaj, tha se llogaria e tij u çaktivizua të mërkurën në mbrëmje.

“Nëse rregullat që përcaktojnë pezullimin dhe heqjen e llogarive nuk janë të qarta dhe transparente, qeveria ka çdo mundësi ta shtrijë censurën e saj edhe në rrjetet sociale, duke i shkaktuar shoqërisë dëme potencialisht të pakthyeshme”, tha Shehaj për Politico.

Ai argumentoi se paqartësitë në rregullat e platformave mund të shfrytëzohen nga qeveritë ose nga persona të mobilizuar prej tyre për të heshtur zërat kritikë. Sipas Shehajt, qindra llogari që mbështesnin protestat dhe kërkonin dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama janë mbyllur brenda një nate.

Kryeministri Edi Rama i mohoi akuzat. Në një reagim në X, ai deklaroi se qeveria nuk kishte asnjë lidhje me çaktivizimin ose kufizimin e llogarive në rrjetet sociale dhe se nuk zotëronte kapacitetet teknike për të kryer një operacion të tillë. Rama i cilësoi pretendimet si të pavërteta.

Pretendime për “represion digjital”

Mes personave të prekur është edhe Arjan Koçi, një kuzhinier shqiptaro-britanik që përdor Instagramin për të publikuar pamje me dron, video dhe intervista dhe që, sipas Politico-s, regjistron më shumë se 55 milionë shikime në muaj.

Koçi tha se llogaria e tij “Ari Shady” u mbyll rreth orës 01:00 të së enjtes, pa email, paralajmërim ose njoftim paraprak. Ai deklaroi se edhe disa miq të tij ishin bllokuar në të njëjtën kohë.

Gazetarja Alesia Burnazi e përshkroi Instagramin si kanalin kryesor ku shqiptarët po shpërndajnë informacion për protestat dhe i cilësoi kufizimet si një “epokë të re të represionit digjital”. Ajo tha se heqja e materialeve të saj origjinale dhe kufizimet ndaj llogarisë nisën më 19 gusht, pasi kishte dokumentuar protestat për gati tre muaj.

Aktivistët kanë akuzuar qeverinë shqiptare se qëndron pas pezullimeve. Repro Uncensored, megjithatë, theksoi se nuk ka mundur të vërtetojë në mënyrë të pavarur një lidhje të tillë. Organizata tha se dyshon për një “fushatë të koordinuar” që synon aktivistët dhe përmbajtjet politike kritike në rrjetet sociale.

Partia Demokratike Evropiane i ka dërguar Meta-s një kërkesë zyrtare për sqarime. Ajo kërkon të dijë arsyet e pezullimit dhe mbylljes së llogarive dhe nëse masat erdhën pas raportimeve masive të koordinuara apo nëse Meta ka identifikuar përpjekje të organizuara për manipulimin e mekanizmave të raportimit.

Gozi tha se çështja merr rëndësi të veçantë për Shqipërinë për shkak të procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

“Anëtarësimi në BE nuk lidhet vetëm me integrimin ekonomik: ai nënkupton mbrojtjen e demokracisë, shtetit të së drejtës dhe të drejtës së qytetarëve dhe forcave opozitare për të folur lirisht”, tha eurodeputeti.

Ai bëri të ditur se e ka ngritur çështjen edhe në Komisionin Evropian përmes një pyetjeje parlamentare, duke kërkuar sqarime urgjente nga Meta.

Në reagimin e tij në X, Rama kritikoi gjithashtu partinë e Gozit, duke i cilësuar deklaratat e saj si një “formë të ulët propagande”.

Përshtatur nga Politico